Source: https://www.lamchame.com/forum/threads/kem-con-hoc-tieng-anh-tai-nha-va-cach-thuc-duy-tri-lop-hoc-mo-tai-nha.1080245/
——————————
Có lẽ em sẽ tranh thủ tổng kết một chút về Phonics ở đây. Những hiểu biết và kinh nghiệm dạy con học phonics của em rất hạn chế, em cứ viết linh tinh vào đây bằng cách tập hợp ý kiến của các đại gia và bằng quan sát, trải nghiệm của bản thân em. Trong quá trình viết sẽ đá đưa các quan sát và ý kiến cá nhân, chỗ nào không đúng mong các bác bỏ qua.

1. Sự cần thiết của Phonics:

– Ở nước bản ngữ: Phonics được đưa vào các chính sách giáo dục như một phương pháp tối ưu nhất cho việc dạy biết chữ cho trẻ con (xem đoạn trích trong post của anh P dưới đây). Nguồn: Trích post của anh P: Ngay cả các chính sách giáo dục của các quốc gia cũng đã đưa phần Phonics vào trong việc xóa nạn mù chữ (literacy), trở thành những đạo luật như ở Mỹ No Child Left Behind. Trong lúc chưa có phương pháp nào tối ưu nhất, thì phương pháp dạy biết chữ theo Phonics vẫn better hơn những phương pháp khác. Và chính nhờ nó mà 3 đứa con mình đã biết chữ rất nhanh, đọc rất nhanh. Chúng nó sinh ra đúng thời điểm áp dụng triệt để cái phương pháp này. Trên các phương tiện truyền thông lúc ấy, sách báo, softwares … đều nghe Leapfrog, Reader Rabbit, Jump Start, Hooked on the Phonics khắp mọi nơi. Phonics chắc đến VN trên dưới 10 năm nay, mình tin chắc nhiều người đã nghiên cứu, áp dụng cho giáo dục, dạy Tiếng Anh trong nhà trường, cho các trung tâm ngoại ngữ, nhưng nhiều lúc “đổi mới” quá chậm làm cho các bé bị thiệt thòi. Kinh nghiệm gia đình thì rất rõ, nhất là bé Út. Phonics đến với bé thật tự nhiên, khi chị J2 xem DVD Leapfrog, năm 2005-2006 mình mua hết toàn bộ số dĩa đang có trên thị trường cho J2 xem. Bé Út lúc ấy mới 15 tháng tuổi, xem ké mà thuộc toàn bộ chữ cái, cách sound các âm một. Đến lúc 20 tháng là thuộc, phân biệt được cách gọi tên, cách phát âm. Mình nhớ rõ là lúc 2 tuổi, bé đã có thể đọc, đánh vần các chữ cái lớn dọc đường rồi. Cũng chẳng cần thúc cháu học hành gì, cứ chơi thoải mái, 3 tuổi thì Starfall đã xem hết, và lúc vào PreK thì đọc sách thoải mái. Năm nay vừa xong lớp 1, chuyện đọc không còn là vấn đề nữa. Bây giờ thì cần luyện từ vựng thôi.

– Ở Việt Nam: nhận thức được tầm quan trọng của Phonics nên Bộ giáo dục đã phê duyệt và cho khởi động 1 dự án trên toàn quốc về chương trình UK Phonics, về tài chính thì đây là chương trình Nhà nước và Nhân dân cùng làm (học sinh tự đóng tiền, hình như là 50 nghìn đồng/tháng –khoản này độc lập không liên quan gì đến học phí bình thường), chương trình này được chạy cho (về lí thuyết) tất cả mọi trường tiểu học bất kể vùng miền, bắt đầu từ lớp 1. Tuy nhiên nghe Tây đồn cách vận hành của dự án này có vấn đề nghiêm trọng, hình như dự án này mắc phải vấn đề về gì đó tài chính nên hầu hết toàn bộ các chuyên gia giỏi người Việt và Tây ban đầu đã từng rất tâm huyết và có tài đã không còn theo dự án này nữa. Tổng Giám đốc dự án này là 1 chuyên gia về giáo dục mầm non của Bộ, khá nổi tiếng vì giầu mối quan hệ chính trị trong ngành. Bản thân chương trình bản quyền (cả chương trình lẫn training nhân sự) của UK Phonics rất hay, bài bản khoa học, bài giảng rất active và trẻ con thích học, giáo viên dạy trên lớp từng được đào tạo rất chuyên nghiệp và thu hút được các sinh viên từng du học ở nước bản ngữ về đầu quân, nếu không cũng là các giáo viên VN tốt nghiệp đại học sư phạm NN và có kinh nghiệm dạy TA trẻ em. Có lẽ dự án này cũng sẽ duy trì được thêm vài năm rồi sẽ tan, hiệu quả của dự án này đến đâu có lẽ các bác có con học lớp 1 và đã từng học môn này biết rõ hơn em.

Rõ ràng, Phonics là cần thiết để trẻ biết chữ (Literacy: đọc + viết), nhưng cách áp dụng thế nào? Khi nào thì bắt đầu học? học như thế nào? … Đó là các câu hỏi được đặt ra đối với các Bố Mẹ Việt Nam mình, ít nhất là trong topic này.

2. Khi nào thì nên cho con học Phonics?

Theo quan điểm cá nhân em: nên bắt đầu càng sớm càng tốt với những kiến thức phonics cơ bản, đơn giản nhất. Các bộ đĩa học phonics như các bác đã từng liệt kê ở trên và đã từng cho các con chơi như Leap Frog, Jolly Phonics, Hooked on Phonics,… (những món quà quí giá của anh Ciub và anh P gửi tặng!) thì chắc chắn các bé 2 tuổi cũng đã thích thú. Thằng cu nhà em 18 tháng thấy chị xem đĩa cũng đã AA-apple, BB-banana,…. Như thường. Và mới tối qua nó còn cho ba 1 ngạc nhiên là BB-Bun (Bunny) vì cái này ba không thấy trong các đĩa chị nó xem, hóa ra là nó nhớ trong cuốn My First Phonics cô giáo nó dạy trên lớp, tranh thủ giới thiệu thêm cuốn này: cuốn này em mua ở Fahasa Kim Liên, có hình kèm theo và dạng hình là baby touch, học đến âm SH có con cừu thì baby được sờ cái lông cừu mềm mại, học âm WH có hạt lúa mì được sờ vỏ lúa mì ráp ráp nên baby rất thích. Các âm như SH và WH này trong tiếng Việt rất hiếm gặp thậm chí không có, nên nếu trẻ được nghe và bắt chước phát âm từ sớm chắc chắn sau này lớn lên chúng sẽ không gặp khó khăn như những trẻ bắt đầu muộn hơn. Nên bắt đầu học phonics đơn giản song song với học giao tiếp (nghe nói). Nhưng nên chỉ dừng lại ở việc nghe thầy cô bản ngữ phát âm rồi phát âm theo, chưa nên đi sâu vào các luật phonics. Nếu giai đoạn này baby có khả năng chụp hình hay bác P gọi là whole word thì nên khuyến khích và phát huy, có vốn từ vựng chụp hình rồi thì sau này học phonics sẽ thích thú hơn vì chúng như khám phá ra qui luật đọc. Các kiến thức về ghép âm phức tạp và các kiến thức có tính qui luật như Silent E, hard and soft G/C,… và đặc biệt là các phần liên quan đến word writing nên để đến khi nào con đã có khả năng nói + nghe khá tốt rồi mới bắt đầu quay trở lại hoàn thiện sau.

3. Học Phonics theo cách nào?

– Băng đĩa, you tube, ebook mà các bác Ciub + bác P + bác NXB + … chính là nguồn tài nguyên phong phú và hữu dụng nhất để khởi đầu. Đối với bé nhà em thì Starfall.com là trang web dạy đọc bằng phonics (Reading with Phonics) rất hữu dụng.
– Cách tốt (không dám nói là tốt nhất vì nó phụ thuộc vào hoàn cảnh từng nhà) để học phonics là: Giáo viên bản ngữ (Mỹ or Anh gốc, Úc hay các nước khác không thích bằng! hì hì) + 1 bộ sách giấy. Nên chọn 1 bộ sách giấy cho con học theo, để sau này lớn lên chút (khi mà đã giao tiếp ổn ổn rồi) thì cho con ôn luyện trên giấy bằng cách đọc to và làm bài tập củng cố cũng như ứng dụng luôn luật phonics đã học để đọc truyện, thơ. Trong các sách giấy dạy phonics các bác đừng lo là con chỉ biết làm bài tập về luật phonics và sau đó không sử dụng sẽ quên đâu nhé vì bản thân trong các cuốn sách đó thì sau mỗi phần bài tập ôn luyện luật phonics thường có các bài đọc dạng truyện dân gian hay cổ tích và thậm chí là thơ để trẻ con ứng dụng vào đọc. Thậm chí luật phonics vừa học còn được ứng dụng vào talk vì có các hình vẽ hoặc câu hỏi kích thích trẻ con nói về chủ đề nào đó và sử dụng qui luật phonics vừa học để nói.
– Lộ trình học và phát triển: Theo nhà Gà Mơ, trong đoạn trích dưới đây:
Trước tiên là trang web học phonic abcfastphonics. Em thấy trang web về phonic này rất đầy đủ và dễ hiểu. bố mẹ có thể tìm hiểu trước để giúp con khi con cần

http://www.abcfastphonics.com/index.html

con gái em không học theo www.starfall.com, nhưng em sẽ lấy starfall làm ví dụ để chia sẽ những gì em hiểu được về phonic cho đến thời điểm này (em vẫn đang nghiên cứu tiếp theo trình độ học của con em).
– Con em mất khoảng 4 tháng để thuộc hết 26 letter sounds theo như ở đâyhttp://www.starfall.com/n/level-k/index/load.htm?f em đọc một tài liệu, họ nói rằng có thể hoàn thành 26 sounds này trong 2 tháng. con của em thì cần đến 4 tháng vừa học vừa chơi, có lẽ do em bắt bé học sớm hơn tuổi. bé bắt đầu học letter sound lúc 4 tuổi. Em không tự dạy bé mà buổi tối gửi đến nhà cô giáo học và chơi 30 phút. Mỗi buổi chỉ học 1 sound. À, trước khi gửi đến nhà cô giáo để học, thì em cho bé xem phim Leap frog letter factory để làm quen. Bé học hết 1 vòng 26 letter sound mà vẫn chưa thuộc hết nên cô giáo cho bé học thêm 2 vòng nữa. kết quả là khi nghe máy tính hoặc cô giáo đọc lên 1 từ thì bé phải trả lời được là từ đó bắt đầu bằng sound nào (beginning sound), kết thúc bằng sound nào (ending sound). Ví dụ, khi nghe đọc CAT, bé sẽ trả lời rằng CAT begins with C, CAT end with T. Có rất nhiều game của bác Ciub@ có trò chơi kiểm tra begining sound và ending sound như thế này. Em nghỉ rằng bé còn phải nhận biết được middle sound nữa kìa. Nhưng bé nhà em thì đến giờ khi nghe đọc 3-letter word lên, ví dụ SAT, bé vẫn không nghe ra middle sound của word đó. thôi để từ từ vậy.

– sau khi thuộc hết các letter sound, bé bắt đầu học ghép vần 3-letter words (family word), ví dụ c-at, h-at, h-en, p-en,… tương tự như ở đây http://www.starfall.com/n/level-a/le…ead/load.htm?f , nhưng chỉ mới học short vowels. Long vowels thì phức tạp hơn nên sẽ học sau. em thấy giai đoạn học letter sound là mất thời gian nhất. Khi đã biết hết letter sound thì học ghép vần như thế này tương đối nhanh. Trong 1 tháng, có thể ghép vần với short vowel ở mức cơ bản: AT, AN, AP, EN, ET, EG, IG, IP, IT,IN, OG, OT, OP, UB, UP, UN, UG. Lúc này có thể cho bé đọc các booklet kiểu như The bat sat in my hat/ the mat sat in my hat/ the rat sat in my hat/ the cat sat in my hat/ oh, no scat rat! scat rat. các bác có thể tìm thấy nhiều booklet như vậy ở link này http://www.hubbardscupboard.org/prin…FamilyBooklets

– Do một bài đọc có thể chứa từ 50-70% sight words (là những word xuất hiện với tần suất cao và đa số không ghép vần được mà phải học thuộc lòng từng word, ví dụ This, they, I, are, is, with, and, could, from, has,… ) nên song song với học family word, bé còn được giới thiệu dần dần những sight words. có lúc em thấy tài liệu với khoảng 220 sight word được gọi là Dolch words http://gemini.es.brevard.k12.fl.us/s…ing/dolch.html , có khi lại thấy tài liệu khác có đến 600 sight words http://www.cantonschools.org/content…la_frylist.pdf để học dần đến lớp 6. có lẽ 220 Dolch là nhưng sight words hay gặp nhất.

Khi đọc sách cho bé nghe, mình chỉ tay vào từng word. Do những sight word này xuất hiện thường xuyên nên dần dần bé sẽ nhớ. Ngoài ra, mình có thể cho bé đọc các booklet về sight word như trong link này http://www.hubbardscupboard.org/sight_words.html
có thể cho bé nghe sight words trên youtube
http://www.youtube.com/watch?v=zY9Rr…eature=related
more sight words
http://www.youtube.com/watch?v=n9OPt…eature=related

sight word story
http://www.starfall.com/n/level-c/plays/load.htm?f

– Theo bộ sách mà bé nhà em đang học thì sau khi có khái niệm cơ bản về family word CAT, HEN,… bé chuyển sang học blend sound. Hiện nay bé đã được học các blend sound cl, fl, pl, cr, fr, pr, dr, st,ss, ill, ell và đang học tiếp.
Sau này bé học thêm thì em sẽ kể nữa. mong được nghe quá trình học phonic và reading của con em nhà các bác ạ. :Smiling:
Học phonic, reading

4. Lộ trình cho con học Sight words và Dolch words

Cách của bác Gà Mơ và bác Hởi là rất bài bản khoa học và theo em biết thì cả 2 nhà này đều cho con học phonics trước 4 tuổi. Nhưng đối với các trường hợp trẻ con ít tập trung và không thích học như trẻ con nhà em thì em đã không làm cách khoa học này được mà phải đi theo chiều ngược lại: cho con đọc theo sách truyện siêu ngắn và siêu đơn giản có kèm chức năng voice (toàn bộ decoding book giống như sách anh Phong gửi), dần dần con tự ngấm các sight word cả về cách đọc và cách sử dụng của chúng trong môi trường câu và ý của câu chuyện lúc nào không biết. Sau đó chỉ hệ thống lại là con hiểu và nhớ toàn diện chắc chắn. Mọi con đường đều đi đến Rome!
Trích bác Hồ Thị Hởi:
Về sight word các bạn theo danh sách từ Dolch ở đây http://www.mrsperkins.com/dolch.htmrất phù hợp và dễ theo. Con gái mình học danh sách của kindergarten và grade 1 hết khoảng 2 tháng, lúc 3,5 tuổi. Sáng nào trước khi đi học mẫu giáo mình mất khoảng 20 phút để ôn lại 5 từ hôm trước học, và cho con đọc, học tiếp 5 từ tiếp theo. Những từ nào con không nhớ kỹ thì mẹ khoanh tròn đánh dấu lại để các buổi tiếp theo vẫn ôn lại cho con. Sau hai tháng có lượng từ tới grade 1 thì con bắt đầu đọc sách đơn giản một bức tranh một câu được rồi, Hởi tiến hành song song việc học phonics và các danh sách từ sight word ở các bậc tiếp theo. Mất khoảng hơn hai tháng nữa thì hoàn thành xong bộ Dolch này. Sau đó con đọc sách theo trình độ và tiếp tục học tiếp phonics.

5. Có một số trẻ không cần học phonics vẫn biết chữ (Literacy = đọc + viết)

Gọi là một số vì qua quan sát cá nhân em thấy trong cộng đồng khoảng 20 bé 4-5 tuổi chỗ em thì trước đây có 02 bé có khả năng đọc chụp hình – capture (anh P gọi là whole word) và chúng nhận biết từ + đọc câu, đoạn hiểu ok, do bố mẹ cũng chú ý giúp con rèn luyện khả năng này từ bé. Có lẽ ban đầu các bé này chụp hình, đến 1 số lượng từ chụp được đủ lớn thì chúng tự rút ra qui luật đọc – cách này giống người lớn chúng ta học ngoại ngữ ngày xưa: phải nhớ nguyên từ và sau đó rút ra cách đọc, tuy nhiên nhiều khi cũng hú họa vì theo cảm tính là chính. Chỉ khác ở chỗ là người lớn chúng ta phải tích lũy các whole word mỗi ngày một ít dần dần mới tăng lên còn bọn trẻ nhỏ nó có khả năng chụp hình tốt, đặc biệt các bé có vùng não về ngôn ngữ phát triển thì chụp hình rất tốt. Các bé bình thường (em nói bình thường để tách ra với nhóm bé có khả năng chụp hình đặc biệt như 2 bé kia) khác cũng đi theo con đường: ban đầu là nhớ whole words các từ đơn giản và được sử dụng nhiều hàng ngày, sau đó mới tiến đến đọc bằng phonics. Ghi nhớ từ vựng theo kiểu “whole word” là giai đoạn khởi đầu mà bé nào cũng sẽ trải qua.
Chỉnh sửa lần cuối bởi bo_me_tra_tue; 08/05/2012 vào lúc 07:22 AM.

Trong bộ sách của Scott Foresman (Pearson) có đầy đủ Phonics, Comprehension, Spelling – và có đầy đủ đáp án, nên trích ra để bổ sung cho việc rèn luyện. Không cần phải ủi từ đầu đến cuối, nếu cháu nào nhanh thì cứ cho học nhanh, bỏ lướt qua một số bài cũng chẳng sao. Không phải mọi đứa trẻ đều phải học giống nhau. Nhà trường của mình quá đông nên khó có thể theo cách differentiated instruction (dạy và học theo khả năng, trình độ của trẻ) được. Các Bạn thấy sách giáo khoa của Mỹ cũng hay chia Below (Approaching), On, và Above (Advanced) chính là cách áp dụng theo khả năng của học sinh.

Source: https://www.lamchame.com/forum/threads/kem-con-hoc-tieng-anh-tai-nha-va-cach-thuc-duy-tri-lop-hoc-mo-tai-nha.1080245/
—————————————————————————
Mình đã làm được việc để con trai 3 tuổi yêu thích xem video tiếng Anh trên youtube như trẻ con thích xem hoạt hình, cháu không hề biết game. Mình cũng cảm ơn con vô cùng vì có con nên mình mới có động lực để học tiếng Anh – Tiếng Anh của mình cũng đã khá hơn nhiều so với trước, 2 mẹ con cùng học với nhau nên có thể nói chuyện hàng ngày với nhau bằng tiếng Anh.

Mình thuộc thế hệ 7X đời đầu, chân đã chậm, mắt cũng mờ rồi, mình chạy không thể kịp với cơn lốc thời cuộc. Mình vẫn kiên nhẫn bơi ngược dòng về nhiều thứ (không giống như trào lưu mà nhiều người làm), mày mò tìm lối đi riêng – đặc biệt là phương pháp học cho các con. Tìm tòi bằng các từ khóa ở Google, rồi Youtube. Từ khóa chính là các yêu cầu đã hình thành trong đầu theo như mong muốn. Ví dụ: tìm ở Youtube: “English for kids” cho giai bé, rồi “tự học” cho giai lớn. Bằng những kết quả các con tôi đã và đang đạt được, tôi tin vào con đường mình đã chọn là đúng đắn: Giai lớn luôn đứng đầu lớp nhiều môn, giai bé nói TA như song ngữ,… Tất nhiên mình cũng mắc bệnh hơi cao hứng – mong các bạn thông cảm, lượng thứ.

Mình cũng muốn chia sẻ với tấm lòng chân tình: “Tất cả vì tương lai con em chúng ta” và được kết bạn với những ai quan tâm.

Mình sẽ chia sẻ dần bằng sự ghi chép lại quá trình học của các con.

Ở nhà mình là hoa hậu và là người dốt tiếng Anh (TA) nhất nhưng lại đảm trách nhiệm vụ dạy bé học TA (Chồng và con giai lớn TA như tiếng Việt luôn).
Chồng mình luôn nhắc nhở bệnh “Con hát mẹ khen hay” – nhưng biết làm thế được – bệnh nói mãi, mẹ nào mà chẳng mắc bệnh ngưỡng mộ con, bé cứ nói được từ nào là mẹ lại trầm trồ nhắc khéo mọi người chú ý nghe.
Khi con giai nói được từ TA nào là mẹ nhắc bố “Con tôi thế nào?” là bố phải nói là OK. Ông chồng dù hà tiện nhưng cũng phải chứng nhận bằng miệng là “Mẹ dạy con TA rất OK”.
Chồng tôi thấy cả 2 mẹ con cùng bắt đầu học TA có vẻ ổn. Trước đây TA của tôi cũng đạt bằng C nhưng bây giờ mất tiêu đâu hết, tôi lại bắt đầu cùng với bé 3 tuổi.

Một sự thật hiển nhiên, mình có dạy bé gì đâu, chỉ có nhiệm vụ bật Youtube, học theo băng video. Cùng học nhưng bé có vẻ trội hơn, khả năng nhớ từ và âm điệu thì hơn hẳn. Bé phát âm rất hay và thường nói đúng giọng mà bé nghe được ở băng, dù mẹ có sửa thì bé cũng ko chịu đâu, chấp nhận vậy, vì ai cũng vẫn hiểu mà.

Theo dõi quá trình con học mình cũng phát hiện ra nhiều điều tuyệt vời (mà mình không thể ngờ) khi bé còn nhỏ học TA. Khi xem đi xem lại các băng video TA bé gần như thuộc lòng: bé có thể nói trước từ mà ở trên video sẽ nói, thỉnh thoảng bé buôn 1 tràng TA đúng như trên băng, nói đúng âm điệu trong băng (Tôi nghĩ là bé không hiểu tiếng Việt là gì) đây chính là điều tuyệt vời đó vì bé cảm nhận và biết tiếng Anh như người bản xứ (khỏi phải dịch luôn). Bé khóc, bé cười cũng nói tiếng Anh (vậy chứng tỏ bé rất có cảm xúc khi nói TA) thậm chí có lúc ngủ mơ cũng thấy nói TA. Vốn từ của bé bây giờ cũng kha khá, nhiều lúc bé nói từ gì đó bằng tiếng Anh mà mình cũng không biết, rõ ràng là vì bé đã học còn mẹ thì chưa học rồi.

Khi đi trên xe ôtô, bé luôn quan sát bên ngoài và nói luôn mồm, thấy gì nói đấy (mẹ cũng nói cùng con): under the bridge; going down, going up; there is a red car in front of my car; This is a clothes shop;…

Mình nên nói sai đi để bé cãi lại (kích thích bé nói), ví dụ như:
Trên tay mẹ đang có đôi đũa (chopsticks) nhưng mẹ nói: It is a fork
Bé sẽ nói: No, not. It is a chopsticks
Mình học thường hay quên, chỉ nhớ láng máng
Hôm qua (19/3/2013), đón bé ở trường về, nhìn thấy mấy cái taxi ở xa mình nói: How many car are there?
Bé nói: No, not. How many taxi are there?
Bé sẽ bắt lỗi nếu mình nói sai.

Càng nhỏ tuổi là “thời kỳ vàng” để con bạn học tiếng Anh đấy – đừng bỏ lỡ các bạn nhé.

Điều đó mình khẳng định rằng:

Bản thân mình cũng rất kém tiếng Anh nhưng để học các video cùng với con thì mình cũng học được chứ, con mới 3 tuổi còn học được nữa là mình.
Bé nhà mình bây giờ 5 tuổi (cháu sinh năm 2009) không phải là có khiếu tiếng Anh như nhiều bạn nghĩ. Các bạn thử nghĩ tiếng Việt, các con đâu có phải học hành gì mà lớn dần rồi nói lưu loát được hết. Khi bố mẹ là người Mỹ thì con đương nhiên cũng tự nhiên nói được tiếng Anh chứ đâu cần học gì. Mình đã chứng kiến gia đình người bạn nước ngoài: chồng người Úc, vợ người Thái Lan, mỗi người đều nói tiếng mẹ đẻ của mình với con gái 2 tuổi, bé đều hiểu cả 2 thứ tiếng: Anh, Thái một cách tự nhiên chứ có phải học gì đâu.

Vậy nếu mình tạo ra môi trường tiếng Anh cho con ngay từ nhỏ thì đương nhiên con cũng sẽ nói tiếng Anh một cách tự nhiên.

Môi trường tiếng Anh là do mình phải tạo ra gồm 2 yếu tố cơ bản:

1- Hàng ngày cứ bật những video tiếng Anh, có lúc con chú ý xem nhưng kể cả lúc con chơi xếp hình… nó vẫn nghe những âm thanh đó. Bé Hoàng thích xem video tiếng Anh như xem hoạt hình, để có được điều đó là vì máy tính hoặc điện thoại của mình không có 1 trò chơi game nào (trừ những game để học) (việc này quan trọng lắm đó nhé, vì khi con bạn biết game thì khi vào máy tính, Ipad, điện thoại là bé chỉ đòi game thôi, bạn không thể ép con học tiếng Anh được đâu), bé chỉ có lựa chọn là xem tiếng Anh mà thôi. (Không hiểu sao bé của mình cũng không thích xem video hoạt hình dù có ở tivi hoặc máy tính)

2- Bạn phải nói chuyện bằng tiếng Anh hàng ngày với bé (đây là điều bắt buộc nếu bạn muốn con giỏi TA). Bạn cố gắng ngồi xem và học cùng với con những video tiếng Anh đó (tất nhiên là ko phải lúc nào cũng phải như vậy, chỉ cần lúc đầu thôi, hoặc thỉnh thoảng ngó xem video đó nội dung như thế nào) để mà nói với con như kiểu trên video học đó.

Hai mẹ con thường nói chuyện với nhau như ở trên video đã học (vì học cùng với con nên mình nắm được bài). Phải nói đúng theo kiểu ở trên băng thì cháu mới thích (kể cả bố cũng phải nói theo kiểu đó).
Người nói thì phải có người tán thưởng thì mới hứng. Có hôm cháu thích Pencil, cứ hỏi đi hỏi lại “What is it? Rồi cả nhà: bố, mẹ, anh thay nhau trả lời: “It is a pencil” đến mỏi cả miệng. Cậu anh tức quá nói: “Mày có bị điên ko đấy!” – mẹ nói: “Ko được nói thế! Phải chịu khó nói chuyện TA với em.
Đến bây giờ, dù đứng ở đâu, bé cũng có thể nói TA theo kiểu: câu hỏi – trả lời (tất nhiên là mẹ luôn phải chủ động hỏi chứ, rồi bé trả lời)
– What is it?
– What color…
– How many …
– Where is it? (on, in, under)
– Do you like it?
– Can you jump?
– What can you do?

Ngày nào trên đường đưa cháu đến trường tôi cũng hỏi và cháu trả lời (bạn cũng nhắc câu trả lời nếu con chưa trả lời được):
Ví dụ:
Mẹ: How is the weather today?
Con: It is sunny

Mẹ: How do you to school?
Con: I go to school by motorcycle

Nói lần 1 có thể bé chưa hiểu, nói lần 2, nói lần 3,…. Cứ như vậy hàng ngày – Nói nhiều như vậy thì làm gì mà bé không nói được tiếng Anh.

CÔNG THỨC Để TIẾNG ANH LÀ NGÔN NGỮ THỨ 2:

Hàng ngày hãy cùng bé học TA trên mạng + thường xuyên nói chuyện TA với bé về những điều đã học được = TA là ngôn ngữ thứ 2

Hãy vào Youtube
Search: các từ khóa:
– DreamEnglishkids
– Elflearning.jp
– Pumkin.com
– Monkisee
– Maple leaf learning
– MuffinSongs
– Gogo
– Little pim
– Wilbooks-grade
– Fun with Max and Alex
– Wilbooks-grade
– Flash cards
– Hello class:

Học ở youtube rất thú vị vì cùng 1 chủ đề nhưng bé học được ở nhiều trang khác nhau nên bé rất thích, không nhàm chán. Các bạn hãy lần lượt mở dần từng từ khóa (DreamEnglishkids; Elflearning.jp; Pumkin; Monkisee;…) đó sẽ thấy rất thú vị, con và bạn học được hết. Các video TA trên youtube phong phú và hấp dẫn vô cùng.
Một loạt các video, rất nhiều chủ đề – tha hồ học, vốn từ vựng cũng phong phú.
Các động tác của thầy giáo trên Youtube cũng làm bé hưng phấn và làm theo, y như ở lớp thật.

Nên bật các video mà phát liên tục kiểu này vì mình cứ bật thế rồi sẽ đi làm việc nhà, sẽ không bị tắt và video phát liên tục, mình muốn tắt lúc nào cũng được và bé sẽ cuốn hút.

http://www.youtube.com/watch?v=bTKPIYdkQdw&list=PLC2A6F9119C9467AD

http://www.youtube.com/watch?v=r1cUDPHT5iY&list=PL34C99A44D87CF93D


Hoặc bật những video dài hơi: http://www.youtube.com/watch?v=Fmou4hAIl68

http://www.youtube.com/watch?v=nk1jioxEZaE

Hello class: trẻ em, người lớn…. học được tuốt
http://www.youtube.com/watch?v=M_bKWQjCnl0&list=PLD1AFA1022CFB4D2B

Những video kiểu này thì cũng được nhưng thường phát ngắn, xong rồi có khi bé lại đòi tích vào để xem những cái khác (không phải là học tiếng Anh) http://www.youtube.com/watch?v=wf0QRTlOJ04

http://www.youtube.com/watch?v=aBUjH2KJns4

Bạn phải luôn luôn thay đổi chiến thuật, hết kiểu này đến kiểu nọ để làm sao bé học video tiếng Anh. Bé sẽ chỉ và bắt bạn mở những video bé thích? Vậy làm sao? Bản thân mình thì sẽ bật thêm cả điện thoại đồng thời để bé thích video nào mở cho bé video đó. Được cái lúc hết video đó là bé lại chú ý vào máy tính và lại xem video học TA.

Mình đã mua 1 khóa học TA trực tuyến ở trang pumkin.com, phí khoảng 600 VNĐ/năm.
Pumkin.com rất tuyệt vời, dạy TA cho trẻ từ 3 – 10 tuổi. Chương trình học TA này hoàn toàn của nước ngoài, được xây dựng học như chơi luôn, học 1 bài học ngắn là lại có trò bắt bóng không hề chán, rất hứng thú học. Con bạn sẽ tiến bộ từng ngày qua các bài học. Mình chưa bao giờ thấy dạy TA ở đâu mà lại kỹ như thế: kỹ năng phát âm, nghe…
Nếu người dân Việt Nam mà học TA ở trang pumkin.com thì TA sẽ là ngôn ngữ thứ 2 của bạn.

(Nhưng mình tiết lộ thật là đến giờ cháu học tiếng Anh được chủ yếu là nhờ Youtube chứ còn pumkin.com cháu học quá rồi)

Đối với bé nhỏ, mới bắt đầu tiếp cận TA bạn mở youtube rồi search: TRAIN ra cả loạt video học theo chủ đề: color, abc, shape, fruit, animal,… như
http://www.youtube.com/watch?v=MZ8m2x0qbuo

Mình rất vui vì tin rằng tiếng Anh của bé sẽ có triển vọng sáng sủa, mình đã tạo một tiền đề cho con học tiếng Anh tốt (cùng học với con khi bài học còn dễ, chứ đến lúc bài học khó thì theo sao kịp). Đến giờ biết rằng bản thân mình học đã kém hơn con và đến 1 thời gian nữa mình sẽ không thể học cùng con vì tiếp thu chậm.

Các bạn đừng bỏ lỡ cơ hội nhé – cả cha mẹ và con đều học tốt tiếng Anh. Mình đã chi phí rất ít (gần như miễn phí) mà con mình được một số người bạn nói “Đối với trẻ em tuổi như bé kể cả được đi học ở các Trung tâm người nước ngoài dạy thì cũng ko nói được như vậy, bé nói rành rọt nhiều câu dài và vốn từ rất phong phú, hiện bé có thể tự nói bằng tiếng Anh theo ý bé”.

Chúc các bạn thành công.

Source: https://www.lamchame.com/forum/threads/kem-con-hoc-tieng-anh-tai-nha-va-cach-thuc-duy-tri-lop-hoc-mo-tai-nha.1080245/

Đây là bài viết hướng dẫn cách dạy tiếng Anh cho trẻ em Full toàn tập của tác giả Phạm Thị Hoài An mình thấy khá đầy đủ nên chia sẻ lại cho các bạn.
Đây là bài viết mình tổng hợp kho kinh nghiệm và tài liệu mình đã tự dạy con học tiếng Anh.
Bài viết tổng hợp này khá dài nhưng rất nhiều tài liệu bổ ích, các bạn có thể share về tường nhà mình làm tài liệu học tập dần.

Phần nghe và nói các bạn cứ mở link Youtube trực tiếp mình để trong bài cho con sẽ tiện hơn. Phần viết các bạn in sách từ các link mình gửi ra làm tài liệu dùng dạy con dần.

Bài viết gồm các phần sau:

1. Nguồn tài liệu nghe khổng lồ trên Youtube
2. Nguồn sách Ebook tiếng Anh
3. Dạy con nói tiếng Anh
4. Học Phonics
5. Tự học đọc tiếng Anh
6. Dạy con viết tiếng Anh
7. Chia sẻ kinh nghiệm học Raz-kids
8. Phương pháp cho con học nghe
9. Làm thế nào để con hợp tác, vui vẻ học theo

Trẻ bắt đầu học tiếng Anh sớm càng tốt nhưng hai bé nhà mình đều bắt đầu cho học tiếng Anh lúc 3,5 tuổi khi tiếng Việt đã rất tốt, ngôn ngữ tiếng Việt cực kỳ phát triển. Trước đó dù biết, mình cũng chưa dạy tiếng Anh cho con mình sợ các bé lẫn lộn hai ngôn ngữ do mình quan sát thấy con lai hay chậm nói. Đồng thời mình muốn con tư duy thật tốt bằng ngôn ngữ gốc là tiếng mẹ đẻ trước. Vì bắt đầu học tiếng Anh khi tiếng Việt đã thuần thục nên các con không nhầm lẫn, con phân biệt được đâu là từ tiếng Anh, đâu là từ tiếng Việt.

Thời đại học gần 20 năm về trước bên cạnh việc học chính quy ở ĐH Kinh tế quốc dân, buổi tối mình học hết giáo trình A, B, C Headway. Sau đó học hết đại học buổi tối ở trường Ngoại thương chuyên ngành tiếng Anh thương mại.

Kiến thức tiếng Anh dù không phải chuyên ngành của mình (chuyên ngành của mình là Kế toán – kinh tế, còn hồi nhỏ học chuyên Toán) nhưng cũng tạm đủ để mình dạy con, tìm tòi chương trình, tài liệu cho con.

Để tiết kiệm thời gian đưa đón bên cạnh việc học ở trường mình cho con học online. Mình chưa bao giờ cho con đi học tiếng Anh ở trung tâm, mình cũng không biết trung tâm tiếng Anh nào tốt như thế nào – nên một số bạn hỏi về các trung tâm tiếng Anh thông cảm.

Mình quan niệm học tiếng Anh phải kết hợp đủ 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết.

Mẹ đã phải tìm tòi, mày mò cách học sao cho phù hợp với độ tuổi, khả năng và hứng thú của con. Lộ trình học tiếng Anh mình đã tự tìm tòi và áp dụng cho Anh Chi từ mẫu giáo đến hết tiểu học như sau ( Vân Hà bây giờ mình vẫn cho theo đúng lộ trình này):

Học tiếng Anh cho các bé mẫu giáo theo mình nên gồm: nghe, nói, học phonics.

Học tiếng Anh ở tiểu học nên bao gồm đủ cả 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết.

I. Nguồn tài liệu luyện nghe tiếng Anh cho bé

Mình quan niệm nghe tích luỹ đủ mới nói được, đọc tích luỹ đủ mới viết được. Vì vậy đầu tiên hãy bắt đầu từ nghe. Nguồn tài liệu nghe rất phong phú, các bố mẹ search trên mạng và Youtube sẽ thấy vô vàn. Nhưng hãy nên để bé vui học đừng ép bé học những gì bé không thích, có thể tìm cách dẫn dụ để bé dần thích những gì cần thiết nhưng đừng ép bé.

Hiện nay, các bộ đĩa nổi tiếng cho bé ngày xưa mình hay phải mua cho Anh Chi có trên Youtube hết rồi, link mình tập hợp ở đây rất nhiều toàn các bộ bé thích, cứ cho bé nghe nhiều là sẽ bật ra nói thôi các bố mẹ nhé.

Nguồn Youtube giờ rất phong phú nên phần nghe các bố mẹ cứ theo các link nghe ở đây, ngoài ra có những bộ sách nói của các nhà xuất bản nổi tiếng mình đã chia sẻ ở những bài trước để học bài bản là quá đủ để học nghe tiếng Anh rồi nhé, không cần nhọc công tìm kiếm ở đâu nữa đâu. Tài liệu mình thường rất chọn lọc vì mình biết tiếng Anh lại hay mày mò tìm kiếm trên các trang nước ngoài, các bé học theo giỏi tiếng Anh các bố mẹ nhớ khao mẹ Hoài An một chầu cafe nhé.

Lúc bé khoảng 2,5 tuổi đến 4 tuổi bé sẽ thích nghe bài hát, thơ, nhất là các bài hát kèm hoạt động vui nhộn. Mình không cho con học tiếng Anh quá sớm, cả hai con mình 3,5 tuổi khi tiếng Việt đã cực tốt mình mới bắt đầu cho chơi và học với tiếng Anh, do mình vẫn tin cần phải tốt ngôn ngữ gốc tiếng mẹ đẻ để con tư duy trên tất cả mọi lĩnh vực tốt hơn. Lúc nhỏ mình chú trọng rèn khả năng và kỹ năng thông qua các hoạt động chơi mang định hướng giáo dục hơn.

Nhiều bài hát tiếng Anh hay lắm, bé vừa nghe vừa hát vừa nhảy múa biểu diễn theo. Chủ đề thơ, bài hát mình lại phải hẹn khi nào có thời gian rồi. Vì thực sự rất nhiều bài hát tiếng Anh cho trẻ em hay, được các con yêu thích lắm. Bạn Anh Chi hồi nhỏ rất thích hát nên thuộc lời cực nhiều bài hát tiếng Anh và tiếng Việt. Chi có khả năng nhớ nhạc và nhớ bài hát rất tài, hay líu lo hát và biểu diễn.

Vân Hà thì ít nghe bài hát hơn, Vân Hà hầu như bị cai tivi, không tivi, không ipad, không smart phone đến năm 3,5 tuổi để bảo vệ mắt nên khả năng hát của con không bằng chị Chi. Bây giờ khi gần 5 tuổi cũng chỉ xem khoảng hơn 30 phút xem mỗi ngày, còn thời gian ngoài giờ đi học ở trường là các hoạt động vui chơi, vận động, đi chơi, nói tiếng Anh với mẹ, đọc truyện tiếng Việt. Mình sợ tốc độ cận thị của các bạn nhỏ bây giờ lắm nên giữ tối đa trong khả năng mẹ có thể. Lúc nhỏ mình cũng kiểm soát không cho Chi xem tivi nhiều, thời đó chưa có ipad, iphone, vậy mà không hiểu sao cuối cùng con cũng giống nhiều trẻ em thành phố: cận khá sớm và khá nặng.

Đây là nguồn tài liệu nghe hấp dẫn cho các bé mẫu giáo mình tập hợp lại tặng mọi người. Nguồn Youtube free, các bạn cứ share tự nhiên không phải hỏi lại đâu nhé:

1. Bộ Gogo Adventures with English

3. Word world
Đây là link 200 videos Word World English khá hay, có phụ đề:
https://www.youtube.com/watch?v=cwiIJtwTaQM&list=PLAybim_xOcVyysCDNxKkhF7UhG0Nw0VIN

4. Disney’s Magic English
Bộ đĩa tiếng Anh nổi tiếng này rất vui nhộn được nhiều bé yêu thích. Link này có đủ 55 videos Magic English:
https://www.youtube.com/watch?v=v-cjkc_2uoM&list=PL6tHBjxxbC96ZpePDwtgWRX7Ht2dsABqY

5. Peppa Pig: các bé sẽ rất thích đấy, các con mình lúc bé rất thích, giọng dễ thương lắm
https://www.youtube.com/user/theofficialpeppa

6. Strawberry Shortcake
Không biết các bé Việt Nam đã biết đến nhân vật này chưa, mình chưa thấy ai nhắc đến. Mình yêu chất giọng và nội dung trong đây lắm nên ngày xưa thường cho Chi xem cả bộ đĩa Strawberry Shortcake, vì mua đĩa bản quyền nên chất lượng tốt lắm. Đây là 200 videos Strawberry Shortcake free trên Youtube nhé:
https://www.youtube.com/watch?v=K-RARISX6x4&list=PLndbxdhyC__WV2g21hRzb9KNa2dFM24M4
7. The Bereinstein Bears: Anh Chi và Vân Hà nhà mình rất thích gia đình gấu đáng yêu này, mình cũng rất thích giọng trong bộ phim này:
Đây là link 115 videos The Bereinstein Bears:
https://www.youtube.com/watch?v=NrqusQx6ZTI&list=PL2925A77C3C34BA9A

8. Magic School Bus
Anh Chi nhà mình rất thích Magic School Bus, nội dung rất hay cho các bé tiểu học, giọng rất hay. Đây là link 50 videos Magic School Bus:
https://www.youtube.com/watch?v=NYCzJ3qHNuM&list=PLtytBN6yV2wMbwnrY6Xkj9fUdaH3MFV32

9. Hi 5 – cực kỳ vui nhộn hấp dẫn
Ngày xưa mình Chi cũng thích xem bộ đĩa bản quyền này lắm, nội dung phong phú, vui nhộn, hấp dẫn. Giờ cũng rất nhiều và free trên Youtube:
https://www.youtube.com/results?search_query=hi+5+full

10. The Koala Brothers
Mình có bộ đĩa bản quyền này, Anh Chi rất thích xem, mình cũng thích giọng và nội dung trong đây lắm, may quá cũng có 200 videos Koala Brothers ở đây:
https://www.youtube.com/watch?v=0VQkHPoPIb4&list=PLeROwpwjHmCrfe8RBk5QQu6UHdVeoaENh

11. English Funhouse – Pencilman
Bộ 6 đĩa DVD của Aston này giọng chuẩn Mỹ rất hay và vui dành cho các bạn 6 đến 12 tuổi, do Anh ngữ quốc tế Aston và Saigon Vafaco phát hành. mình, mua đĩa bản quyền xem bền lắm. Mình chụp ảnh bộ đĩa kèm theo các bạn tìm mua rất hay.
Pencilman Funhouse có bản quyền nên ít thấy trên Youtube, đây là link có vẻ đầy đủ nhất:
https://www.youtube.com/watch?v=8vl-rrxyAwo&list=PLsv-o4dlzuqi2W73UUUVIQEKwrdUOsFZv

12. Play Doh (hướng dẫn chơi đất nặn)
Ngoài ra các bố mẹ cho con xem cách nặn đất cũng vừa nghe, vừa học được trò chơi giúp bé khéo tay này mà lại nghe hướng dẫn giọng người lớn tốt. Vân Hà rất thích nặn đất nên thỉnh thoảng xem Play doh trên Youtube và nặn theo khá khéo. Họ dạy làm nhiều thứ đẹp lắm.
Đây là link rất nhiều băng dạy Play Doh.
https://www.youtube.com/results?search_query=play+doh+full

13. Bộ Leap Frog: dạy khá nhiều về toán trẻ em
https://www.youtube.com/results?search_query=LeapFrog+full

14. Bộ On The Go
Giới thiệu với các bố mẹ và các bé vô số videos Bo On The Go ở đây:
https://www.youtube.com/results?search_query=Bo+on+the+GO+full

15. Yo Gabba
Đây là các phim ca nhạc, link 200 videos Yo Gabba ở đây:
https://www.youtube.com/watch?v=bO3dBeKvjHo&list=PLH2YpBF9lUfApYae6ll9p0ktrCmGnK5HS

16. Super why
Đây là link 200 videos hoạt hình nội dung phong phú khá hấp dẫn Super why:
https://www.youtube.com/watch?v=lk0MZ9gMG1Q&list=PLLyanrGZ-CMfmY_yyp6qGmDVeTKfazNhS

17. Disney
Hãng phim hoạt hình nổi tiếng nhất thế giới này có nhiều bộ phim nội dung phong phú. Ở link mình để ở đây có rất nhiều phim, bé thích phim nào bạn cho bé chọn xem. Nhiều nhà cho con xem Disney nhưng mình ít cho con xem Disney vì mình thích giọng chuẩn trẻ em đáng yêu ở các bộ mà mình ghi chú rõ hơn.
https://www.youtube.com/results?search_query=disney+movies+full+movies+english+for+kids

18. Các câu truyện cổ tích nổi tiếng bằng tiếng Anh
Chi hồi bé cũng rất thích nghe cổ tích bằng tiếng Việt sau đó là tiếng Anh. Các câu chuyện cổ tích nổi tiếng các bé nhà mình thích là: Little Red Riding Hood, Cinderella, Three Littler Pig, The Snow White and the Seven Dwarfs, Jack and the Beanstalk,…
Các bạn search mạng hoặc youtube bằng từ khóa “bedtime stories for kids” là sẽ ra rất nhiều truyện và chọn cho con xem truyện nào con thích, chọn giọng chuẩn một chút các bạn nhé vì nhiều nguồn up lên. Link đây nhé:
https://www.youtube.com/results?search_query=bedtime+stories+for+kids

19. Các bộ phim dạy bé EQ kỹ năng sống

Các bạn search bằng từ khóa “kid’s character builder” trên youtube. Link mình để ở đây:
https://www.youtube.com/results?search_query=kid%27s+character+builder

20. Nghe Audio Book: http://www.storynory.com/
Nếu các bố mẹ sợ con xem nhiều hại mắt có thể cho con nghe audio book, storynory.com là một nguồn nghe mình hay cho con nghe trước khi đi ngủ.

21. Nghe học bằng phần mềm mua mất phí Brainpop

https://www.brainpop.com/

Đây là chương trình nghe học theo video dạng hoạt hình có phụ đề English (hoặc có thể tắt phụ đề). Có hai loại: Brainpop Jr. cho bé nhỏ hơn và Brainpop. Chương trình này dành cho các bạn từ 6-17 tuổi – mẫu giáo đến lớp 12, được dùng cho hơn 20% trường học ở Mỹ. Brainpop cũng được sử dụng ở khá nhiều nước khác.

Brainpop được thiết kế với rất nhiều môn học: Tiếng Anh, Khoa học, Xã hội, Kinh tế, toán, engineering and technology, health, and arts and music,… các bạn vào link đăng ký bản trial để xem xét kỹ trước khi quyết định có nên mua tài khoản cho con không.

Cho các bé nhỏ từ mẫu giáo đến lớp 3 ở Mỹ là: https://jr.brainpop.com/
Bố mẹ nào biết tiếng Anh có thể tìm hiểu sâu hơn về Brainpop tại đây: https://en.wikipedia.org/wiki/BrainPop

II. Nguồn Ebook dạy tiếng Anh cho bé

Bao gồm truyện và sách các chủ đề khoa học, xã hội, toán, tự nhiên v.v…
Bộ Peppa Pig 15 Quyển
Bộ sách khoa học cho bé trình độ 1
Bộ sách khoa học cho bé trình độ 2
Bộ sách tiếng Anh trình độ 1
Bộ sách tiếng Anh trình độ 2
Bộ sách See how they grow
Bộ Math Concept Reader

3. CÙNG CON NÓI TIẾNG ANH

Khi con đã tích lũy được một số vốn từ và câu đơn giản là lúc có thể bắt đầu dạy bé học nói. Hãy bắt đầu từ những gì đơn giản, gần gũi xung quanh bé. Sau đó mở rộng dần sau.

Khi con còn nhỏ mỗi ngày mình đều quy định giờ English time, lúc đó con, bố, mẹ đều phải nói tiếng Anh, con bí từ có thể hỏi mẹ. Thời gian English time lúc đầu chỉ là 10, 15 phút sau tăng dần có thể lên tới 30 phút.

English time mẹ duy trì cho Chi từ mẫu giáo tới lớp 3, thực tế nhà mình khi con lớp 3 tự bố mẹ bí từ và không còn English time nữa.

Dạo này Vân Hà thích nói tiếng Anh hơn, con bảo” Speak English is easy”, mẹ nhân đà này tìm hiểu để khơi gợi con nói nhiều hơn. Đây là bài viết áp dụng cho bé nhỏ khoảng từ mẫu giáo đến đầu tiểu học nhé.
Mình dạy con thường giới thiệu cho con nhiều thứ, kích thích đủ các giác quan, dựa trên hiểu biết của mẹ về các dạng trí thông minh của trẻ. Mình luôn tìm cách làm cho con thích thú, con không thích thì thôi – không ép, chỉ phân tích là con nên làm vì những lý do tốt gì đó, con vẫn không thích thì thôi. Con thích gì thì đào sâu thêm nếu việc đó ích lợi và khuyến khích con tiếp tục làm. Nếu thấy con thích gì không tốt, không đúng mình sẽ phân tích cho con để con hiểu không nên làm những việc không tốt, không đúng đó.

Vì con tự nhiên thích nói tiếng Anh nên mẹ tìm cách phát triển ngôn ngữ nói tiếng Anh cho trẻ nhỏ. Hôm trước trong bài lộ trình dạy tiếng Anh cho trẻ mẫu giáo mình đã đề cập việc mình thường dạy con nói trong giờ English time buổi tối. Mình cũng đã hướng dẫn cách dùng Paltalk chi tiết để học nói tại các bình luận của bài đó.

Hôm nay mình viết bài này để giới thiệu cách bố mẹ cùng con nói tiếng Anh khi bố mẹ biết tiếng Anh. Có một số quan điểm cho rằng giọng phát âm của bố mẹ không chuẩn làm hỏng giọng con. Mình vẫn khuyến khích các bạn cho con học Phonics từ mẫu giáo, khi học phonics con sẽ nghe chuẩn và phát âm chuẩn. Tùy mỗi bạn cân nhắc ích lợi của việc con được thực hành nói nhiều hơn, tự tin hơn trong English time với bố mẹ hay tìm kiếm lớp và cho con đi học. Các bạn sẽ cân nhắc dựa trên trình độ tiếng Anh của chính các bạn và điều kiện thời gian, tài chính, mục tiêu… của bố mẹ.

Nói tiếng Anh cho trẻ nhỏ nên bắt đầu từ những gì gần gũi nhất, vừa học nói vừa học từ, mà cách học từ tốt nhất cho trẻ là bằng hình ảnh, bằng ngữ cảnh. Các bạn thấy sau đây mình phân ra bốn bước gần giống như lộ trình từ đơn giản đến phúc tạp để con tiến bộ trong học nói, bước 1 và 2 tiến hành đồng thời.

1. Dạy Tiếng Anh về các hoạt động hàng ngày

Đây là tiếng Anh về các hoạt động hàng ngày bố mẹ nên biết để hỏi và hướng dẫn bé nói trong giai đoạn đầu English time các hoạt động từ dạy, đánh răng, mặc quần áo… (16 videos):

2. Cách học từ bằng hình ảnh

Học từ bằng hình ảnh luôn trên Youtube, bố mẹ không cần giở sách picture dictionaries như ngày xưa thời mình dạy Anh Chi, đã có hết trên Youtube, biết nhiều từ bé sẽ nói tốt hơn:

 

https://www.youtube.com/watch?v=0xcGaaiDjX4&list=PLB5FA6386429DAA17 (gồm 25 videos học từ theo chủ đề)

Link này dạy từ hấp dẫn bé vì là animation:

 

Đây là bộ Oxford Picture Dictionaries gồm hẳn 126 videos các bạn cho bé học thoải mái nhé, nhược điểm của 126 video này là không nhìn rõ hình ảnh và chữ:

3. Hội thoại theo chủ đề

Và đây là các chủ đề để bố mẹ có thể hỏi và nói chuyện cùng bé:


http://www.ahaparenting.com/parenting-tools/communication/family-discussions

4. Speech

Và cao hơn là Speech, thường nên là bé 7, 8 tuổi trở lên:
http://kidsessays.com/category/public-speaking-topics-for-children/
Link trên có các bài mẫu luôn cho bé đọc để tham khảo rồi nói theo ý bé.
http://www.write-out-loud.com/speech-topics-for-children.html

Các bạn có thể tham khảo link này để lấy ý câu hỏi ra hỏi bé:
http://cdn.the-generous-wife.com/wp-content/uploads/2013/06/365question.pdf
http://www.dist8tm.org/docs/TM-%20365%20Sample%20Table%20Topics%20Questions.pdf

Hôm nay mình nói về việc học nói của bé, còn các hoạt động nghe hấp dẫn bé, các bài hát, thơ, câu truyện, hoạt động… thì mình biết vô vàn nguồn hấp dẫn bé, ngày xưa đã tìm và cho Chi nghe, hoạt động nhiều, bây giờ chưa có thời gian để viết.

Nếu có thể cho con học nói với giáo viên thì tốt, còn không các bạn có thể yêu cầu con nói trong English time ở nhà với bố mẹ hoặc vào Paltalk để luyện nói.
Trước đây trên box giáo dục Webtretho cũng có một số mẹ cho con học nói trên Paltalk rất thành công.
http://www.paltalk.com/download.php
Các bạn đăng nhập và vào Chatrooms chọn lớp.

4. HỌC PHONICS

Tại sao mình lại khuyên các bạn cho con học Phonics: Bởi vì phonics hiểu nôm na như học đánh vần. Học phonics giúp con nghe chuẩn, phát âm chuẩn và nhớ được mặt chữ.

Có hai trang web học Phonics thông dụng là Starfall.com và Kizphonics.com. Ngày xưa chưa có Kizphonics nên Anh Chi học Starfall. Bây giờ mình cho Vân Hà học Kizphonics và mình thích trang Kizphonics hơn.

Trang Phonics này dành cho các con từ mẫu giáo đến lớp 2 của chương trình tiếng Anh, vì vậy các con mẫu giáo, đầu tiểu học sẽ rất hợp, một số bạn lớp 2, lớp 3 bên mình cũng có thể học, tuy nhiên các mẹ cần xem kỹ xem con mình đã nắm vững các phần này chưa. Học trang này, các con vừa luyện tai nghe chuẩn, vừa luyện phát âm đúng cho bé lại nhớ cách viết từ vựng và có thể đọc được những câu đơn giản và nâng cao dần.

Các bạn vào link này nghe và xem một lần xem trong trang này có những gì.
Theo mình, lúc đầu mới tiếp cận các bạn vào thẻ Materials để biết rõ cấu trúc chương trình gồm những gì, khi vào Materials xong bạn chọn trình độ phù hợp cho bài học trong đó.

Cho bé thử một loạt đủ các loại bài ở trình độ phù hợp để bạn và bé xác định phần nào cần học trước, học sau trong một buổi, nội dung nào bé thấy hứng thú nhất.

Thường các website học như thế này rất hấp dẫn bé, học khoảng 1-2 bài cho bé nghe hát, chơi trò chơi Game học như Crocodile Games, Phonics Games, Sentence Games … bé vừa chơi vừa học sẽ rất thích.

Nếu cẩn thận bạn in worksheet ra để bé học và tô đúng như các chương trình mẫu giáo tại trường quốc tế dạy. Còn nếu lười hơn vào phần Phonics Listening Materials bạn bật nghe rồi kéo xuống nhìn màn hình worksheet phía dưới cũng được, băng sẽ tự động chạy từ phần này sang phần sau.

Còn nhiều nữa, các bạn vừa học vừa khám phá. Quan trọng nhất là phải kiên trì, mỗi ngày chỉ cần một ít. Bố mẹ không mất thời gian đưa đón. Thời gian đi lại con làm được mấy bài rồi. Tiết kiệm thời gian đi lại chính là lý do mình hay cho con học online.

5. TỰ ĐỌC TIẾNG ANH

Theo mình ở tuổi đầu tiểu học các con vẫn nên vui học. Đến cuối tiểu học đầu cấp 2 các con bắt đầu tiếp cận với việc học thực sự – tiếng Việt mình nôm na gọi là học thuật (academic). Bạn Anh Chi và Vân Hà lúc nhỏ vừa học vừa vui chơi nhiều. Vui chơi đúng cách, vui chơi có định hướng, tạo cho các con các trò chơi mang tính giáo dục cho các con các khả năng và trải nghiệm tuyệt vời, giúp con nhanh nhẹn, tự tin, hòa đồng, hình thành nhiều kỹ năng, khả năng tốt mà chỉ qua vui chơi con mới có được.

Vì vậy bất kỳ chương trình nào mình cũng xem xét cân nhắc kỹ, mẹ xem trước nếu trên web, dùng bản trial nếu là phần mềm tính phí, thấy hay, thấy hữu ích mình mới cho con theo. Vì thời gian rất quý giá nên mình không tham, mình chỉ chọn một vài thứ cần thiết thôi. Chọn đúng cái cần thiết, đúng lộ trình và kiên trì sẽ không mất thời gian của con.

Đến tiểu học các con bắt đầu tiếp cận đủ 4 kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết. Mình quan niệm học phải có lộ trình nên mình hay mua tài khoản online theo các chương trình học cho bé để bám theo lộ trình từ thấp đến cao của họ con sẽ tiến bộ dần. Hai chương trình tiếng Anh mình tự mua tài khoản cho con học thường xuyên lúc tiểu học là Raz-kids và Brainpop.

Do con mình đã được học Phonics từ mẫu giáo nên vào lớp 1 mẹ đã bắt đầu cho Anh Chi tự đọc các bộ sách giấy: I like to read, Ladybird Sunstart, Let me Read và đọc Raz-kids.

Raz-kids là một website đọc online cho các bé tiểu học ở Mỹ, ở Việt Nam mình các con từ tiểu học tới khoảng lớp 7 đều có thể học trang này. Đây thực sự là một trang học online rất tốt với 29 level từ A đến Z, tổng có khoảng 1.528 truyện đọc, nghe đọc, có phần trả lời câu hỏi sau mỗi bài. Có thể dùng cho máy tính, Ipad và Iphone.

https://www.raz-kids.com/

Theo mình đối với các con không phải bản ngữ tiếng Anh thì Raz-kids là một nguồn tuyệt vời. Raz-kids là một website đọc online cho các bé tiểu học ở Mỹ, ở Việt Nam mình các con từ tiểu học tới khoảng lớp 7 đều có thể học trang này. Đây thực sự là một trang học online rất tốt với 29 level từ A đến Z, tổng có khoảng 1.528. Raz-kids tích hợp được cả việc đọc, nghe và trả lời câu hỏi, ghi âm giọng đọc của con. Các bạn vào link đăng ký tài khoản trial trước khi quyết định có nên cho con học theo không.

Ngoài ra mình giới thiệu các bộ truyện các bạn nhỏ đều mê các bạn có thể tìm cho con ở lứa tuổi từ lớp 3 đến lớp 7 đọc:
– Berenstain Bears
– Magic School Bus
– Junie B. Jones
– Diary of A Wimpy Kid
– Henry and Mudge
– Fancy Nancy
– Captain Underpants
– Harry Potter

6. DẠY CON VIẾT TIẾNG ANH

Hôm nay tranh thủ viết về chủ đề đã hẹn với một số bạn từ lâu, cảm ơn mọi người đã hỏi, vì khi hỏi mình lại nhớ lại những gì đã từng tìm tòi áp dụng vào dạy Anh Chi và bây giờ chỉ cần nhớ lại dạy Vân Hà thôi không mất công tìm hiểu như ngày xưa nữa. Thực sự nuôi con thứ hai là bạn Vân Hà cũng đơn giản hóa đi rất nhiều, mình enjoy cuộc sống nhiều hơn, công việc bận rộn hơn nhiều. Nhưng những nguyên tắc mà mình đã đọc qua vô số tài liệu cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, bao cuốn sách dạy con vẫn được giữ khi dạy bé thứ hai.
Mình nuôi dạy Anh Chi – con gái đầu – khá bài bản, khoa học. Buổi tối khi con đã ngủ, tranh thủ dọn dẹp xong, cứ tầm 10h tối lại vào mạng hoặc đọc sách – đa phần về chủ đề dạy con – đến 11, 12h mới đi ngủ vì thực sự đó là đam mê của mình (thời đó còn trẻ khỏe mà). Hôm sau lại dậy từ 6h kém 15 chợ búa, đi làm, chiều về đón con, cơm nước, dọn dẹp, dạy con, chơi với con, bày các hoạt động cho con chơi, thi thoảng buổi tối cũng đi chơi bên ngoài hoặc các khu vui chơi. Thứ bảy, chủ nhật thì dẫn con đi chơi các khu vui chơi, công viên, đi bà nội, bà ngoại, hoặc dẫn con đến chơi một số nhà người quen. Ngoài ra thứ bảy chủ nhật con cũng có tham gia học ngoại khóa, múa, hát, vẽ, đàn …
Chi dễ ngủ và ngoan hơn Vân Hà nhiều, cứ 9h kém 15 phút lên giường, đọc 3 cuốn truyện xong, tắt đèn, nằm 5 phút là con ngủ. Còn bạn thứ hai Vân Hà cho ngủ như một cực hình, đọc truyện xong hôm nào cũng ít thì 15 phút, nhiều thì hàng tiếng bạn ấy mới ngủ. Mọi người thường nói trẻ con mỗi bạn mỗi tính là vậy.

Trở lại chủ đề chính: Dạy con viết tiếng Anh như thế nào? Mình chỉ dám chia sẻ về quá trình dạy con đến hết cấp 1 thôi, vì từ cấp 2 mình đang đi học hỏi.
Từ 6 tuổi đến hơn 7 tuổi mình bắt đầu cho con tập kể chuyện cho mẹ bằng tiếng Việt. Việc dạy con kể chuyện mình tùy hứng lắm, không cần ngồi bàn ghế nghiêm chỉnh đâu, hai mẹ con kế chuyện có thể ở trên giường khi mẹ đã mệt sau một ngày đủ các việc, có thể ngồi trên salon, có thể lúc đang ở đâu đó. Con thích kể gì cũng được, sáng tác tùy ý chủ đề thoải mái miễn là không trùng lắp những gì đã kể trước đây. Khi con kể mình chăm chú lắng nghe con để khỏi ngắt mạch tư duy của con.

Theo mình để tạo cho bé hứng thú về bất cứ lĩnh vực gì đừng gò bó bé quá, viết văn càng vậy, lúc đầu phải thuận theo những gì con thích, miễn là khơi gợi được niềm yêu thích, dần dần sẽ tạo thành nếp tốt cho bé. Con yêu thích, hứng thú sau này sẽ tự học, tự đọc, tự tìm tòi, nhiệm vụ của mẹ là giúp đỡ lúc nhỏ, sau cần rèn cho con tự học.

Mình quan niệm viết văn, viết truyện là phải để bé thả trí tưởng tượng nên khi con kể mình không ngắt lời, con cứ tự tin diễn đạt những gì đến trong đầu con. Khi con kể xong xuôi mình mới rút kinh nghiệm lại, xem con cần sửa gì để câu chuyện hay hơn, đầy đủ ý hơn, logic hơn, mở đầu hay kết câu chuyện nên như thế nào để cuốn hút hơn.

Đến khi Anh Chi học lớp 2 mình bắt đầu cho con kể chuyện bằng tiếng Anh, khi bước sang giai đoạn kể chuyện tiếng Anh thì không áp dụng kể chuyện tiếng Việt nữa. Mình cho Anh Chi tự đọc các cuốn sách bắt đầu đọc theo level cho trẻ và Razkids từ lớp 1. Sau 2 năm đọc nhiều truyện bằng tiếng Anh, vốn từ đã kha khá, lại đã quen với việc kể chuyện tiếng Việt cho mẹ – việc kể chuyện bằng tiếng Anh khá xuôi chèo mát mái. Khi con kể chuyện bằng tiếng Anh mình cũng chăm chú lắng nghe, thấy lỗi sai cũng không vội ngắt lời, con cứ tự tin diễn đạt những gì đến trong đầu con. Khi con kể xong xuôi mình mới rút kinh nghiệm lại, sửa sai cho con, góp ý cho chuyện của con hay hơn, hoàn thiện hơn. Đó chính là bước đệm để viết văn tiếng Anh sau này, mà rất vui với bé, không mất công sức viết mệt mỏi cho các bé.

Từ lớp 3 khi việc viết chữ con đã thuần thục, rất nhẹ nhàng khi viết hàng trang giấy không mệt mỏi thì mẹ yêu cầu con viết khoảng 2 bài viết tiếng Anh một tuần. Chủ đề con tự chọn, mẹ thi thoảng gợi ý để đổi đủ lĩnh vực, chủ đề phong phú hơn. Khi con hoàn thành mẹ chữa lỗi cho con.

Mình lưu ý các bố mẹ điều này: các cụ có câu: dục tốc bất đạt, trẻ em có những mốc phát triển, đặc điểm tâm sinh lý biến đổi theo giai đoạn, bố mẹ cần thuận theo để nuôi dạy con. Không nên áp đặt tư duy của người lớn lên bé, không được coi trẻ em là người lớn thu nhỏ, trẻ em rất khác người lớn chúng ta.
Mình vẫn nhớ ngày lớp 3 mình viết bài văn tả con mèo như thế này: Nhà em có nuôi một con mèo tam thể…. Đôi mắt nó tròn xoe như hai hòn bi ve (hình như bài văn tả mèo của ai ngày đó cũng có câu này). Mình viết văn bằng bản ngữ tiếng Việt của mình vào năm lớp 3 mà vậy thì cũng đừng nên ép bé phải viết tiếng Anh thật hay, thật đúng ngữ pháp ngay.

Văn của mình lúc nào cũng ổn mặc dù mình là dân chuyên toán từ bé, sau học kinh tế, chưa bao giờ liên quan đến văn chương. Ngày bé, chỉ có thời gian đọc các tác phẩm kinh điển cho thiếu nhi cả của tác giả Việt Nam lẫn nước ngoài, thi thoảng đọc một số sách báo dành cho học trò. Lớn lên cũng chỉ đọc sách báo, tìm hiểu kiến thức là chính, ít liên quan đến văn chương. Có một bí mật mình đã ngẫm ra: chắc là cũng nhờ bố mẹ rất bận rộn không đan xen vào việc học của mình, không đọc văn mình nên không chê văn mình bao giờ, chứ nếu bố mẹ chê văn mình thời nhỏ có lẽ mình sẽ không tin vào văn mình và chả dám tự tin viết nữa. Vậy nên các bố mẹ nhớ đừng chê các bé.

Muốn viết văn tốt hãy cho bé đọc nhiều những bài văn, những cuốn truyện, những tác phẩm văn học giá trị. Cứ như vậy suy sang tiếng Anh các bạn cũng nên cho bé đọc những truyện hay cho thiếu nhi bằng tiếng Anh thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều tác giả với các phong cách viết khác nhau sau này con sẽ biết cách dùng từ, văn phong tiếng Anh tốt.

Nếu bạn gieo được niềm yêu thích viết tiếng Anh vào trong bé, mình tin là lớn lên, khi đã có đủ vốn từ, vốn kiến thức, học được cách viết tiếng Anh của các giai đoạn lớn hơn con sẽ viết tốt, viết hay.

Mình cũng tóm tắt lại một số kinh nghiệm mình đã áp dụng để Anh Chi kể chuyện, viết văn tiếng Anh ngày xưa giúp các bố mẹ dạy con viết tiếng Anh giai đoạn tiểu học:

– Nên bắt đầu bằng văn nói trước để tiết kiệm công sức không bắt bé phải quá mệt mỏi với việc viết chữ. Nhưng cần giảng cho con đây là kể chuyện chứ không phải nói chuyện hàng ngày, phân biệt cho bé giữa văn nói và nói chuyện.

– Hãy bắt đầu với các chủ đề thân thuộc quanh bé để bé có đủ vốn từ và cảm thấy dễ dàng khi bắt đầu, sau đó hãy mở rộng chủ đề dần. Khi mở rộng chủ đề nên cho bé đọc một vài bài hoặc cuốn sách nhỏ liên quan đến các chủ đề chuẩn bị viết trước.

– Mới bắt đầu để con thỏa sức tưởng tượng. Nhưng sau khoảng 2 tháng bé đã quen, dạy bé cách sắp xếp bố cục, dàn ý trong đầu trước khi kể bằng cách trả lời các câu hỏi:

• What is the beginning of the story? The middle? The end?
• Who are the characters?
• What do you like about them?
• Where does the story take place?
• Is there a problem that occurs in the story? If so, how does it get resolved?
• What do you think about the ending? Is there a connection, either in words or pictures, between the ending and the beginning of the story?

– Các bạn có thể sử dụng Picture Prompts để giúp bé tưởng tượng, xây dựng cốt truyện theo khoảng 4 bức tranh lúc đầu. Sau đó có thể giảm dần còn 2 bức hay 1 bức tranh Picture Prompts. Các bạn có thể tham khảo các Picture Prompts mình gửi ở link sau cho các bé tiểu học viết tiếng Anh:

https://noeminator.wikispaces.com/file/view/101+Picture+Prompts+to+Spark+Super+Writing.pdf
https://www.superteacherworksheets.com/writing-storypics.html
http://www.sparklebox.co.uk/literacy/writing/prompts.html#.VlMRD3bhDIV

Còn đây là hẳn 501 Prompts (không pictures) để bố mẹ đọc gợi ý chủ đề cho con viết bằng tiếng Anh:

http://www.misd.net/languageart/GrammarInAction/501WritingPrompts.pdf

7. CHIA SẺ KINH NGHIỆM HỌC RAZ-KIDS

Trong khi tìm kiếm trên mạng hơn 6 năm về trước, mình phát hiện ra trang web Raz-kids này. Toàn bộ các truyện trong đây đã được con học đầy đủ từ level A đến level Z từ năm lớp 1 đến năm lớp 3. Sau đây là những chia sẻ về quá trình cho con gái Anh Chi học trên Raz-kids:

Năm lớp 1 mình bắt đầu tự mua tài khoản cho Anh Chi học online trên Raz-kids, lúc đầu để con có bạn bè thi đua, mình đã phải thuyết phục, mời mãi 8 phụ huynh cùng lớp cho con học cùng. Đúng như mình đoán, có bạn bè học cùng con vui lắm, ngày ngày đọc xong 1 cuốn sách được điểm con lại vào nhòm xem các bạn có ai đang đuổi theo mình không. Hồi đầu có một chị hơn con 2 lớp là chị bạn cùng lớp đọc trước con 2 level. Con tự cần mẫn đuổi theo, cuối cùng con vượt level chị ấy và vui lắm.

Mình còn hay phải hô hào các mẹ trong nhóm động viên con đọc, nhưng sau mấy tháng, các bạn ít đọc dần. Anh Chi thì vẫn đều đặn đọc và trả lời câu hỏi nghiêm túc, thỉnh thoảng còn ghi âm để nghe xem giọng đọc của mình thế nào. Mỗi ngày một truyện, hai ngày cuối tuần con vẫn đi chơi đều, nếu tối nào đi chơi, hôm sau con lại đọc bù. Sau một năm thấy các bạn không theo đọc nữa, từ lớp 2, lớp 3 mình vẫn đều đặn mua tài khoản cho một mình con đọc cho đến khi hoàn thành level Z.

Theo kinh nghiệm mình thấy, lúc đầu để con có bạn bè cùng thi đua con sẽ rất tự giác vào nếp học. Gặp từ mới nào mình đều bảo con dừng lại tra từ điển online để học từ mới luôn, nghe kỹ, phát âm từ đó cho chuẩn. Sau quen con tự đọc hiểu thấy vui như đọc truyện vậy. Thường thì mỗi truyện con nghe xong tự trả lời câu hỏi ngay và đúng khoảng 90%. Sau đó con nghe lại lần nữa và trả lời lại, lúc này hầu như đúng hết. Lượt Mỗi ngày một câu chuyện cũng là một cách học mà đồng thời là giải trí của con nên việc học không hề nặng nề. Mưa dầm thấm lâu, sau này việc đọc sách, truyện tiếng Anh của con rất dễ dàng.

Trang web này có rất nhiều công cụ tạo hứng thú và thúc đẩy bé cố gắng rồi, nhưng để con hứng thú học hơn nữa mình trao giải mỗi lần hoàn thành một level bố mẹ sẽ thưởng đi ăn KFC. Bình thường bố mẹ sẽ không dẫn đến ăn ở đây dù con thích để cho giải thưởng có giá trị. Cứ hoàn thành mỗi level con vui lắm, bố mẹ cũng vui lây, cả nhà hồ hởi kéo nhau ra quán KFC và mẹ không quên cảm ơn Chi vì nhờ Chi chăm học học giỏi mà mẹ cũng được ăn KFC (thực tế thì cả bố lẫn mẹ chẳng thích món này).

Khoảng giữa năm lớp 3 thì trường con cũng mua tài khoản Raz-kids cho các con học online. Thầy giáo của trường có account riêng có thể in những cuốn sách không có trong list của các con để giao thêm cho các con đọc, vẫn là sách của Raz-kids. Lúc này Chi đã đọc vững, mình trao đổi với thầy nhờ thầy chú ý với riêng Chi khi giao truyện cho con đọc thì giao Non-Fiction nhiều hơn Fiction (các bé cũng thích đọc Fiction hơn).

Lúc nhỏ để khơi gợi hứng thú đọc cho con mình cho con tùy chọn thích đọc cuốn nào trước cũng được trong level đó, miễn là cuối cùng hoàn thành hết các cuốn trước khi chuyển level. Những level đầu đa phần là các truyện đơn giản dễ đọc dạng Fiction. Những level từ giữa đến cuối mới đan xen Fiction và Non-Fiction. Nhưng lúc này con đã quá quen thuộc với việc đọc, mỗi ngày một tiến bộ nên mỗi level khó dần lên con vẫn giữ được thói quen đọc đều đặn.

Đến những level từ S trở đi thú thực mình đọc cũng thấy khó kinh dù mình đã học hết bằng 2 tiếng Anh nhưng con vẫn trả lời đúng ở lần đầu đạt khoảng 80-90%. Hết level Z khi con học năm lớp thì bố mẹ đều chúc mừng con đã kiên trì, giỏi giang vượt xa bố mẹ.

8. PHƯƠNG PHÁP CHO CHO CON HỌC NGHE THEO CÁC NGUỒN TÀI LIỆU YOUTUBE MÌNH ĐÃ CUNG CẤP

I. Giai đoạn 1: Con còn nhỏ, chưa biết tiếng Anh, chưa có khả năng tự học mẹ sẽ giúp con cùng học nghe tiếng Anh

1. Nếu mẹ có thời gian và đủ kiên nhẫn

Theo chị, khi con còn nhỏ ở giai đoạn 1 này, mà em có thời gian và kiên nhẫn em nên cho con xem một đến hai lần toàn bộ đoạn phim, vì các bé xem ngoài nghe sẽ cảm cả cái hay, cái đẹp của những hình ảnh vui nhộn, ngữ điệu nữa. Yêu cầu con nghe kỹ, tập trung. Sau khi đã cho con xem hai lần như vậy, con thích rồi nhưng có thể con chưa hiểu được nội dung kỹ. Đây có thể hiểu là mào đầu giới thiệu cho bé thích, sau đó yêu cầu đào sâu thêm, yêu cầu cao hơn.

Sau đó, em có thể nói với con:
– Con có hiểu đoạn phim vừa rồi không?

Nếu bé trả lời con hiểu ạ. Thì bạn cứ để con hiểu thẳng bằng tiếng Anh sẽ tốt hơn. Thực hành lại giống như những gì đã nghe bằng cách mẹ và con cùng đóng làm các nhân vật, quên một chút cũng không sao, miễn là nói tự nhiên và đúng ý.

Nếu bé trả lời con không hiểu. Bạn có thể giúp bé hiểu bằng cách sau:
– Ngắt đoạn ngắn khoảng hai ba phút – 1 conversation: hết một conversation cho bé thực hành lại những gì vừa nghe, lúc đầu con ít vốn từ, chưa hiểu mẹ giảng giải bằng tiếng Việt. Sau này khi con đã có trình độ hơn, có thể giảng giải những phần đơn giản con hiểu được bằng tiếng Anh, đan xen giảng giải c ho con bằng tiếng Việt những chỗ vốn từ của mẹ/con chưa đủ để giải thích/hiểu.

2. Nếu mẹ bận rộn, không có thời gian

Cứ bật cho con nghe đi nghe lại (khoảng 5-6 lần) khi nghe yêu cầu con tập trung, những lần sau từ lần thứ 3-4 trở đi yêu cầu con ghi nhớ.
Lâu lâu có thời gian ngồi với con hỏi con kể cho mẹ nghe lại các bạn trong các đoạn phim nói gì. Ngộ nghĩnh vui vẻ với con một chút, giống như đóng kịch hóa thân thành các bạn ấy vậy.

Chú ý: Nếu sợ bé hại mắt bạn có thể tắt màn hình chỉ mở tiếng. Nhưng nếu để bé xem bé sẽ hiểu hơn và thích thú hơn nhiều vì những nhân vật đó hình ảnh rất ngộ nghĩnh, cử chỉ hài hước, đáng yêu đối với các bé.

Mình hiện đang áp dụng cho Vân Hà gần 5 tuổi cho con xem Peppa Pig vì hình ảnh ngộ nghĩnh, còn Gogo và Dora chỉ được nghe cho khỏi hại mắt. Con cũng vui vẻ và thích đồng ý luôn với quy ước đó. Con cũng tự lẩm bẩm trả lời hoặc nói theo các bạn, mình bận nên chỉ bật lên con tự nghe thôi.

II. Giai đoạn 2: Con đã lớn hơn, có vốn tiếng Anh tạm đủ, có khả năng tự học

Theo mình giai đoạn này các bạn không nên dịch/giảng giải cho con bằng tiếng Việt. Yêu cầu con mỗi ngày tự mở nghe, nghe đi nghe lại 3-4 lần, cố gắng hiểu từ mới qua ngữ cảnh, không thể hiểu được mới tra từ điển. Học từ mới qua hình ảnh, ngữ cảnh là phương pháp tốt nhất.

Nếu có thể yêu cầu con kể lại. Nếu bé không thích đừng ép bé quá, tìm cách làm cho con hào hứng kể lại cho mẹ nghe.

Khi dạy con từ muôn vàn lý thuyết đọc được qua sách báo mình luôn phải nghĩ cách vận dụng sao cho phù hợp với điều kiện của mình và lứa tuổi, sở thích của con. Mình cũng luôn bận rộn không có nhiều thời gian cho con/ nên mỗi lúc bên con mình luôn làm thế nào con và mẹ hiểu nhau nhanh nhất, phối hợp với nhau nhanh nhất. Có rất nhiều kinh nghiệm, có thể nói là nhiều võ hiệu quả mình đã nghĩ ra và áp dụng trong dạy con ở mọi khía cạnh, lĩnh vực chứ không chỉ riêng tiếng Anh. Cứ thấy gì cần dạy con, mình lại tự cố gắng suy nghĩ ra cách nói sao cho con nghe mình, con thích thú và phương pháp, lộ trình dạy cho con vấn đề đó.

Ví dụ hôm qua chủ nhật cho Vân Hà đi chơi lại dạy cho Vân Hà được bao điều, quan sát con mình biết con ngấm những gì mình nói trong bài học thực tế hôm qua. Còn giả sử nếu thấy con không nghe thì mẹ phải nghĩ ra cách nói khác.

9. LÀM THẾ NÀO ĐỂ CON HỢP TÁC, VUI VẺ HỌC THEO

Mẹo của chị để con vâng lời và vui vẻ làm theo khá nhiều nhưng chị áp dụng nhiều nhất là là treo thưởng và bia kèm lạc.

1. Treo thưởng
Tuổi con em thưởng chỉ cần là sticker, ra quy định khung sticker bao nhiêu đến bao nhiêu trong 1 tuần là thưởng hay phạt. Học hay làm việc gì tốt thì được thưởng 1 sticker.

Có thưởng thì cũng có phạt, quy ước luôn và thống nhất với con. Phạt có thể là phải lau 1 phòng ở nhà 1 hay 2 lần (kể cả con lau bẩn cũng cứ để con lau) hay không được đi chơi đâu đó như đi dạo công viên vào cuối tuần.

Thưởng thì đạt mức từ bao nhiêu sticker trở lên thì được gì con thích nhỏ nhỏ thôi vào cuối tuần. Ví dụ: mùa hè thì thưởng 1 cái kem con thích, mùa đông thì kiểu như bỏng ngô.

Cũng có thể thưởng một cuốn sách nhỏ hay cuốn truyện nội dung tốt mà con thích. Ví dụ 1 cuốn truyện tranh Doremon hay đi chỗ nào con thích, ví dụ đi tô tượng.

Nhớ là thưởng phạt cuối tuần dựa trên tổng kết sticker cả tuần. Làm tốt, ngoan được sticker, hư thu hồi 1-2 cái. Không làm không được.

Hiệu nghiệm lắm đấy, hai bé chị đều áp dụng cách này, suốt ngày mang sticker ra đếm.

Chi thì chị cho dán quy định từ bao nhiêu đến bao nhiêu sticker sẽ tương ứng mức thưởng phạt thế nào mặt sau một cái bảng đen nhỏ. Mặt trước có kẻ ô vuông dòng trên chị dán ngày trong tuần, ô tương ứng trong bảng dán sticker con đạt trong thứ ngày đó. Hết tuần bóc sticker để tuần sau dán cho tuần mới. Có loại sticker có thể sử dụng dán lại.

Hà thì chị mua một cái bằng nhựa cứng như cái để bảng giá A4 ở cửa hàng, định cho con dán sticker vào mặt trước, mặt sau là quy định. Nhưng con lại thích để sticker vào một cái hộp. Thế là mẹ cấp cho một cái hộp nhựa trong nhỏ để đựng sticker kiếm được trong tuần.

2. Bia kèm lạc

Hoạt động nào con thích nếu không sai xấu, hay vi phạm pháp luật, con được làm – các bố mẹ tưởng tượng đó là bia. Các quán bia bán “bia kèm lạc” thì mẹ quy định con được phép làm hoạt động con thích sau khi con làm một hoạt động gì đó con không thích lắm hoặc chưa quen trước rồi mới được làm hoạt động con thích.

Các bé nhanh quen lắm nên sau một hồi phải bán bia kèm lạc thì lạc lại thành món con thích (các bố mẹ cứ yên tâm). Miễn là bố mẹ nhớ phân tích cả lợi ích của lạc khi bán kèm bia.

Chú ý:

Sở thích con thay đổi từng độ tuổi, tùy bé, các bố mẹ linh hoạt áp dụng hai nguyên tắc treo thưởng và bia kèm lạc trên.

Lúc đầu ra khung dễ dễ, ví dụ cho nghe 5-10 phút, sau quen tăng dần lên. Đừng ép bé hay bắt bé quá nhiều lúc đầu bé dễ chán, để bé làm quen dần và thích thú với mức thưởng dù nhỏ có thể chỉ cần cố một chút là đạt được đã.
Một thời gian sau bố mẹ lại quan sát để điều chỉnh cho phù hợp.

Khi con lớn hơn thì khoảng thời gian và lộ trình cố gắng sẽ đặt dài ra hơn vì con đã có trí nhớ và quyết tâm trong thời gian dài. Phần thưởng khi con lớn cũng phải thay đổi, dựa theo sở thích của con tuổi đó cân nhắc đến lợi ích của phần thưởng đem lại (bố mẹ cần phân tích lợi ích của phần thưởng con mới biết).

Ví dụ với Chi khi học mẫu giáo áp dụng cách sticker, lớp 1 đến lớp 3 học Razkid thì áp dụng hết level được ăn 1 bữa KFC. Bây giờ con lớn rồi thì cả kỳ cố gắng hoặc đạt một mục tiêu nào đó sẽ được phần thưởng tinh thần nhiều hơn. Ví dụ cuối năm lớp 5 chị thưởng Chi bộ truyện Harry Potter đầy đủ bằng tiếng Việt. Hôm trước đạt kết quả cao thi Toeic mẹ thưởng đủ bộ Harry Potter tiếng Anh. Vì con rất thích đọc Harry Potter, lúc trước mẹ mua 3 quyển tiếng Việt, 2 quyển tiếng Anh đã nghiền hết và thành fan của Harry Potter.

Thưởng phạt bên cạnh vật chất thì rất cần động viên, phân tích bằng lời của bố mẹ. Chi đáng khen mình cũng khoe với em Hà và nói em Hà học tập chị nên chị rất vui. Còn Hà có gì đáng khen mình cũng gọi Chi ra nói: em làm thế này tốt, rất đáng khen, em Hà được chị Chi khen bên cạnh được bố mẹ khen cũng thích lắm.

Thi thoảng nhắc lại mức thưởng quy định cho con nhớ, bé thì tần suất nhắc nhiều hơn, lớn thì chỉ cần thỉnh thoảng nhắc và khích lệ động viên các bố mẹ nhé.

3. Cho lựa chọn

Lựa chọn 1. Theo ý con nhưng lựa chọn bất lợi.

Lựa chọn 2. Tranh thủ cài cắm lựa chọn 2 là ý mẹ muốn con làm.

Cách này chị cũng hay dùng khi đã phân tích mà con vẫn không chịu nghe lúc con nhỏ.

4. Tương kế tựu kế

Tương kế tựu kế để dạy con bài học: Cái gì con không muốn đừng làm cho người khác.

Chiêu này chỉ dùng khi đã áp dụng tất cả các cách trên và giải thích thuyết phục nhiều lần con vẫn không chịu nghe, con có những hành động không tốt bố mẹ dạy và yêu cầu từ bỏ nhiều lần không được. Khi dùng tương kế tựu kế bố mẹ làm hành động như của con, thậm xưng lên một chút các cử chỉ, hành động. Sau đó phân tích cho con đã nhận thấy xấu chưa, không ai muốn chơi với người làm các hành động xấu như vậy. Lặp lại vài lần cho đến khi bé đã xấu hổ và nhận thức rõ cái xấu của hành động này và quyết tâm từ bỏ.
Phạm Thị Hoài An

Bài viết này mình copy từ Facebook của bác sỹ Anh Nguyễn. Nếu bạn muốn copy hay share, xin vui lòng trích dẫn source để thể hiện sự tôn trọng với tác giả. Happy Reading 🙂


Trẻ em Việt Nam đang phát triển theo ý muốn cha mẹ quá nhiều, thay vì chính bé sẽ tự chọn cách phát triển riêng và tự nhiên của bé.
Thực tế, tôi nhìn thấy rất nhiều cha mẹ chỉ vì nghe bạn bè ông bà khen chê về mập ốm của trẻ mà cố “vỗ béo” trẻ theo cách của họ mà chưa biết liệu mập mạp có thực sự tốt cho con.

Một ví dụ khác, nhìn ai đó có con vào Đại Học Y, cha mẹ cũng muốn con mình vào học ĐH Y như con ai đó, nhưng cha mẹ đâu biết rằng bé có thể thích một ngành nào đó khác như thiết kế thời trang chẳng hạn, có thể sẽ trở thành 1 chuyên gia giỏi sau này. Nhưng bé đã thi rớt ngành y, chịu nhiều sự nói ra nói vào của mọi người, trẻ cũng mất luôn cơ hội sống và làm điều trẻ thích.

Một khía cạnh khác về việc học, trẻ con ngày nay cũng khổ, ban ngày phải ngồi học trên ghế nhà trường, ban đêm cũng sẽ cày ở những lớp học thêm, thậm chí là học đàn ca múa hát. Trên thực tế sự phát triển não bộ của các bé cần nên có 1 không gian tự lập và sáng tạo riêng của các bé. Học quá nhiều sẽ không làm con bạn thông minh theo đúng tự nhiên, mà chỉ góp phần làm bé thiếu giao tiếp xã hội.

BẠN MUỐN CON BẠN NHƯ THẾ NÀO?
Tôi muốn con tôi thành…
một người tài giỏi
một người biết đó biết đây
một người giàu có, sống sung túc
một người có địa vị cao

Nhưng bạn hỏi lại chính mình liệu điều gì trên hết những thứ này. Có phải bạn muốn con bạn hạnh phúc và mạnh khỏe khi bé bước ra thế giới này và đến bên bạn.

Hãy để không gian trẻ để trẻ suy nghĩ, quyết định, và tự lập bản thân.

KHOA HỌC NÓI GÌ VỀ KHÔNG GIAN TỰ LẬP VÀ SÁNG TẠO CỦA BÉ:
Gs.Bs. da Rose Florez, ĐH Arizona State, Mỹ nhấn mạnh rằng mọi hoạt động hằng ngày cần để bé có không gian quyết định, tự lập, và sáng tạo theo cách riêng của bé. Đây là cách mà não bộ bé hoạt động tốt nhất. Gs.da Rose Florez cũng nói thêm: cha mẹ cũng đừng quá thất vọng khi yêu cầu 1 bé 5 tuổi vẽ con chó và bé tô màu đỏ với lí do là bé thích con chó của bé mặc cái đầm màu đỏ giống bé. Các liên kết thần kinh trong đại não sẽ có dịp phát triển tạo cho bé nhiều sáng tạo và suy nghĩ khác biệt và thành công hơn các bé chỉ được cha mẹ chỉ và cho những khái niệm gập khuôn, không sáng tạo.

NHỮNG ĐIỀU CHA MẸ NÊN LÀM ĐỂ GIÚP BÉ PHÁT TRIỂN TÍNH TỰ LẬP VÀ SÁNG TẠO

* Thay vì cấm đoán bé chơi và chạm mọi thứ thì cha mẹ nên cho bé trải nghiệm theo cách của bé nhưng vẫn kiểm soát an toàn vòng ngoài.
VD. dẫn bé ra công viên, nơi có nhiều lá cây các loại rơi trên sân, cho bé tìm những loại lá bé thích, tự do lắng nghe bé giải thích tại sao bé thích lá này.
Các bé nhỏ hơn 2 tuổi có thể cho bé chơi các vật dụng như đậy nắp nồi hoặc chồng các ly vào nhau, đừng ngại mấy vật dụng này làm đau bé, mà chọn những món đồ chơi đắt tiền. Bé cần hiểu thế giới xung quanh bằng chính trải niệm của bé, đồ chơi đắt tiền không phải là thế giới xung quanh của bé.
Có thể dạy bé cách cho cá ăn hoặc cách vuốt ve con chó (tuy nhiên bạn vẫn đảm bảo là kiểm soát tình huống, hồ cá là phải xa tầm với của bé hoặc không gây nguy hiểm như làm bé đuối nước, chó bạn nên đảm bảo rằng con chó phải nghe lời bạn tuyệt đối). [các bé bị dị ứng lông động vật không nên tiếp xúc với động vật]

* Cho bé tự do chọn điều bé nghĩ, đừng bao giờ nghĩ rằng điều bạn nghĩ là đúng với bé, bé sẽ hoàn toàn nghĩ khác bạn, vì cách não bé hoạt động là khác bạn, não bạn hoạt động dựa trên trải niệm trước đó, bé không có trải niệm trước đó, bé chỉ có sự sáng tạo và yêu thích của bé, não bé thuần thiết cho các tế bào thần kinh thỏa sức liên kết và gỡ liên kết.
VD. Hãy cho bé 1 hộp bút màu và các loại giấy có chất liệu khác nhau, và cho bé tự vẽ và tô màu theo ý bé. Bé không có trải niệm lá cây màu xanh như não của bạn, trừ khi bạn đã chỉ bé thấy lá cây màu xanh lúc đi công viên. Do đó, bé vẽ lá cây màu đen là chuyện không gì bình thường hơn. Đơn giản, bạn chỉ nói với bé: ngày mai, bố mẹ sẽ cho con đi công viên để xem lá cây màu gì nhé. Sau khi đi công viên về, bé vẽ chiếc lá màu vàng cam, cũng đừng la bé làm gì, lắng nghe lí do bé tại sao vẽ vậy, bạn sẽ nghe lời giải thích rất dễ thương là: “bố chỉ kêu con nhặt những lá rơi trên mặt đất, mà lá nào cũng màu vàng cam thôi bố ạ”.

* Hãy cho bé giúp bạn làm một vài việc trong nhà
VD. khuyến khích các bé từ 12 tháng tuổi giúp bạn nhặt đồ chơi bỏ vào giỏ, nhặt vớ cùng loại (từ 18 tháng tuổi) bỏ vào giỏ, giúp bạn nhặt rau xanh, đỏ (bé từ 3 tuổi). Đơn giản là luôn khuyến khích bé làm những điều này khi bé vui muốn giúp bạn

* Hãy cho hệ miễn dịch bé hoạt động mạnh mẽ nhất
VD. đừng ngại cho bé đi qua vũng nước mưa cạn, đừng ngại cho bé chơi cát, đừng ngại cho bé chơi bong bóng xà phòng. Đơn giản bạn chỉ cần rữa tay bé thật sạch sau đó là được. Phần còn lại để bé thỏa thích thử sức hệ miễn dịch của bé.

Notes:
da Rose Florez (2011) Developing Young Children’s Self-Regulation through Everyday Experiences, National Association for the Education of Young Children, New York, USA.

(St)

Bài viết này mình copy từ Facebook của cô Nguyễn Thu Hằng để lưu trữ cho việc dạy con. Nếu bạn muốn copy hay chia sẻ, xin vui lòng trích dẫn nguồn gốc để thể hiện sự tôn trọng với tác giả. Happy reading 🙂


Mình định viết bài này từ rất lâu rồi nhưng bận quá nên cũng không có đầu óc để viết.
Hôm rồi nghe một cô bạn kể chuyện dạy con, cô ấy bảo em chờ mãi mới có một đứa con nên thương con quá mức, chỉ muốn chiều chuộng nó nên chả muốn bắt nó phải làm gì, lại được bà nội bà ngoại cũng thế, cái gì cũng làm hết cho con bé. Thành ra giờ nó gần 10 tuổi rồi mà ko khác gì công chúa cắm cung. Hôm rồi nó đi dã ngoại với lớp, cô giáo phải gặp riêng mẹ để than phiền về việc thiếu kĩ năng sống của nó.
Và cô ấy hỏi, em phải làm gì để sửa sai đây hả chị ?
Kể ra 10 tuổi mà vẫn như một đứa bé nhỏ xíu chưa biết tự lập cái gì thì cũng hơi muộn rồi, nhưng vì cô ấy muốn sửa thực sự, và rất cầu thị nên mình cũng trao đổi với cô ấy một thời gian. Và sau đây là tóm tắt những kĩ năng và thói quen sống cần dậy con theo kinh nghiệm của mình.
1- Con sinh ra đời, là bắt đầu cần dạy con kĩ năng cảm nhận về cơ thể, về thái độ của con người và về cuộc sống xung quanh.
– Để giúp con cảm nhận cơ thể, mỗi khi ở cạnh con, bạn hãy vuốt ve con, chỉ cho con thấy từng bộ phận của cơ thể của con, hoặc khi tắm, thay quần áo cho con, sờ đến bộ phận cơ thể nào của con thì nói với con về bộ phận đó ví dụ như : « bây giờ mẹ rửa cái tay yêu của con này, mẹ đang xoa lưng cho con dễ chịu này, mẹ thơm vào cái má xinh này, xỏ quần vào cái chân khoẻ mạnh này….. »
Theo tâm lý học nhận thức, học về sơ đồ thân thể là bước học rất quan trọng của một em bé. Khi đứa bé cảm nhận được tốt về cơ thể của nó, nó sẽ học được cách làm chủ cơ thể sớm hơn, biết chỉ khi mình đau chỗ nào, biết tránh vật cản, tránh bị ngã, khéo léo trong vận động hơn.
– Để giúp con học cách cảm nhận buồn vui, giận dữ…của người xung quanh, bạn hãy dạy con quan sát từ rất sớm, ví dụ chỉ cho con thấy một người đang vui thì thế nào, đang buồn, đang suy nghĩ, đang giận dữ…thì ra sao ….Bạn hãy thể hiện bằng thái độ nhẹ nhàng cho con thấy cảm xúc của bạn đứng trước một hành vi của con.
Ví dụ khi cho con ti, lúc con bắt đầu mọc răng là hay cắn ti của mẹ. Mình thấy có mẹ tức giận quá, giật ti ra, thậm trí tát cả vào má con, than phiền ầm ĩ. Việc này, bạn hãy nghĩ là do con ngứa răng lợi quá nên cắn thôi, lúc đó bạn hãy nhẹ nhàng rút ti ra, nhìn thẳng vào con và nói : « con cắn ti mẹ đau quá rồi đây, nhưng mẹ biết là do con ngứa lợi thôi, để mẹ kiếm gì thay thế cho con cắn nhé », rồi bạn có thể cho con nhay cái nhay chuyên dụng một chút (hồi trước con mình còn bé, chưa có cái dụng cụ chuyên dụng này, mỗi khi thấy con nhay nhay ngứa lợi, là ba cháu rửa sạch tay rồi cho con nhay tý góc bàn tay, bảo con cắn tay ba thôi nhé, đừng cắn ti mẹ mẹ đau nhé…là thằng bé lại ôm lấy bàn tay ba nhay nhay một tý, cười toe toét rất là yêu rồi lại quay lại ti mẹ rất ngon lành).
Rồi dần dạy con cảm nhận cuộc sống xung quanh, như thời tiết nóng lạnh, môi trường ồn ào, môi trường yên tĩnh, môi trường vui vẻ, an toàn ….
Dạy thì rất nhiều kiểu, tuỳ mỗi gia đình sẽ chọn ra cách phù hợp, nhưng tóm lại ở đoạn bé bé này là : Cảm nhận về cơ thể, bản thân, người xung quanh và môi trường, cuộc sống xung quand mình.
2 – Dạy con đầu óc quan sát và thói quen quan sát : Một đứa trẻ biết quan sát, nhận xét trước khi làm một việc gì đó sẽ là đứa bé có đầu óc nhạy bén và dễ thích nghi, theo mình đây là một trong các kĩ năng quan trọng nhất của một đứa trẻ / một con người.
Biết quan sát thì sẽ đỡ làm sai hơn. Biết quan sát, sẽ biết chọn cách giải quyết một việc gì đó tốt hơn là đâm đầu vào làm mà không quan sát, không suy nghĩ, tìm tòi. Biết quan sát, thì sẽ chọn bạn được tốt hơn, tránh được thói a dua, chạy theo chơi với bất cứ bạn nào, người nào…
Vậy bạn hãy dạy con đi, lúc bé thì quan sát môi trường ngay sát cạnh bé, thái độ của người xung quanh bé, quan sát cái cây đang mọc, bông hoa đang nở …Lớn lên thì quan sát ra cuộc sống rộng hơn, những thí nghiệm lớn hơn, những cuộc tranh luận rộng hơn….
3- Dạy con biết tổ chức, sắp xếp cuộc sống / công việc : Là một kỹ năng hết sức quan trọng. Nhất là chúng ta đang sống trong thời đại mà nhiều người rất thiếu thời gian. Nếu bạn dạy con được cách tổ chức, sắp xếp cuộc sống tốt, thì bạn đã thành công rất nhiều rồi. Khi làm được như vậy, hẳn là con bạn, và bạn sẽ làm tốt được việc bạn cần làm, có nhiều thời gian thảnh thơi, tận hưởng cuộc sống .
Bạn cứ thử quan sát mà xem, trong cuộc sống, nhiều người làm được rất nhiều việc nhưng nhìn cuộc sống của họ lại rất thảnh thơi, dễ chịu. Còn có những người, chả có công to việc lớn gì, mà động vào cái gì là rối tinh rối mù lên, mồm kêu thiếu thời gian, kêu mệt kêu khổ ầm ầm….
Mình đi làm, sợ nhất là làm cùng đồng nghiệp thiếu đầu óc tổ chức, sắp xếp công việc, nói thật là làm việc với những người này rất mệt .
Vì nó quan trọng, nên theo mình, đây là một trong các kĩ năng mà cha mẹ phải dành nhiều thời gian để dạy con. Lúc con còn bé xíu, bạn hãy dạy con cách sắp xếp đồ chơi, đồ dùng, sách vở. Con đi học thì dạy con sắp xếp cặp xách, đồ dùng học tập, sắp xếp thời gian học tập …Lớn chút nữa thì dạy cách chuẩn bị, bố trí kế hoạch cho một chuyến đi, rồi cách nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa, làm việc….sao cho mất ít thời gian mà hiệu quả vẫn cao.
Dạy con biết hình dung, lập kế hoạch, lường trước khó khăn, nắm bắt khó khăn để giải quyết, tránh phải chạy theo giải quyết hậu quả…
Một điều quan trọng, là bạn hãy dành cho con một không gian, dù rất nhỏ, ở trong ngôi nhà của bạn. Mình thấy có nhiều gia đình rất chú trọng phòng khách, phòng ăn, phòng ngủ, phòng vệ sinh…nhưng nhìn mãi ko ra một không gian sống riêng cho con. Theo mình, thì ngay cả khi nhà rất chật, bạn cũng cần bố trí cho con một góc chơi, góc học, giá sách, giá để đồ nho nhỏ , yên tĩnh nhất có thể được. Ngay cả bạn ko có phòng khách, thì hãy tiếp khách ngay trong bếp cũng chả sao, nhưng góc của con là không thể thiếu được các bạn ạ. Có cái góc riêng, ý thức tổ chức săp xếp của con sẽ dễ hình thành hơn nhiều.
4- Dạy con biết diễn đạt cảm xúc, biết trình bày ý kiến, biết lắng nghe người khác, tôn trọng ý kiến của người khác
5- Dạy con biết chăm sóc cơ thể, biết một số cách đơn giản để phòng tránh bệnh tật, biết tự chữa một số bệnh nhẹ khi cần thiết, biết các động tác cấp cứu cơ bản, biết tự bảo vệ / phòng vệ (cái này mình viết một bài riêng rồi nên chỉ nêu tên thôi)
6- Dạy con tính thích nghi với cuộc sống, con người, xã hội, bối cảnh, văn hoá …
7- Dạy con thói quen và lòng yêu thích đọc sách, đọc tin tức : cái này cũng rất quan trọng, cách đầu tiên, là bạn cũng phải trân trọng sách vở, tri thức, và khi con còn bé, hãy giúp con chọn sách, đọc sách cùng con (bài này mình viết riêng rồi nên không đề cập sâu ở đây)….
8- Dạy con thói quen học tập, sẵn sàng học hỏi, dạy tính chăm chỉ, và đã làm cái gì, thì cần làm tốt nhất có thể được (cái này đã có bài riêng)
9- Dạy con biết giao tiếp, cởi mở trong xã hội, biết chọn bạn để chơi : Khi đã có đầu óc tốt, nhân sinh quan tốt, thì lối sống đương nhiên cũng sẽ cởi mở hơn. Còn về việc giao tiếp, đối nhân xử thế, thì con cái học của cha mẹ rất nhiều, nên bạn muốn con mình giao tiếp thế nào, sống trong xã hội thế nào, thì cứ hướng theo điều đó.
Một đứa trẻ hạnh phúc cần có bạn bè tốt. Lúc con còn nhỏ, bạn hãy giúp con chọn và kết bạn. Chọn bạn thế nào là tuỳ định hướng của gia đình bạn. Riêng mình thì chỉ cần con có bạn tốt, có thể chia sẻ được với nhau về học tập cũng như cuộc sống, gắn bó, đoàn kết với nhau, mình ko quá coi trọng vấn đề gốc gác, xuất thân gia đình.
Ở VN thì chưa phổ biến, chứ ở nước ngoài cha mẹ cho con mời bạn bè đến nhà chơi, lớn tý thì ngủ qua đêm, hoặc mời đi nghỉ hè, đi nông thôn cùng nhau …là rất phổ biến. Khi mời bạn bè của con đến nhà chơi, cũng là lúc cha mẹ có thể quan sát được xem bạn của con là thế nào, cha mẹ gia đình bạn ấy thế nào ? Cách con ứng xử với bạn ra sao ….để dần dạy con về bạn bè….
Hồi con mình còn nhỏ, mình biết gần hết gần 30 bạn trong lớp của con, đến khi con học cấp 2-3, mình cũng biết đến một nửa lớp, những bạn còn lại, tuy không gặp trực tiếp, cũng vẫn thường xuyên nghe con kể và cũng biết sơ qua.
Giờ con mình lớn rồi, mình rất tin tưởng vào cách con chọn và sống với bạn bè, và một trong những điều mà mình thấy tụi mình thành công nhất, đó là con có nhóm bạn bè rất gắn bó và chia sẻ với nhau.
10- Dạy con lòng biết ơn, biết giúp đỡ người khác, biết chia sẻ, biết yêu thương con người
11- Dạy con biết cảm thụ cuộc sống, nghệ thuật, cái đẹp, yêu cuộc sống
12-Dạy con biết sống khiêm nhường, tôn trọng người khác : Bạn dạy thế nào thì dạy, nhưng cái đích là chỉ cho con thấy, là sống chảnh choẹ, coi thường con người, thì rút cục là thường sẽ không được ai yêu mến cả.
13-Dạy con biết cách thành công, biết chấp nhận thất bại (đã có bài riêng)
14- Dạy con về thái độ với đồng tiền, biết quản lý, biết tiêu tiền, biết tiết kiệm….
15- Dạy con biết tự chịu trách nhiệm về bản thân, về các quyết định của bản thân.
Chắc rằng nhiều bạn còn có nhiều sáng kiến dạy con khác nữa để cùng chia sẻ. Nhưng mình nghĩ, nếu bạn làm tốt được những điều nêu trên, thì con bạn cũng đã có một cái vốn kha khá để bước vào cuộc sống, và bạn đã có thể tin tưởng, yên tâm, bớt lo lắng khi con rời xa bạn rồi đấy.
Source: https://www.facebook.com/notes/nguy%E1%BB%85n-thu-h%E1%BA%B1ng/nh%E1%BB%AFng-k%E1%BB%B9-n%C4%83ng-v%C3%A0-th%C3%B3i-quen-s%E1%BB%91ng-c%E1%BA%A7n-d%E1%BA%A1y-con/538986186258287

Khi Nam còn bé, mình thường rèn luyện cho Nam tư duy phản biện, hay nói nôm na là “biết cãi”. Thông thường, cha mẹ thích con nghe lời, nói xong là con phải làm luôn. Con càng nghe lời càng vui. Tuy nhiên, nếu lâu dần, con trẻ có thể chuyển sang thế thụ động. Rút kinh nghiệm từ mình, nhiều khi có chuyện gì đó, muốn “cãi” mà nói không nổi. Vì thế, mình cố gắng giúp Nam có thể thể hiện chính kiến của mình trong mọi chuyện mà vẫn đảm bảo chuẩn mực văn hóa trong giao tiếp.

Để làm được việc đó, mỗi lần ra một yêu cầu gì đó, mình thường cho Nam cơ hội để đưa ra quan điểm của mình. Ví dụ: Mẹ muốn con dừng việc xem phim lại. Nhưng con hãy đưa ra ba ý kiến để thuyết phục mẹ rằng con có thể xem tiếp. Nếu ý kiến của con chặt chẽ, có thể làm mẹ “xiêu lòng” thì tất nhiên con có thể xem thêm. Nam rất hứng thú với việc này. Nam thường đưa ra những lý do rất buồn cười nhưng cũng không kém phần “sắc sảo”. Mình nhớ năm Nam 3 tuổi, các lý do mà Nam đưa ra là: Con xem để không quấy rầy mẹ/ Con xem để con thấy vui/ Con xem để con bắt chước nhân vật cho giống. Nhưng đến năm Nam 5 tuổi, Nam đã biết phân tích về nội dung của bộ phim Nam đang xem để chứng tỏ cho mẹ thấy, đó là một bộ phim hay, rất đáng xem.

Điều đó chứng tỏ một bước chuyển trong tư duy phản biện mà Nam đã tích lũy được.

Càng lớn, việc khuyến khích này mình càng làm nhiều hơn. Không chỉ còn là con đưa ra quan điểm của mình nữa mà mẹ cũng đưa ra quan điểm của mẹ, sau đó sẽ cùng nhau thảo luận xem của ai đủ sức thuyết phục hơn.

Có “trò” này, mình với Nam vui lắm, nhiều khi “tranh cãi” đến tận khi đi ngủ mà vẫn không phân thắng bại.

Mình khuyến khích Nam đọc nhiều sách để làm giàu thêm những lập luận vì “nói có sách, mách có chứng” mà.

Mình cũng dạy Nam những nguyên tắc cần thiết trong quá trình đưa ra luận điểm, ví dụ: không cắt ngang người khác, không hạ thấp quan điểm của người khác mà phải dùng lý lẽ để chứng minh rằng mình đúng, biết điều chỉnh giọng nói cho phù hợp… Và tất nhiên, bên cạnh những việc được cùng mẹ tranh luận, cũng có những quy ước, những việc mà con buộc phải tuân theo, chỉ cần mẹ ra hiệu bằng mắt là con hiểu.

Không chỉ dạy trong đời sống hàng ngày, mình hướng dẫn Nam viết lại. Rất may là sau này, khi Nam tham gia các kì thi tiếng Anh chuẩn quốc tế, các bài luận cũng đều theo dạng này, có nghĩa là ” Nêu quan điểm của bạn về…”. Nam thường đạt điểm cao trong các bài luận kiểu này có lẽ là do đã được tích lũy kĩ năng từ khi còn thơ bé.

Mình nghĩ, việc một đứa trẻ được suy nghĩ và nêu chính kiến của mình sẽ thật tuyệt. Nó giúp người lớn hiểu, thông cảm và trân trọng đứa trẻ.

Bây giờ thì lập luận của Nam đã có vẻ “vượt mẹ” rồi.yeu

Bằng chứng là hôm qua, khi mình đề nghị: Nam ơi, bố mẹ mua vé cho em về chơi với bố mẹ dịp lễ Noel nhé. Về cho mẹ ôm em một cái thôi cũng được.

Nam suy nghĩ một lát rồi nói:

Thôi mẹ ạ, em cũng nhớ nhà lắm, nhưng có ba lý do để em không về, đó là: Về chỉ được một thời gian ngắn, sau đó quay lại, em lại buồn, lại mất thời gian để thích nghi lại . Thứ hai, em không muốn tốn tiền của bố mẹ quá, để có được đồng tiền vất vả lắm, em sẽ cố gắng tìm gói học bổng nào mà cho phép được đi về. Và mẹ nữa, mẹ phải bản lĩnh lên, đừng để tình cảm chi phối, nếu không, mẹ sẽ như Mị Châu đó“.

Nguồn: Facebook cô Phan Hồ Điệp

Bài viết này mình copy từ Facebook của anh Lương Minh Báu. Nếu bạn muốn chia sẻ hoặc sao chép xin vui lòng trích dẫn sourcer để thể hiện sự tôn trọng với tác giả. Happy reading 🙂


Nội dung chủ đạo của cuốn sách “Giúp Con Phát Triển Ngôn Ngữ” là “dạy con bằng danh từ vốn có” của bố mẹ, do đó bố mẹ cũng phải không ngừng trau dồi vốn từ vựng của mình nhé! Nguồn:https://goo.gl/VKCetA
“DẠY TRẺ BẰNG DANH TỪ VỐN CÓ” KHÁC VỚI “ĐỌC CHO TRẺ NGHE” Ở CHỖ NÀO?
🌷🌷🌷 Đặc trưng lớn nhất của “dạy con bằng danh từ vốn có”, áp dụng việc ghi nhớ từ vựng bằng khung cảnh hiện thực, không cần phải chuẩn bị, có thể thực hiện bất cứ khi nào tại bất cứ đâu. Thời điểm bạn có thể áp dụng phương pháp này là ngay khi con vừa 10 tháng tuổi vì trẻ đã bắt đầu nhớ được từ. Kato Kumiko trò chuyện rất nhiều với con mình, chủ đề câu chuyện ngày càng được mở rộng giữa. Bất cứ khi nào, bất cứ nơi đâu, chị cũng tranh thủ bồi đắp kiến thức cho con thông qua đặt câu hỏi, đố vui, gợi ý, giải thích về điều hai mẹ con đang nhìn thấy, cảm thấy. Trò chuyện kiểu này hoàn toàn khác với đọc sách cho con nghe do nội dung gắn liền với kinh nghiệm cuộc sống của cha mẹ và con, từ đó, con có thể nhanh chóng nhớ được từ vựng.
🌱 Muốn tăng vốn từ vựng, muốn bồi đắp thêm kiến thức, muốn nâng cao trí tuệ thì đọc sách là phương pháp rất tuyệt vời. Còn “dạy trẻ bằng danh từ vốn có” lại có ưu điểm là có thể thực hiện từ khi trẻ mới trên dưới 1 tuổi, thời điểm trẻ bắt đầu nhớ được từ. Phương pháp này thực hiện bằng giọng nói dịu dàng của người mẹ, có thể bắt đầu ở bất cứ khi nào và bất cứ nơi đâu.
🌱 Càng trò chuyện nhiều, chủ đề câu chuyện giữa hai mẹ con sẽ càng mở rộng, sợi dây kết nối giữa cha mẹ và con cái nhờ vậy cũng sẽ mạnh mẽ hơn. Việc trò chuyện này khác với “đọc cho nghe” ở chỗ nội dung của nó gắn liền với kinh nghiệm và cuộc sống thực của cha mẹ và con, do đó con có thể nhớ từ vựng nhờ những hình ảnh thực tế, sống động mà mình trải nghiệm. Có thể nói đây là cách nâng cao trí tuệ đơn giản mà chỉ cần cha mẹ lưu tâm một chút là làm cho con được. Dù trên ô tô, trong tàu điện, dù ở nhà hay ở ngoài đường, chỉ cần là nơi hai mẹ con có thể nói chuyện với nhau là đủ, ngoài ra không cần bất cứ dụng cụ nào nữa.
🌱 Tất nhiên, nếu cha mẹ nào đã và đang thực hiện việc đọc sách cho con nghe thì vẫn cứ hãy cứ tiếp tục nhé. Vì đó không chỉ là sự giao tiếp giữa cha mẹ và con, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng tính sáng tạo và khả năng tưởng tượng của con.
🌱 Các chị của tôi thường nói với tôi rằng “Dù bận đến thế nào đi nữa, nhưng riêng việc đọc sách cho con nghe là chị cố gắng làm cho bằng được!”.
🌱 Vì thế, tôi đã tự nhủ rằng, thời gian bé thức sẽ nói chuyện với bé càng nhiều càng tốt. Khi xem tivi hay lúc đang lái xe, chúng tôi đều trò chuyện một cách sôi nổi về những khung cảnh nhìn thấy qua kính trước xe ô tô, những biển quảng cáo, logo, tên loại xe chạy ngang qua, biển báo chỉ đường, v.v.
🌱 Khi tôi nói chuyện như thế, Hiro luôn vui sướng nhìn chằm chằm về phía tôi và rồi bắt chước những từ mà tôi nói ra. Bằng phát âm còn ngọng nghịu của mình, Hiro bắt chước từ ngữ của tôi và bập bẹ nói chuyện. Cảm giác được nhìn ngắm sự dễ thương đó của con mình, đối với tôi thật là hạnh phúc.
🌱 Chính vì vậy, nếu liệt kê những việc có thể làm trong xe ô tô, ngoài việc lái xe, thì chắc chỉ là việc nói chuyện, do đó trước hết, tôi cố gắng nói chuyện với con thật nhiều. Tất nhiên, đây cũng là một cách “trò chuyện cho trẻ nghe” theo kiểu “danh từ vốn có”.
🌱 Dùng “danh từ vốn có” để nói chuyện với con, vốn từ vựng sẽ mở rộng lên nhiều lần từ một từ vựng ban đầu. Ngoài ra, nếu bạn dạy cho con những từ vựng liên quan tới “trải nghiệm thực tế” hoặc các “ký ức”, dạy con ngôn ngữ chuẩn, đầy đủ ( không dạy ngôn ngữ rút gọn, hay viết tắt), thì từ đó sẽ được trẻ ghi nhớ một cách sống động và rõ ràng. Hứng thú với từ vựng của trẻ ngày càng tăng lên sẽ giúp vốn từ trẻ tích lũy ngày càng tăng nhanh theo cấp số nhân.
🌱 Ví dụ: Khi trẻ bắt đầu ăn được cá nướng, nếu bạn chỉ dạy bé “đây là cá nướng” thì hiệu quả so với việc bạn nói tên cụ thể của loại cá như cá hồi, cá thu, v.v. rõ ràng sẽ khác nhau một trời một vực. Chỉ riêng thế, vốn từ vựng trẻ được hấp thu cũng đã khác nhau nhiều lần rồi. Những cảm nhận về hình dáng bên ngoài, hương vị, cảm giác chạm vào lưỡi khi trẻ ăn món cá đó sẽ liên quan trực tiếp đến “danh từ vốn có”. Tên gọi của những loại cá đó sẽ kết hợp với nhận thức mà thực tế trẻ đang cảm nhận, sẽ giúp trẻ có cái nhìn sâu hơn, đánh giá chính xác hơn về sự vật. Tất nhiên, nhờ đó sau này gặp lại trẻ có thể phân biệt được chính xác loại cá mình đã ăn với những loại cá khác.
🌱 Với rau củ quả cũng hãy làm tương tự. Khi trò chuyện với trẻ trong bữa ăn, thay vì nói “con ăn rau nhé”, hãy thay từ “rau” bằng chính tên riêng của loại rau đó. Nói một cách cụ thể: “con ăn bắp cải nhé”, “con ăn cà rốt nhé”, thì lượng từ trẻ có cơ hội học cũng tăng lên nhiều rồi. Cụ thể hơn nữa, bạn có thể đưa thêm nhiều danh từ vốn có liên quan vào câu chuyện nữa như: “đây là bắp cải trồng ở tỉnh Gunma”, “cà rốt thu hoạch được ở ruộng tỉnh Yokohama”… Qua cách dùng từ như vậy của mẹ, kiến thức của trẻ sẽ sâu sắc hơn nhiều.
🌱 Có những người mẹ phàn nàn: “Nhưng tôi không am hiểu về tên gọi của các loại cá…” thì ở mức độ phân biệt cá hồi, cá thu, cá trích… chắc hẳn cũng phải biết chứ nhỉ? (Hơn nữa trên bao bì đựng cá cắt lát sẵn chắc chắn đều có ghi tên cụ thể của loại cá đó mà).
🌱 Tôi nghĩ rằng “mỗi khi trò chuyện với con, người mẹ chỉ cần luôn tự nhắc nhở mình cố gắng dùng nhiều từ vựng để nói chuyện” sẽ có tác dụng hơn là việc cứ phải bó buộc phải dạy cho con thế này, thế kia. Giấy, bút, bàn ghế, sách vở đều không cần thiết, trẻ chỉ cần vận dụng toàn bộ 5 giác quan của mình là nhớ được. Người mẹ cũng hãy sử dụng hết cả cơ thể mình, vốn từ vựng của mình, giọng nói của mình để kích thích hơn nữa vào 5 giác quan của trẻ.
Trong nhà tắm cũng có thể chơi trò chơi danh từ vốn có
Một vài ví dụ khác
🌱 Từ năm 2,3 tuổi Hiro và tôi vẫn thường chơi trò “Đi mua hàng” trong nhà tắm. Trong bồn tắm, tôi cho Hiro ngồi lên đùi của mình (mặc dù tư thế này thì có vẻ giống như đang ngồi xe máy hoặc cano hơn là đang ngồi ô tô nhỉ…).
Bíp bíp!
– Hôm nay chúng ta sẽ mua hàng ở siêu thị. Nên chọn siêu thị nào bây giờ nhỉ, Hiro?
– Ừm, vậy hôm nay sẽ mua ở HAC.
– Tuân lệnh. Vậy, con định mua gì ở HAC thế? À, mẹ nhớ ra là nhà đã hết giấy ăn rồi. Xà phòng giặt cũng hết rồi. Con tính thế nào?
– Giấy ăn sẽ mua loại Elmoa bởi vì loại đó vừa rẻ, vừa mềm. Tiếp đó, sẽ mua xà phòng Arielru. Bởi vì loại đó mùi rất thơm.
– Đồng ý. Vậy thì chúng ta sẽ mua 5 hộp giấy ăn Elmoa và 1,2 kg bột giặt Arielru. Sau đấy, sẽ đi đâu nữa nhỉ?
– KFC để mua gà rán.
– Ra vậy, HAC nằm trong một khu với KFC đúng không?
– Vâng ạ!
– Vì vậy nên con đã chọn HAC để đi đúng không?
– Vâng ạ… Thì vì con muốn ăn gà rán nữa mà…
(Không hiểu sao, hội thoại của hai mẹ con khi chơi trò này bao giờ cũng dùng thể lịch sự… (cười)).
🌱 Trong những trò chơi như thế này chúng tôi vẫn luôn dùng tên đầy đủ của sự vật để nói chuyện, do đó, bây giờ, Hiro luôn gọi Mac Donald một cách đầy đủ, chứ không nói tắt đi là Mac (như vùng Kanto) hay là Mac Do (như vùng Kansai). Có thể cũng một phần vì đối với Hiro, Mac = Macbook của Apple chăng.
🌱 Tên công ty, tên sản phẩm, tên người, tên loại xe ôtô… bất cứ một cái tên nào đều chứa đựng đằng sau đó cả một câu chuyện. Việc dạy cho con chiếc xe ô tô màu đen là “màu đen bíp bíp” với dạy con đúng rằng “Mercedes Benz 560 SEC” chắc chắn số lượng từ mà con có cơ hội học được khác hẳn nhau rồi.
🌱 Cái tên Mercedes Benz gắn liền với nguồn gốc như thế nào? (Trước đây, nó là tên cô con gái cưng của giám đốc cửa hàng phân phối quyền lực của hãng xe Daimler – ông Emil Yellinek). Ý nghĩa của 560 là gì? (Vì động cơ có khí thải ra là 5,6 l). SEC thể hiện điều gì? (S biểu thị cho dòng xe cao cấp của hãng Mercedes “hạng S”, E là động cơ chạy xăng, C là coupe (kiểu dáng thon gọn, thể thao). Chỉ mỗi tên xe cũng có đến từng ấy ngọn nguồn lý do liên quan khi đặt tên.
🌱 Không chỉ mỗi ô tô, việc ghi nhớ một cách chính xác danh từ vốn có của sự vật ngay từ đầu, không chỉ giúp bé có khả năng phân biệt được chính xác sự vật, mà giúp việc giao tiếp với người khác diễn ra trôi chảy hơn. Vốn từ của bé cũng sẽ tăng lên theo kiểu dây chuyền. Như vậy, không chỉ một mũi tên trúng hai đích mà là một mũi tên trúng ba, bốn thậm chí năm đích ấy chứ.

Bài viết này mình copy từ Facebook của anh Lương Minh Báu. Nếu bạn sao chép hay share xin vui lòng trích dẫn source để thể hiện sự tôn trọng với tác giả. Xin cảm ơn 🙂


1. Môi trường: Hãy đi chơi ở ngoài để làm giàu vốn từ cho bé: sở thú, công viên, sân chơi, nhà hàng xóm, chỗ rửa xe, siêu thị, thư viện, v.v. Dọc đường đi, hãy chỉ một biển báo ngừng đi, một điểm băng qua đường bộ, một cây sồi, một cây bồ công anh, một xe tải, một lề đường v.v.

2. Kết nối
– Hỏi những câu hỏi mở để khởi đầu cho một cuộc trò chuyện, như “Con bị té khỏi ván trượt như thế nào?” “Tại sao ông nội vui quá vậy?”. Những câu hỏi cái gì, khi nào, và ở đâu giúp bé học cách đặt câu hỏi và cách tham gia vào một cuộc trò chuyện dài.

– Đừng ngại sử dụng những ngôn ngữ chuyên biệt, có thể liên quan đến sở thích hay nghề nghiệp của bạn. Ngôn ngữ của ngành sinh học, âm nhạc, nghệ thuật, toán, và sức khỏe, thường có sức cuốn hút đối với bé. Một khi bé biết được phân loại về “Loài chim”, ví dụ, bé có thể thích thú những từ chuyên biệt như “chim hải âu/mòng”, “chim hét”, “chim sẻ”

– Hãy kể những câu chuyện từ thực tế cuộc sống, không chỉ từ sách vở. Một câu chuyện đơn giản trước giờ đi ngủ như là kiểm lại những sự kiện xảy ra trong ngày. Con bạn sẽ thích những chi tiết. “Con thức dậy, thay quần áo với cái quần tây màu xanh lá cây và cái áo sơ mi có hình khủng long, đánh răng của con, và…”

– Khuyến khích con bạn kể những câu chuyện. “Khi con ở biển con thích chạy thật xa khỏi những con sóng. Đỉnh của những con sóng là những bọt trắng xóa. Con có nhớ điều gì xảy ra tiếp theo không?”. Bạn có thể sử dụng hình chụp để giúp bé kể những câu chuyện có thực này và gợi ý cho câu chuyện của con.

3. Hãy dành thời gian để trò chuyện

Từ 2 đến 3 tuổi, con của bạn đã sẵn sàng để đi ra khỏi ngôi nhà. Hãy dành thời gian để đi chơi ra ngoài, sang nhà hàng xóm cũng như có những trải nghiệm tiếp xúc xã hội. Khi bé trở nên thoải mái để tự diễn đạt, bé sẽ có khả năng kéo dài câu chuyện. Bé sẽ học cách yêu cầu những gì bé muốn và tự tin khi gặp một người lạ. Những sở thích đặc biệt sẽ xuất hiện, như là đam mê đạp xe đạp, trái cây, chim, hay hoa. Con cái chúng ta chịu ảnh hưởng những sở thích của chúng ta, và khi chúng ta lắng nghe những nhu cầu của con, đó sẽ là cơ hội để chúng ta trưởng thành và dành thời gian để học thêm về những ngôn ngữ đặc biệt của những sở thích của con.

(st)

khi-chung-ta-don-gian-hoa-tuoi-tho

Khi cha tôi còn nhỏ ông ấy chỉ có một chiếc áo khoác vào mùa đông. Một và chỉ một. Ông vẫn còn nhớ là ông xem trọng chiếc áo ấy như thê nào. Nếu khuỷu tay áo bị rách thì bà tôi sẽ khâu nó lại…

Khi cha tôi còn nhỏ ông ấy chỉ có một chiếc áo khoác vào mùa đông. Một và chỉ một.
Ông vẫn còn nhớ là ông xem trọng chiếc áo ấy như thê nào. Nếu khuỷu tay áo bị rách thì bà tôi sẽ khâu nó lại. Nếu ông để quên chiếc áo ở đâu đó, ông sẽ cố nhớ lại những chỗ đã qua để đi tìm nó. Ông bảo vệ nó như một món quà vô giá vậy.
Ông đã có tất cả những gì ông cần mà không chút dư thừa. Luật lệ duy nhất đó là về nhà trước bữa tối. Bà tôi hiếm khi nào biết được những đứa trẻ của bà đã đi chơi ở đâu.

Họ ra ngoài và xây những thành lũy, chế tạo cung và tên, mình mẩy trầy trụa còn đầu gối thì luôn rớm máu, họ luôn tận hưởng cuộc sống. Họ đã có một tuổi thơ đúng nghĩa.

Nhưng thế giới luôn thay đổi. Chúng ta được dạy dỗ với những triết lý. Và bước vào một thời kì đặc biệt mà ở đó, thay vì chỉ cung cấp đầy đủ, những bậc cha mẹ không thể cưỡng lại việc chu cấp cho con cái quá mức. Khi làm điều này, chúng ta vô tình tạo ra một môi trường để cho những vấn đề về tâm lý có cơ hội phát triển.
Khi tôi đọc một cuốn sách của Kim John Payne, Nuôi con đơn giản (Simplicity Parenting) một thông điệp nhảy ra từ cuốn sách. Những lời nói giễu cợt vô hại cộng với gánh nặng của sự dư thừa có thể đẩy con trẻ vào lãnh địa của những sự rối loạn. Một đứa trẻ thiên về não trái sẽ phát sinh những hành vi ám ảnh cưỡng chế. Một đứa trẻ thiên về não phải sẽ mất khả năng để tập trung.
Payne đã thực hiện một cuộc nghiên cứu trong đó ông đã đơn giản hóa cuộc sống của những đứa trẻ với chứng mất khả năng tập trung. Trong vòng bốn tháng ngắn ngủi 68% trẻ đã chuyển từ rối loạn chức năng lâm sàng sang chẩn đoán bình thường về tâm lý. Những đứa trẻ cũng thể hiện phát triển ở mức 37% trong​ học tập và năng khiếu, một kết quả không thể có đối với việc dùng những loại thuốc như Ritalin.
Là một người mẹ trẻ tôi nhận thấy điều này rất truyền cảm hứng nhưng cũng rất đáng lo ngại, chúng ta có một cơ hội và trách nhiệm to lớn trong việc xây dựng cho trẻ một môi trường mà ở đó trẻ có thể phát triển hoàn thiện về thể chất, cảm xúc cũng như tâm lý.
Vậy thì, chúng ta đã đang làm gì sai và làm thế nào để khắc phục?

GÁNH NẶNG CỦA SỰ DƯ THỪA.

Trước khi bắt đầu sự nghiệp, Payne đã từng là tình nguyện viên của trại tị nạn Jakarta, nơi những đứa trẻ phải đương đầu với rối loạn stress sau sang chấn. Ông đã mô tả những đứa trẻ như, “hay giật mình, lo lắng, luôn đề phòng quá mức, lo sợ trước những thứ mới mẻ”.
Nhiều năm sau Payne đã làm thử một thí nghiệm ở Anh, nơi mà ông nhận thấy những đứa trẻ giàu có có những hành vi tương tự như những đứa trẻ đang sống trong vòng chiến tranh cách chúng nửa vòng trái đất. Tại sao những đứa trẻ sống trong khung cảnh an toàn tuyệt đối như vậy lại phát sinh những triệu chứng tương tự?
Payne đã giải thích rằng mặc dù chúng an toàn về mặt vật lý, nhưng trong tâm lý chúng cũng đang sống trong một vùng chiến sự, “Che giấu với cha mẹ chúng những nỗi sợ, ước mơ, khát vọng, và nhịp sống hối hả của chúng, những đứa trẻ luôn bận tâm với việc tạo ra những giới hạn cho riêng chúng, những cấp độ an toàn trong những hành vi cuối cùng cũng trở nên vô ích.”
Bị chèn ép bởi “phản ứng stress tích lũy” là kết quả của hiệu ứng bóng tuyết quá mức, những đứa trẻ tự phát triển cho mình những chiến thuật đối phó để có thể được an toàn. Nhưng cha mẹ và xã hội chỉ quan tâm đến nhu cầu bảo vệ an toàn vật lý cho trẻ.

Chúng ta trang bị những ghế riêng trên xe, mũ bảo hiểm xe đạp và luôn đứng cạnh trẻ ở sân chơi. Nhưng nói về bảo vệ an toàn tâm lý thì mù tịt.

Nhưng buồn thay, chúng ta đang đang làm mọi thứ rối tung lên. Những đứa trẻ ngày nay đang bị cuốn đi bởi cơn sóng dồn dập của thông tin, những thứ mà chúng không thể xử lí cũng như hiểu được. Chúng đang trưởng thành nhanh hơn khi chúng ta đặt chúng vào vị trí của những người lớn và càng kì vọng nhiều vào chúng. Vì vậy, chúng tìm đến những mặt khác trong cuộc sống mà chúng có thể tự kiểm soát.

Bốn loại dư thừa

Theo tự nhiên, những bậc cha mẹ luôn muốn đứa trẻ có một khởi đầu tốt nhất trong cuộc sống. Một ít là đủ tốt, nhưng chúng ta nghĩ càng nhiều thì càng tốt, có đúng không?
Chúng ta lên danh sách cho chúng với những hoạt động không có hồi kết. Bóng đá, âm nhạc, võ thuật, thể hình, múa ballet. Chúng ta lên thời khóa từng ngày với sự chính xác từng phút. Và chúng ta lấp đầy không gian của trẻ với những quyển sách giáo dục, thiết bị và đồ chơi. Một đứa trẻ trung bình ở Mĩ có đến 150 món đồ chơi và có thêm 70 món mỗi năm. Với quá nhiều thứ như vậy, con trẻ trở nên hoa mắt và quá tải với những sự lựa chọn.

Chúng chơi một cách hời hợt thay vì trở nên chú tâm và lạc vào trí tưởng tượng phong phú của chúng.

Dạy con đơn giản kêu gọi các bậc cha mẹ hãy mua thật ít đồ chơi để con trẻ có thể tiếp cận sâu sắc hơn với những món ít ỏi mà chúng có. Payne đã nói về bốn thứ dư thừa: sở hữu quá nhiều, quá nhiều lựa chọn, quá nhiều thông tin và tốc độ quá nhanh.
Khi những đứa trẻ bị quá tải, chúng mất đi những khoảng thời gian quý báu để khám phá, chơi đùa và giải tỏa căng thẳng. Quá nhiều lựa chọn có thể bào mòn đi niềm vui, lấy đi của trẻ món quà của sự nhàm chán thứ thúc đẩy trẻ sáng tạo và tự tìm tòi. Và quan trọng nhất sự quá tải cướp đi thời gian.

BẢO VỆ THỜI THƠ ẤU

Giống như câu chuyện con ếch chết trong cái nồi được đun sôi từ từ, xã hội cũng đang dần giết chết sự mầu nhiệm độc đáo của tuổi thơ, lập trình lại nó và để lại đứa trẻ với bộ óc chưa trưởng thành ngụp lặn để cố gắng theo kịp. Nhiều người ví điều này như “cuộc chiến thời thơ ấu”.
Theo nhà tâm lý học phát triển Dvid Elkind, những đứa trẻ đã bị đánh cắp hơn 12 giờ đồng hồ thời gian rảnh mỗi tuần trong 2 thập kỉ qua nghĩa là cơ hội để chơi đùa tự do là rất ít. Thậm chí cả những trường mẫu giáo cũng đã trở nên chú trọng về kiến thức. Và nhiều trường thậm chí còn bỏ luôn giờ ra chơi để có thêm giờ học.
Thời gian trẻ tham gia vào những môn thể thao được sắp xếp trước đã được chứng minh là sẽ làm giảm khả năng sáng tạo của trẻ khi chúng lớn hơn, trong khi đó nếu thời gian dành ra là để chơi những trò chơi tự do sẽ làm tăng đáng kể khả năng sáng tạo. Không phải bản thân những môn thể thao được sắp xếp sẽ hủy hoại sự sáng tạo mà chính là sự thiếu hụt thời gian tự do. Chỉ cần 2 giờ mỗi tuần cho những trò chơi tự do sẽ tăng cường đáng kể khả năng sáng tạo của trẻ lên cao hơn mức trung bình.

PHỤ HUYNH HÃY HÀNH ĐỘNG

Vậy thì, làm sao chúng ta- những bậc cha mẹ có thể bảo vệ trẻ trong cái xã hội mới đầy “bình thường” này?
Đơn giản hãy nói KHÔNG. Chúng ta bảo vệ con em ta và nói không, qua đó ta có thể cho trẻ những không gian để trẻ sống như những đứa trẻ. KHÔNG, Sam không thể tổ chức sinh nhật vào thứ Bảy được, KHÔNG, Sophie không thể đến buổi tập bóng đá vào tuần này.
Và chúng ta tạo dựng lại những khoảng thời gian trống với sự yên bình và thoải mái cho trẻ trong thế giới hỗn loạn này. Điều này cho trẻ một sự giải phóng khỏi áp lực và chúng biết chúng có thể đặt niềm tin, cho phép chúng hồi phục và trưởng thành, phục vụ cho những mục tiêu cực kì quan trọng trong quá trình phát triển ở trẻ.
Chúng ta loại ra những sự bận rộn không cần thiết và đơn giản hóa cuộc sống của chúng. Chúng ta không nói về sự ấm lên toàn cầu trên bàn ăn với một đứa trẻ bảy tuổi. Chúng ta xem tin tức sau khi những đứa con ta đã say giấc ngủ. Chúng ta hãy cất đống đồ chơi và video games quá dư thừa đó khi chúng đang ngủ. Chúng ta gầy dựng lại và tôn vinh tuổi thơ. Con trẻ của chúng ta còn một quãng đường dài để làm người lớn và đối mặt với sự rối rắm của cuộc sống, nhưng chỉ có chút ít thời gian để làm những đứa trẻ ngây thơ hồn nhiên. Những đứa trẻ ngốc nghếch, vui vẻ và đáng yêu.
Tuổi thơ đóng một vai trò cực kì quan trọng. Nó không phải là thứ gì đó để “vượt qua”. Nó ở đó để bảo vệ và phát triển những tâm hồn non nớt để chúng có thể lớn lên thành một người lớn hạnh phúc và khỏe mạnh. Khi xã hội làm rối tung những tuổi thơ đó lên, những tâm hồn đó sẽ phản ứng mạnh mẽ. Bằng cách tặng cho chúng món quà của sự cân bằng và sự bảo vệ một cách chủ động tuổi thơ của chúng, chúng ta đang ban tặng cho trẻ món quà tuyệt vời nhất mà chúng đã từng và sẽ được nhận.
Dịch: Yin Yang
Nguồn: http://raisedgood.com/extraordinary-things-happen-when-we-simplify-childhood/
Nguồn tiếng việt: http://tamlyhoctoipham.com/khi-chung-ta-don-gian-hoa-tuoi-tho