Định hướng cho con khi hoàn thành mẫu giáo – P1

Notes:  Bài viết này mình copy từ Facebook Ngô Thanh Giang nhằm mục đích lưu lại để việc tham khảo sau này được dễ dàng hơn. Xin chân thành cảm ơn tác giả.
—————————————–
Note này viết tặng cho những phụ huynh của BEEs, những người bạn đã đi cùng tôi năm sáu năm cho đến tận ngày tôi tiễn con của các bạn tốt nghiệp ra trường, và nó là lời nhắn gửi của tôi dành cho những đứa trẻ sẽ trưởng thành tự lập ngoài vòng tay của BEEs và cô Giang bee.
Năm 2014, lứa học sinh 6 tuổi đông nhất trong lịch sử 5 năm của BEEs ra trường và bắt đầu một hành trình mới. Như thường lệ, các phụ huynh của BEEs cũng lo lắng cho quãng đường phía trước của chúng, và các bạn đã đề nghị tôi tiếp tục đồng hành, quan sát và bổ túc cho các bạn bé Ong ngay cả sau khi các bạn đã bước vào lớp 1. Và tôi, với tư cách là một cô giáo không-nỡ-xa-học-sinh-của-mình, đã tiếp nhận yêu cầu, nghiên cứu những nội dung cần bổ trợ để tiếp tục đồng hành với các con trong đoạn đường mới, giáo dục tiểu học.
Tôi phải tìm đọc rất nhiều tài liệu, sách chuyên ngành, và tham khảo hoạt động của các học sinh tiểu học ở các nước trên thế giới. Tôi muốn tìm ra một cái gì đó để giúp học sinh của BEEs thực tiễn hóa những kiến thức các con học trên lớp, và tạo ra thêm niềm vui học cho những đứa trẻ của tôi.
Nhưng càng đồng hành với các bạn nhỏ, tôi càng phát hiện ra nhiều vấn đề hơn. Các bạn ấy ham đọc, đọc nhiều, và đọc nhanh như những chú gấu con háu đói. Nhưng khi đọc xong một câu chuyện, một đoạn văn, thì lại chẳng có gì đọng lại được trong đầu. Cứ mỗi tuần lại có một đứa trẻ có biểu hiện là lạ. Có bạn thì bắt đầu có khuynh hướng muốn giấu nhẹm những thứ mình làm không đúng. Có bạn thì nản chí và thiếu tập trung. Có bạn thì lặng lẽ hơn, có bạn thì gần như rớt ra khỏi nhịp độ của lớp học, có bạn thì bỗng nhiên “phẳng lặng” với mọi thứ,… Rồi càng nghiên cứu tài liệu, lại càng thấy những thứ các con mình có sao bị tụt xa với thế giới đến thế, dù vẫn chừng đấy thời gian học tập, chừng đấy nỗ lực và chừng đấy nền tảng chẳng thua kém gì đứa trẻ nào ở những đất nước kia.
Và tôi nhận ra rằng, có lẽ tôi cần nhìn nhận lại hướng mà các con của tôi đang đi, và hướng của những bè bạn của chúng trên thế giới. Các học sinh của tôi cần có một sự định hướng khác, hơn là cứ trôi nổi theo những thứ chúng học ở trường và chẳng neo được những kỹ năng kiến thức ấy vào thực tế, để làm cho bản thân mình phong phú hơn. Và sau hai năm quan sát liên tục và kỹ lưỡng, tôi thấy mình cần tổng hợp lại một vài định hướng dành cho những phụ huynh cần đến nó
Việc học gắn liền với vận động
Hãy nhìn bè bạn của chúng ở Châu Âu, ở Mỹ và các nơi khác trên thế giới và thời lượng chúng có để dành cho các môn thể thao trong nhà trường. Thời gian vận động ở trường tiểu học của chúng ta quá ít, ít hơn rất nhiều so với thời gian chúng học ở mầm non. Mà buồn thay, vận động lại là cách để kích hoạt kết nối các neuron thần kinh, xây dựng một não bộ toàn năng cho trẻ. Vận động giúp đốt cháy năng lượng, phối hợp các cơ quan chức năng trong cơ thể, gây ra xung điện toàn diện trên não bộ, kích thích quá trình trao đổi máu và O2 giữa các tế bào. Có một lần tôi thực hiện một thí nghiệm nho nhỏ ở trong trường tiểu học. Tôi chia lớp học ra làm hai nhóm, một nhóm được vận động và một nhóm ngồi yên, và sau một thời gian tôi yêu cầu cả lớp thực hiện một bài tập. Kết quả là nhóm được vận động có độ tập trung cao hơn, hiệu quả học thấy rõ, trong khi nhóm ngồi yên bắt đầu bồn chồn, chán nản và không hứng thú trong việc thể hiện những điều mà chúng muốn, chúng cần hoặc thực thi những nhiệm vụ theo hướng dẫn.
Bởi thế tôi phải nhấn mạnh với các phụ huynh rằng, khi con lên tiểu học, đừng quên cho con mình vận động. Con của bạn có thể thuộc dạng năng lượng yếu, nhưng không có nghĩa là chúng không cần vận động và những kỹ năng vận động. Chúng cần được cân bằng thời gian động và tĩnh theo một cách phù hợp với nguồn năng lượng yếu, để hình thành nên phản xạ vật lý của cơ thể và môi trường, cũng như giải tỏa các ức chế trong quá trình học tập.
Vận động là khởi động toàn bộ não bộ cho con của bạn, cả não trái và não phải. Và vì lý do đó, đừng quên con bạn cần được vận động để có thể học tốt nhất.
Học gắn liền với trải nghiệm
Trẻ em thế giới học qua trải nghiệm. Các phương pháp dạy và học hiện đại đều nhấn mạnh đến vai trò trải nghiệm của chủ thể của quá trình học là học sinh. Học gắn liền với trải nghiệm sẽ giúp đứa trẻ mở rộng hơn một cách có hệ thống những kiến thức mà chúng có, kết nối một cách logic với những thông tin khác mà chúng tìm hiểu được, và sẵn sàng ứng dụng những điều chúng học được vào thực tiễn cuộc sống.
Benjamin Franklin từng có một câu nói nổi tiếng “Nếu nói với tôi, thì tôi sẽ quên. Chỉ cho tôi thì tôi có thể nhớ. Nhưng nếu cho tôi cùng tham gia, cùng làm thì tôi sẽ học được rất nhiều”. Đó cũng là nguyên tắc học hỏi của tất cả chúng ta, và lũ trẻ của chúng ta nữa. Những kiến thức chúng tổng hợp được, chỉ cần được ứng dụng thành công một lần thôi cũng đủ cho chúng hiểu và nhớ hiệu quả gấp nhiều lần so với việc học thuộc lòng như một con vẹt. Đó là còn chưa nói đến các phong cách học khác nhau. Bởi mỗi đứa trẻ lại có một khuynh hướng phong cách khác nhau và chỉ đạt được tối ưu hiệu quả khi học theo đúng phong cách phù hợp với mình.
Cân bằng học – vận động – trải nghiệm là một yếu tố cực kỳ quan trọng, và bạn cần phải lưu tâm đến khi bắt đầu chọn trường tiểu học cho con.
Bộ kỹ năng cần và đủ
Mỗi đứa trẻ sẽ cần một bộ kỹ năng chung, còn gọi là bộ kỹ năng thời đại, bao gồm kỹ năng tự học, tư duy phản biện, tư duy ngoại biên, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng giải quyết vấn đề và ra quyết định, khả năng thích nghi và ứng biến linh hoạt để quản lý sự thay đổi,… Những kỹ năng này là những kỹ năng nền tảng của mọi công dân nhỏ trên thế giới, chúng tạo ra cơ sở để con bạn đạt đến thành công vào một ngày nào đó khi chúng đủ độc lập và trưởng thành. Những kỹ năng này CHỈ CÓ THỂ ĐƯỢC HÌNH THÀNH THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP HỌC và môi trường diễn ra việc học của trẻ nhỏ. Hãy nhớ rằng việc học không diễn ra qua trang sách, nó diễn ra qua trải nghiệm và không có kỹ năng nào được hình thành bằng cách học thuộc lòng. Con bạn bắt buộc phải LÀM, phải THỰC HIỆN, phải ĐỐI MẶT VỚI THÁCH THỨC thì mới có thể hình thành nên các kỹ năng quan trọng này
Bên cạnh bộ kỹ năng này, con bạn còn cần một bộ kỹ năng cá nhân để có thể tạo ra bản sắc và tối ưu hóa những tiềm năng và khuynh hướng mà mình có. Bộ kỹ năng này không giống nhau đối với từng đứa trẻ. Và để biết con mình cần những kỹ năng gì, bạn phải thực sự quan sát, trao đổi và hiểu biết về tính cách của chúng. Bạn cần phải biết con mình khá ở đoạn nào, và gặp khó khăn ở đâu. Đó là bước đầu tiên để bạn có thể định hướng xây dựng kỹ năng cá nhân cho con mình. Và một lần nữa, bạn buộc phải trở thành bạn của cô giáo, bởi cô giáo là người sẽ cho bạn biết những vấn đề con bạn gặp phải qua thời gian.
Con bạn cần được trang bị những bộ công cụ quan trọng
Công cụ đầu tiên, quan trọng nhất, là ngôn ngữ, là tiếng mẹ đẻ của chúng. Bạn đừng tham lam muốn con mình phải giỏi tiếng Anh như người bản ngữ, bởi vì chỉ cần một can thiệp sai lầm thôi, bạn sẽ biến tiếng mẹ đẻ của chúng trở thành ngoại ngữ, và khiến cho 12 năm học phổ thông của chúng trở thành thảm họa nếu bạn không đủ điều kiện để con được hưởng môi trường hoàn toàn quốc tế ngay từ đầu. Hãy nhớ rằng mọi kỹ năng ngôn ngữ tiềm thức và các kỹ năng tư duy được hình thành hiệu quả nhất một cách bản năng thông qua tiếng mẹ đẻ. Mọi con đường tắt khác để đi đến một giấc mơ ngôn ngữ thứ hai như người bản ngữ được thực hiện sai phương pháp sẽ làm chệch hướng đi của con bạn, và đặt ra rất nhiều khó khăn phía trước.
Nhưng những năm đầu đời cũng là những năm vàng để xây dựng một con đường tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai cực kỳ hiệu quả, bạn đừng bỏ phí chúng. Mọi đứa trẻ có thể tiếp nhận ngôn ngữ thứ hai một cách thong thả, tự nhiên, đúng cách, đúng kiểu, đúng ngữ âm, ngữ pháp với một thời lượng hoàn toàn vừa phải mà không cần thiết phải xâm lấn đến thời gian học các kỹ năng ngôn ngữ tiềm thức qua tiếng Việt. Thong thả thôi, chúng chỉ cần 2 tiếng đồng hồ một ngày, 730 giờ một năm, và cứ thế cho đến khi chúng hoàn thành 5000 giờ tương tác liên tục, đồng nhất và đúng cách trong 7 năm đầu tiên. Thời gian kế tiếp để dành cho việc tự học, tự nghiên cứu, tìm hiểu, tự mở rộng môi trường tương tác tiếng Anh và tiếp cận thêm các ngôn ngữ mới. Hãy nhớ rằng đứa trẻ còn những 12 năm phía trước, đừng vội vàng thúc ép, bởi chúng còn có quá nhiều việc phải làm, phải khám phá và phải vui chơi. Ngôn ngữ chỉ là công cụ, một lúc nào đó khi con chúng ta trưởng thành, khi nền tảng công cụ ngôn ngữ của mọi đứa trẻ là tương đồng như nhau, thì thành công của con bạn sẽ phụ thuộc vào các yếu tố gia tăng khác.
(còn tiếp)