Xác định vấn đề

Hàng triệu trẻ nhỏ đáng yêu, bình thường nổi giận như một cách để đối phó với sự thất vọng hay giận dữ hay để nói với thế giới rằng các con mới là người chỉ huy. Cơn cáu giận có thể trở nên ít thường xuyên và thậm chí được ngăn ngừa bằng cách không làm khán giả cho người biểu diễn và không đầu hàng đòi hỏi của bé. Mặc dù bạn có thể muốn đầu hàng hoặc bò ở dưới quầy thanh toán gần nhất khi con bạn tỏ ra cáu giận ở nơi công cộng, hãy kiên nhẫn cho đến khi bé phát tiết xong và khen ngợi bé vì bé đã lấy lại được sự kiểm soát sau khi bé bình tĩnh. Ở bên cạnh bé khi bé cần hỗ trợ sau một cơn giận sẽ đảm bảo với bé rằng bé có một người lớn quan tâm giúp đỡ bé, cho dù có bất cứ điều gì xảy ra.Lưu ý: Những cơn khóc thông thường, định kỳ không phải là một cơn cáu giận và cần được đối xử khác nhau. Tìm kiếm sự trợ giúp của chuyên gia nếu con bạn có nhiều hơn 2-3 cơn giận mỗi ngày.

Ngăn chặn vấn đề

——————————————————————————————————–
Dạy bé cách xử lý sự thất vọng và cơn giận
Chỉ cho con bạn rằng những người lớn như bạn tìm cách khác để đương đầu với cơn giận ngoài việc la hét và gào thét như thế nào. Nếu bạn làm rơi điện thoại của bạn và nhìn thấy màn hình bị vỡ, thay vì la hét và nổi cơn giận dữ, hãy nói rằng, “Con yêu, bây giờ bố đang rất buồn bực, nhưng bố có thể xử lý nó. Bố sẽ cố gắng cẩn thận hơn với đồ đạc của bố.” Bất kể tình huống như thế nào, hãy dạy cho con bạn xem xét các lựa chọn mà bé có để giải quyết vấn đề của bé, thay vì trở nên bạo lực vì chúng; đồng thời, hãy làm mẫu việc giữ gìn tài sản cẩn thận.
Khen ngợi khi bé đương đầu với sự tức giận
Hãy nắm bắt những thời điểm bé cư xử tốt. Ví dụ, khen ngợi khi bé đề nghị bạn giúp bé xếp một bộ xếp hình phức tạp mà nếu không làm thế thì nó có thể khiến bé tức giận. Hãy nói: “Bố rất vui vì con đã đề nghị bố giúp đỡ thay vì phát cáu với bộ xếp hình.” Giúp bé bình tĩnh xử lý sự thất vọng và tức giận của bé là giúp bé cảm thấy tốt về khả năng đối phó với vấn đề của bé. Bạn sẽ thấy bé lặp lại một kỹ thuật giải quyết vấn đề khi bé biết bé sẽ được khen ngợi vì làm thế. Hãy nói rằng: “Bố thực sự tự hào về con khi con có thể bình tĩnh giải quyết vấn đề.”
Sử dụng sự đồng cảm
Sau một cơn giận, ôm bé và nói với bé rằng bạn hiểu cơn thịnh nộ của bé. Hãy nói rằng: “Mẹ biết con cảm thấy như thế nào khi mọi thứ trở nên khó khăn, và mẹ ở đây để giúp con giải quyết vấn đề khi con cần mẹ.”
Đừng để thời gian vui chơi luôn có nghĩa là thời gian bị ở một mình
Ở bên và chú ý đến con bạn khi bé đang chơi với đồ chơi của bé theo một cách thích hợp. Khi bạn làm thế, bé sẽ không phải viện đến những cách chơi không phù hợp hoặc ăn vạ để có được sự chú ý của bạn.
Đừng đợi một lời mời
Nếu bạn phát hiện bé đang tích tụ rắc rồi, đừng để nó âm ỉ quá lâu. Khi bạn thấy tình hình trở nên khó khăn hay gây bực bội cho bé, hãy nói rằng, “Thử làm theo cách này nhé con.” Cho bé thấy nên làm gì và sau đó để bé hoàn thành nhiệm vụ. Điều này sẽ giúp bé hiểu rằng để cho người khác giúp bé khi bé cần được giúp đỡ là điều tốt.

Giải quyết vấn đề

Những gì nên làm
Lờ đi cơn cáu giận của con bạn
Không làm gì cho, với, hoặc hướng tới con bạn trong suốt buổi biểu diễn của bé. Dạy bé rằng một cơn cáu giận không phải là cách để có được sự chú ý của bạn hoặc để nhu cầu của bé được đáp ứng. Nhưng làm thế nào để bạn lờ đi một cơn lốc xoáy đi xuyên qua phòng khách của bạn? Hãy tránh xa bé trong suốt cơn giận dữ của bé, quay lưng lại với bé, đặt bé vào trong phòng bé, hoặc tự cô lập bản thân bạn. Nếu bé trở nên phá hoại hoặc gây nguy hiểm cho bản thân hoặc cho những người khác ở nơi công cộng.
Cố gắng giữ vững sự kiên định
Dù những tiếng la hét và đập phá của con bạn có mãnh liệt đến đâu, bạn hãy đảm bảo duy trì được sự tự kiểm soát bằng cách thực hiện nghiêm ngặt quy định của bạn. Âm thầm tự nhủ rằng việc để bé học được rằng bé không thể có được mọi thứ bé muốn khi bé muốn nó là điều rất quan trọng với bé. Bé đang học để trở nên thực tế, bạn đang học để trở nên nhất quán và thiết lập cho bé những ranh giới về các hành vi được và không được chấp nhận.
Giữ bình tĩnh hết sức có thể
Hãy tự nhủ rằng, “Không có gì to tát cả. Nếu chính mình có thể giữ vững sự kiểm soát, mình có thể dạy cho con cách kiểm soát bản thân tốt hơn. Con chỉ đang cố gắng tạo áp lực cho mình để có thể có những gì con muốn thôi mà.” Giữ bình tĩnh trong khi lờ đi cơn giận của bé là cách làm gương tốt nhất cho bé khi bé buồn bực.
Khen ngợi con bạn
Sau khi ngọn lửa của cơn giận nhỏ dần thành những đợt tro cháy âm ỉ, ngay lập tức khen ngợi con bạn vì bé đã lấy lại sự tự chủ. Sau đó để cả bạn và bé cùng tham gia vào một trò chơi hoặc hoạt động yêu thích mà không gây giận dữ cho bé hoặc bạn. Hãy nói rằng: “Mẹ rất vui vì bây giờ con cảm thấy tốt hơn. Mẹ yêu con, nhưng mẹ không thích gào thét hoặc la hét.” Vì đây là lần đề cập về cơn giận duy nhất của bạn, nó sẽ giúp bé biết rằng cơn giận là thứ bạn phớt lờ, chứ không phải bé.
Giải thích khi quy định thay đổi
Nếu bạn và con bạn đang ở cửa hàng và bé yêu cầu bạn mua một món đồ chơi trước đó là thứ vượt quá giới hạn,, bạn có thể thay đổi suy nghĩ của bạn – nhưng bạn cũng nên thay đổi thông điệp của bạn. Hãy nói rằng: “Con còn nhớ lần trước khi chúng ta ở đây và con nổi giận không? Vì bây giờ con đã cư xử rất ngoan khi đi cùng mẹ, nên mẹ vừa mới quyết định rằng con có thể có đồ chơi này.” Điều này sẽ giúp bé hiểu rằng không phải cơn giận làm thay đổi suy nghĩ của bạn; mà bạn sẽ mua đồ chơi đó vì một lý do khác. Nếu bạn thích, hãy nói với bé tại sao bạn đổi ý, đặc biệt nếu trong khi làm như vậy thì bạn cũng khen ngợi bé vì hành vi tốt của bé.
Những gì không nên làm
Đừng tranh cãi hoặc giải thích trong suốt cơn cáu giận
Cố gắng tranh cãi với con bạn về cơn giận của bé trong khi bé đang giận là lãng phí công sức. Bé không quan tâm. Bé đang ở trong một buổi biểu diễn và bé là ngôi sao. Bất kỳ cuộc thảo luận nào tại thời điểm này chỉ khuyến khích cơn giận bởi vì nó mang lại cho bé những khán giả mà bé muốn.
Đừng đầu hàng cơn cáu giận
Khi con bạn phát giận và bạn đầu hàng rồi cho bé những gì bé muốn chỉ để làm bé bình tĩnh lại, tức là bạn đang dạy bé phát giận để có được những gì mình muốn. Khi bạn nói không, hãy đúng là không! Đầu hàng chỉ nói với bé rằng bạn không giữ lời hứa.
Bản thân bạn đừng cáu giận
Hãy tự nhủ rằng, “Tại sao mình cần phải hành động điên rồ nhỉ? Mình biết rằng khi mình nói không, mình nói thế là có lý do cơ mà.” Mất bình tĩnh chỉ khuyến khích con bạn cứ thế cáu giận, và nó cho bé thấy rằng bé không cần phải học cách tự kiểm soát bản thân.
Đừng coi thường hoặc làm con bạn xấu hổ
Chỉ vì con bạn nổi cơn giận không có nghĩa bé là trẻ hư. Đừng nói, “Con hư quá! Con cư xử như đứa trẻ ấy! Con không thấy xấu hổ về bản thân mình à?” Con bạn sẽ đánh mất sự tôn trọng với bản thân và cảm thấy rằng bé không xứng đáng với bất kỳ những gì mà bé muốn. Coi thường chỉ là một hình thức bắt nạt khác mà thôi.
Đừng trở thành sử gia
Không nhắc con bạn về cơn giận của bé sau ngày hôm đó. Điều này chỉ tạo thêm sự chú ý cho hành vi đó và làm tăng cơ hội bé có thêm một cơn giận khác, chỉ để trở thành trung tâm trong cuộc trò chuyện của bạn.
Đừng bắt con bạn trả giá vì đã cáu giận
Tiếp tục phớt lờ bé sau khi cơn giận qua đi sẽ chỉ khiến bé giận dữ nhiều hơn để cố gắng lấy lại được sự chú ý của bạn. Đừng gửi cho bé thông điệp rằng bé không được yêu thương và cần đến chỉ vì hành vi đã qua của bé.

Tình huống minh họa : Thời điểm cáu giận

Gavin và Kaitlyn MacLean rất lo lắng về Madison, cô con gái 2 tuổi của họ, người sẽ có một cuộc tấn công tồi tệ của “những cơn cáu giận” mỗi lần yêu cầu ăn một cái bánh quy trước bữa ăn tối của cô bé bị từ chối. Khi cha mẹ cô bé nói không, cô bé sẽ hét lên “Có!” kéo lấy ống quần của cha cô bé, nhảy lên và xuống trên sàn bếp, và sau đó lăn vật ra đất rồi đá và la hét cho đến khi cả cô bé và cha mẹ quẫn trí của bé kiệt sức. Đó là khi cuối cùng thì Gavin và Kaitlyn cũng chịu thua.
Trong sự thất vọng, vợ chồng Macleans tự hỏi họ đã làm sai điều gì. Có điều gì đó sai khủng khiếp với việc nói không với nhu cầu của Madison chăng? Cuối cùng họ chợt nảy ra ý nghĩ rằng cơn giận dữ của Madison xảy ra thường xuyên hơn khi họ nói không với cô bé. Họ cũng nhận ra rằng đầu hàng với mong muốn không kiểm soát được của Madison về một chiếc bánh quy trước khi ăn tối chỉ khuyến khích hành vi tồi tệ của con gái.
Lần tới khi Madison nổi giận, họ đã sẵn sàng với một chiến lược mới. Thay vì nói không, Kaitlyn nói về một sự thật hiển nhiên, “Madison, mẹ biết con muốn ăn một cái bánh quy. Con có thể có một cái bánh nếu con yên lặng và ăn xong bữa tối của con nhé.”
Madison không ngừng cơn giận của cô bé, vì vậy cha mẹ bé chỉ đơn giản là bỏ đi, để lại bé ở đó mà không có khán giả cho cảnh diễn lớn của mình. Mặc dù thật khó để tránh xa cô con gái đang la hét của họ, vợ chồng Macleans vẫn chờ đến lúc con gái yên lặng trước khi bước vào nhà bếp. Nếu không có bất kỳ sự chú ý về cơ thể hoặc lời nói nào, thì cuối cùng Madison sẽ dừng việc khóc lóc và đợi để xem liệu cha mẹ của bé có thực thi những gì họ đã nêu ra hay không.
Cha cô bé xuất hiện, với một nụ cười, và nói, “Madison, bố biết bây giờ con muốn ăn một cái bánh quy. Khi con đã ăn xong bữa tối của con và chúng ta đã sẵn sàng cho món tráng miệng, thì sau đó con có thể có một cái bánh quy nhé. Bố rất vui vì bây giờ con không la hét và gào thét. Thật tốt khi thấy con tự kiểm soát bản thân ” Trong sự hân hoan của cha me mình, Madison đã yên lặng ăn bữa tối; nên như đã hứa, cô bé nhận được bánh khi đã ăn xong.
Lúc sau đó, vợ chồng Macleans tự khen ngợi bản thân về khả năng tự kiểm soát mà họ đã thể hiện trong việc không nhượng bộ cho cơn giận của Madison. Mặc dù sau đó họ đã bị cám dỗ là sẽ đầu hàng, họ tiếp tục rời khỏi con gái khi cô bé nổi giận và khen ngợi bé bất cứ lúc nào bé phản ứng một cách bình tĩnh khi bị từ chối một điều gì đó. Tần suất các cơn giận dữ của Madison giảm đi, và trong khi bé sẽ khóc hết lần này đến lần khác khi bé thất vọng, thì bé sẽ không có những cảnh bùng nổ mà bé thường có trong quá khứ.
(st)

“Xin lỗi các bạn, những cha mẹ luôn mong muốn con cái của mình được hạnh phúc, nhưng việc bạn đang cố gắng làm cho con đã trở thành một việc vô giá trị”, những chia sẻ của Tiến sỹ Berman có thể sẽ khiến bạn giật mình.

Bố mẹ đã sai lầm như thế nào khi muốn nuôi dạy con trở thành đứa trẻ luôn hạnh phúc

Nuôi con trở thành một đứa trẻ hạnh phúc luôn là mong ước của hầu hết các bố mẹ, tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách thực hiện điều đó một cách đúng đắn. (Ảnh: Hải An)

Robin Berman là một tiến sỹ về giáo dục, một phó giáo sư chuyên nghiên cứu về tâm thần học, đặc biệt là với đối tượng trẻ em và các bậc cha mẹ. Bà là tác giả của những cuốn sách ăn khách và nổi tiếng, trong đó có cuốn sách gối đầu giường của các bậc cha mẹ trên khắp thế giới là cuốn “Permission to Parent: How to Raise Your Child with Love and Limits”.

Trong một bài viết của mình có tên “Mong muốn lạc hướng về việc muốn con cái chúng ta được hạnh phúc”, bà đã chia sẻ và giải thích về cách thức vượt qua được xu hướng luôn luôn muốn can thiệp vào cảm xúc của con, và có lẽ quan trọng hơn là học cách làm gương cho con về việc điều hoà cảm xúc, ngay cả khi bậc cha mẹ không có những trải nghiệm đó khi còn nhỏ.

Theo TS Berman, đây là cách mà các bậc cha mẹ ngày nay hành xử: Ngay khi có dấu hiệu đầu tiên về việc con cái chúng ta không vui, chúng ta lao vào xử lý, phục vụ trong khi ý định của chúng ta là hợp lý – sao phải để đứa trẻ chịu đựng khi thật dễ dàng để loại bỏ nỗi buồn. Hệ quả của việc bảo vệ con cái khỏi việc phải tự đối mặt với những thăng trầm trong cuộc sống là những hậu quả lâu dài, mà theo Dr. Berman là bao gồm sự thiếu tự chủ, thiếu khả năng điều hoà cảm xúc, và đòi hỏi trong tương lai về những mối quan hệ phụ thuộc và việc tìm kiếm các yếu tố an ủi từ bên ngoài.

Dưới đây là những phân tích rất chi tiết và đầy đủ của bà.

“Nỗi buồn – Chìa khóa để nuôi dạy những đứa trẻ hạnh phúc”

Khi tôi thực hiện các bài giảng về việc làm cha mẹ trên khắp đất nước, tôi luôn hỏi khán giả của mình: “Anh chị mong muốn điều gì nhất cho con cái của mình?” Tôi vẫn chưa nghe được câu trả lời mà tôi tìm kiếm. Lời đáp gần như mang tính toàn cầu mà tôi nhận được là: “Tôi chỉ muốn con cái của tôi được hạnh phúc.”

Xin lỗi các bạn, nhưng việc cố gắng làm cho con cái lúc nào cũng hạnh phúc đã trở thành một việc vô giá trị. Quan niệm ấy đã tạo ra hàng loạt những đứa trẻ cũng như người trẻ tuổi bất hạnh và mong manh. Hãy nghĩ đến nhân vật Veruca Salt trong “Charlie và nhà máy sản xuất sô-cô-la” của tác giả và điệp khúc nổi tiếng của cô bé: “Bố, con muốn nó ngay!” như một câu chuyện cảnh tỉnh. Bố cô bé càng nhanh chóng nhảy clacket (nhảy thiết hài – tap dance) để làm hài lòng cô thì cơn ăn vạ của cô càng gia tăng.

Đây là bí mật: Để có những đứa trẻ hạnh phúc, bạn phải dạy chúng cách chịu đựng cảm giác buồn bã. Tôi sẽ nói với bố của Veruca rằng ông ta nên dạy con gái mình xử lý được những cơn cảm xúc – những cảm giác như giận dữ, buồn bã, và vâng, cả thất vọng nữa – thay vì cố gắng bảo vệ cô bé khỏi những cảm xúc ấy.

Chúng ta đã trở thành thế hệ của các “Mr. Salts” – những người chuyên đi an ủi và xoa dịu, những bậc cha mẹ vô tình trở thành mối quan hệ phụ thuộc đầu tiên của chính con cái mình.

Chỉ trong một thế hệ, chúng ta đã đi từ việc quát tháo, “Đi về phòng con đi vì bố/mẹ đã bảo thế!” đến “Ôi, con không muốn đi ngủ ư? Nào, hãy cùng nói về điều đó trong 2 tiếng.” Và còn nữa: “Mẹ sẽ nằm với con cho đến khi con ngủ, sau đó nhón chân ra khỏi phòng – ý là, nếu như mẹ cũng không ngủ thiếp đi trên giường của con và chính thức phá hỏng giấc ngủ của mình!”.

Chấp nhận, bao dung trước mọi cảm xúc của con là thử thách mà không phải cha mẹ nào cũng có thể dễ dàng vượt qua được. (Ảnh minh họa)

Khi bạn trở thành cha mẹ, bạn cũng trở thành huấn luyện viên cảm xúc, người hướng dẫn riêng cho con bạn về những cảm giác hàng ngày. Nhưng vì sao nhiệm vụ quan trọng này của cha mẹ lại có được ít sự chú ý đến thế? Những bậc cha mẹ đầy thiện ý dành lượng thời gian vô tận để giúp con mình nắm vững những kỹ năng mới, nhưng lại quên mất một sự thật rằng, giống như bóng đá và piano, việc con trẻ quản lý cảm xúc của mình là một kỹ năng chúng cần học và luyện tập. Bạn có thường nghe thấy: “Tôi đang luyện giấc ngủ cho con, con trai tôi đang tập violon, tôi đang huấn luyện cho đội bóng đá của con gái, chúng tôi đang cùng đến Kumon để học toán…” Vậy, trường Kumon dạy cảm xúc thì đâu?

Không có lúc nào là quá sớm để chỉ cho con trẻ thấy cách thức xử lý với cảm xúc của mình, bởi trẻ em có những nơ-ron thần kinh phản chiếu trong não bộ. Chúng học theo cách hành xử của chúng ta, gần như là mượn một phần hệ thống thần kinh của bố mẹ để tạo lập nên hệ thần kinh của mình. Khi cha mẹ quản lý tốt cảm xúc của họ ngay từ khi con còn nằm nôi, họ đã giúp con mình học cách xử lý cảm xúc một cách tích cực.

Một trong những món quà tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể trao cho con cái là chỉ cho chúng thấy cách thức cài đặt và sử dụng chiếc rơ-le cảm xúc của mình. Chiếc rơ-le này sẽ giúp chúng đắc lực trong cả cuộc đời. Điều này được khoa học chứng minh.

Những đứa trẻ và người trưởng thành nào quản lý tốt cảm xúc của mình thì hiểu và hài lòng với chính mình hơn, dễ dàng hơn trong môi trường công việc, bạn bè, và tình yêu.

Ngược lại, những người lớn và trẻ mới lớn không điều tiết được cảm xúc của mình thường tìm kiếm sự an ủi từ bên ngoài. Họ tìm niềm an ủi trong đồ ăn, các chất gây nghiện, rượu bia, họ bị dính vào những mối quan hệ tiêu cực, trở nên phụ thuộc vào người khác, v.v Khi những cá nhân này trở nên quá lo lắng, quá buồn, hoặc quá dễ bị kích động, họ sẽ phải tìm đến bác sĩ tâm lý hoặc họ sẽ luôn ở trên chuyến tàu lượn siêu tốc về cảm xúc. Và chuyến tàu này thì không thích thú gì.

Thật không may, chúng ta đang sống trong một xã hội chứa đầy một thứ mà các nhà tâm lý học gọi là ảnh hưởng rối loạn (dysregulated affect) (cảm xúc dễ bị thay đổi – labile emotions) – tức là những người lớn không thể điều hoà được cảm xúc của mình. Họ cắn môi, họ hét, họ gọi những tên tục, và luôn đổ lỗi.

Những đứa trẻ không biết kiểm soát cảm xúc thường tìm niềm an ủi trong đồ ăn, các chất gây nghiện, rượu bia, họ bị dính vào những mối quan hệ tiêu cực, trở nên phụ thuộc vào người khác... (Ảnh minh họa)
Những đứa trẻ không biết kiểm soát cảm xúc thường tìm niềm an ủi trong đồ ăn, các chất gây nghiện, rượu bia, họ bị dính vào những mối quan hệ tiêu cực, trở nên phụ thuộc vào người khác… (Ảnh minh họa)

Các phương tiện truyền thông chỉ càng làm sự nhiễu loạn này trầm trọng thêm. Tôi lo lắng về sự thiết hụt của định hướng tích cực trên truyền thông. Trước kia, khi cha mẹ không thể quản lý được cảm xúc của mình, trẻ em có thể tìm đến Mike Brady hoặc Mr. Rogers là những người làm gương cho cảm xúc điều hoà và bình tĩnh. Còn giờ đây, những chương trình TV thực tế đề cao ảnh hưởng rối loạn (dysregulated affect). Một “Bà nội trợ” từ bất kỳ đâu cũng cư xử quá đáng hoặc ném đồ thuỷ tinh. Các ứng cử viên tổng thống thì gọi tên tục, đổ lỗi, bộc lộ sự tức giận trên truyền hình. Chính những “tiêu chuẩn” mới này của cách hành xử tiêu cực càng làm tăng tầm quan trọng của việc cha mẹ dạy trẻ cách xử lý những cảm xúc khó khăn.

Đây là một thử thách lớn đối với các bậc cha mẹ chưa từng có cho chính mình một tấm gương tốt. Nếu cha mẹ của bạn đã không có một phong vũ biểu cảm xúc cho chính họ – nếu họ đã la hét, đánh bạn, nói xấu bạn, và thu hồi tình yêu dành cho bạn khi họ thấy bạn “hư” – thì làm sao bạn có thể dạy con mình theo một cách khác đây

Tôi nhìn thấy hàng ngày những ví dụ về cách cha mẹ lặp lại xu hướng hành xử tiêu cực. Tuần trước, ở một bể bơi khách sạn, tôi nghe thấy một người cha mắng con mình: “Con là đứa trẻ duy nhất kêu ca trong cả cái bể bơi này. Bố sẽ không chơi với con nữa.” Cũng tuần đó, tôi thấy một người mẹ doạ bỏ đứa con 4 tuổi của cô ấy ở lại trong cửa hàng nếu cô bé không cư xử ngoan ngoãn. Và thêm một ông bố hét lên với đứa con 3 tuổi ngọ nguậy của mình trong nhà hàng: “Con chính là lý do mà bố sẽ phải mua đồ mang về.”

Những ảnh hưởng đầu tiên này sẽ tạo ra một vòng quay mãi mãi, tạo ra những đứa trẻ mà khi lớn lên có thể không biết cách quản lý cảm xúc của mình ra sao.

Vậy bạn có thể làm gì? Đây là danh sách ngắn của tôi về cách dạy cho con bạn cách quản lý những cảm xúc khó khăn:

1. Bao dung/chịu đựng (tolerate) những cảm xúc tiêu cực của con mình mà không vội vàng lao vào giúp chúng xử lý hoặc dồn thêm cho con những cảm xúc của chính mình

Khi bạn có một ngày tồi tệ và phàn nàn về nó với bạn đời của mình, bạn không muốn anh ấy/cô ấy đáp lại về việc anh ấy/cô ấy có thể sửa chữa vấn đề như thế nào (hoặc hùa thêm vào bằng chính câu chuyện của anh ấy/cô ấy) – bạn chỉ muốn bộc lộ cảm xúc của mình và muốn được lắng nghe. Trẻ em cũng vậy. Nếu con bạn khóc vì bị điểm kém, đừng nói, “Mẹ không thể chịu nổi thầy giáo đó.” bởi câu nói đó chính là cách bạn dồn thêm cảm xúc của mình lên đứa trẻ.

Hãy vượt qua sự thôi thúc dừng những giọt nước mắt bằng cách nói rằng bạn sẽ nói chuyện với thầy giáo (bạn đang lấy mất sự tự chủ của con mình). Thay vào đó, hãy thử: “Bố/mẹ có thể thấy là con đang không vui. Con định sẽ làm gì? Lần sau thì con sẽ làm như thế nào?” Chúng ta không muốn dạy con luôn tìm đến chúng ta để có cách giải quyết mỗi vấn đề, hoặc biến chúng ta thành mối quan hệ phụ thuộc đầu tiên của con – khi cha mẹ động não quá nhiều thì con sẽ động não quá ít.

Để vun đắp sức mạnh bên trong và sự dẻo dai cho con cái, các bậc cha mẹ cần thành thạo việc chịu đựng/bao dung với chính những cảm xúc khó khăn của mình, và chiến thắng mong muốn cháy bỏng là cứu con mình ra khỏi những cảm xúc tiêu cực. Cha mẹ cần tập cách thoải mái với cảm giác không thoải mái khi phải nhìn con mình vật lộn. Nếu bạn lao vào và cứu con mình, bạn gửi cho con một thông điệp rằng con không thể tự xử lý cảm xúc. Quả là rất khó khi phải nhìn đứa trẻ mà bạn yêu thương tha thiết phải vất vả hay buồn bã.

Nhưng vượt qua những trạng thái cảm xúc khó khăn của bản thân là một kỹ năng sống vô cùng quan trọng. Trẻ chỉ có thể làm tốt việc đó khi chúng được cho phép tập luyện. Vì thế, nguyên tắc đối với cha mẹ là: Khi nghi ngờ, hãy đứng ra xa. Hãy cho con bạn món quà tuyệt vời của việc tự vượt qua những cảm xúc của chính mình.

2. Nếu bạn đối xử với con cái theo kiểu chúng thật “mỏng manh”, chúng sẽ tiếp tục mỏng manh như vậy

Hãy nói với con trên cơ sở những điểm mạnh của chúng thay vì những điểm yếu: “Mẹ biết là rất khó để nói với bạn con rằng con đang không vui vì việc đã xảy ra, nhưng mẹ tin là con làm được, và mẹ cũng chắc rằng con sẽ cảm thấy gần gũi với bạn hơn sau khi con làm điều đó.” “Mẹ biết con lo lắng về việc ngủ lại nhà Jack lần đầu tiên, nhưng mẹ sẽ có mặt ở đó vào buổi sáng để đón con, và con cảm thấy nhớ nhà thì là bình thường thôi.” Hãy để con bạn tập vượt qua những hàng rào cảm xúc nho nhỏ này, để khi lớn lên, chúng có thể xử lý được những cảm xúc mạnh hơn.

Hãy trở về với thiên nhiên và làm theo cách mà người mẹ vĩ đại – Mẹ Thiên Nhiên – đã làm. Nếu gà mẹ cố tìm cách làm vỡ vỏ trứng để giúp gà con chui ra, gà con sẽ chết. Nếu chúng ta cứ “bay vè vè” bên trên và liên tục cứu con mình khỏi việc cảm thấy buồn bã, chúng ta đang ngăn cản chúng lớn lên mạnh mẽ.

3. Bạn phải TRỞ THÀNH tấm gương trước khi bạn có thể DẠY bài học

Việc này khó đấy. Nó đòi hỏi cha mẹ phải tự phản ánh về bản thân mình. Cha mẹ càng hiểu rõ và nắm bắt được bản thân mình tốt bao nhiêu thì càng làm cha mẹ tốt bấy nhiêu. Đơn giản là thế. Chúng ta cần nhìn thật kỹ cách mà chúng ta đang làm gương cho con trẻ. Chúng ta không muốn gào thét vào mặt con để bắt con dừng gào thét hoặc quát nạt chúng để bảo chúng bình tĩnh lại. Chúng ta phải dành một phút tự khép bản thân vào kỷ luật trước khi yêu cầu kỷ luật với con.

Các bậc cha mẹ thường hỏi tôi có tin vào hiệu quả của việc phạt “time-out” hay không. Tôi có – nhưng không phải cho bọn trẻ – mà là cho cha mẹ! Hãy tạm lánh ra chỗ khác trước khi bạn nói điều mà bạn có thể sẽ tiếc nuối khi đang trong cơn cao trào. Một người mẹ thấy con mình nói dối và ngay lập tức la lên: “Sau tất cả những gì mẹ làm cho con, đây là cách con đối xử với mẹ sao? Con hư quá đấy!” Nếu người mẹ ấy đã cho mình khoảng thời gian một giờ hoặc một ngày, có thể cô ấy đã có thể truyền thải thông điệp một cách bình tĩnh hơn, thay vì dán nhãn cho con mình. Nếu cô ấy đã tự cho mình một quãng time-out, cô ấy đã có thể thay việc gọi tên bằng một cuộc nói chuyện thấu đáo hơn về giá trị của lòng trung thực.

Việc dạy con cái quản lý cảm xúc đòi hỏi chúng ta trước hết học cách điều tiết cảm xúc của chính mình. Làm cha mẹ là cơ hội tuyệt vời để tự rèn giũa bản thân, nhờ đó chúng ta dạy dỗ con cái tốt hơn.

Một đứa trẻ biết cách quản lý cảm xúc của mình sẽ là một đứa trẻ hạnh phúc. (Ảnh minh họa)
Một đứa trẻ biết cách quản lý cảm xúc của mình sẽ là một đứa trẻ hạnh phúc. (Ảnh minh họa)

4. Đồng cảm với cảm xúc của con – đừng phủ nhận chúng

Việc phủ nhận cảm xúc không bao giờ khiến chúng qua đi. Việc nói những điều như: “Thôi con nín đi, có đau đâu nào,” hoặc “Con đừng sợ, bộ phim đó có đáng sợ đến thế đâu,” không khiến cảm xúc mất đi, mà có thể khiến những cảm xúc thực sự bị ẩn sâu xuống dưới. Hãy hiểu cho con bạn: “Mẹ có thể nhìn gương mặt con và biết là bộ phim đó thực sự làm con thấy sợ.” Sự đồng điệu về cảm xúc tạo ra sự an toàn cảm xúc cho con bạn.

Bước đầu tiên cha mẹ cần thể hiện là, “Mẹ thấy con, mẹ hiểu con, mẹ nghe con.” Đồng cảm là nguyên liệu quan trọng nhất vì trẻ em vô cùng thành thạo ngôn ngữ cảm xúc. Sự cảm thông của cha mẹ giúp chúng giải mã và quản lý cảm xúc của mình. Hãy nói với con bạn: “Mẹ biết con muốn thức thêm – mẹ rất hiểu – nhưng giờ đi ngủ là 8 giờ.”

Một cách đầy yêu thương, bạn vừa thừa nhận cảm xúc của con vừa giữ được lập trường. Là cha mẹ, chúng ta thường bỏ qua phần cảm thông và đi thẳng đến phần dạy bảo: “Trả lại Lego cho bạn đi,” thay vì “Mẹ thấy là con rất muốn chơi Lego, nhưng Jack đang chơi nó trước.” Hoặc, “Mẹ biết con rất muốn đến bữa tiệc của Jane, nhưng không có cha mẹ ở đó trông nom các con, nên mẹ xin lỗi, con không thể đi được.” Bạn muốn cho thấy là bạn nghe, bạn thấy, bạn hiểu con – sự đồng cảm sẽ làm nhẹ bớt những cảm xúc khó khăn.

5. Tự hỏi bạn thân điều đó có nghĩa thế nào với bạn. Đừng lẫn lộn nhu cầu của mình với nhu cầu của trẻ.

Thường khi, việc không chịu được sự buồn bã của con lại liên quan hoàn toàn với tuổi thơ của chính chúng ta. Khi con bạn buồn và bạn bắt đầu cảm thấy lo lắng hoặc buồn bã, hãy hỏi chính mình: “Điều này có nghĩa là gì với mình?” Nước mắt và sự thất vọng của con đang gợi cho bạn điều gì? Nếu bạn thấy mình đang khóc như mưa như gió vì con mình bị loại khỏi đội, liệu có phải vì bạn đã từng bị như thế? Nếu bạn rất khó chịu mỗi khi con bạn muốn một thứ gì đó, liệu có phải bởi vì hồi nhỏ bạn không được cho phép có bất kỳ nhu cầu gì hoặc không hề có chút tiếng nói nào?

Như người ta đã nói, “Hysterical is historical” (Sự rối loạn là có căn cứ): Nếu bạn cảm thấy lấn bấn quá mức với một tình huống nào đó xảy ra với con mình, thường thì nó có liên quan nhiều đến chính quá khứ của bạn. Hãy dùng những cảm xúc nặng nề của mình như một cơ hội để chính mình lớn lên. Nếu bạn giải quyết được gốc rễ của việc bạn quá bận tâm về một vấn đề cụ thể mà con bạn gặp phải, bạn có thể giải phóng được cho cả mình và con.

6. Đừng trao đổi cảm xúc với đồ ăn, quà cáp, hoặc những thiết bị điện tử

Nếu chúng ta không muốn con cái mình tìm kiếm sự an ủi từ bên ngoài, chúng ta cần thôi nói: “Nếu con nín, mẹ sẽ cho con cái bánh,” hoặc, “Nếu con chán, con buồn, con có thể chơi game trên điện thoại của mẹ.” Đừng khiến tôi phải bắt đầu câu chuyện về việc sử dụng các thiết bị điện tử như vật an ủi. Bạn có thể khiến nước mắt con ngừng rơi trong thời gian ngắn, nhưng tôi chắc chắn là về dài hạn thì sẽ tốt hơn nhiều nếu bạn để con rèn luyện qua cảm xúc của mình.

Bạn để ý xem, trong từ “emotion” có “motion”: Hãy để con cái chúng ta đi qua những cảm xúc của chúng; đừng tìm cách chặn chúng lại. Khi chúng ta cảm thấy bế tắc với con, thì đó thường là cơ hội tuyệt vời để tất cả cùng trưởng thành. Con trẻ sẽ không tan vỡ vì những cảm xúc khó khăn của chúng, chúng sẽ học được cách vượt qua. Một phần quan trọng của sức khoẻ tinh thần là làm hoà được với những cảm xúc của mình, biết rằng mình không cần trốn tránh chúng, tiêu diệt chúng, mà hiểu rằng bạn có sự linh hoạt và dẻo dai về cảm xúc để cảm thấy an toàn với chính mình.

Hãy tưởng tượng rằng tất cả chúng ta đều học được cách quản lý cảm xúc, tưởng tượng rằng mỗi đứa trẻ và người lớn đều biết cách cài đặt và điều tiết chiếc rơ-le cảm xúc của mình. Chúng ta sẽ xây dựng một xã hội nơi các cặp đôi đạt được mong muốn, những người đồng nghiệp có thể cùng nhau giải quyết vấn đề một cách suôn sẻ, một thế giới nơi bạo lực được đẩy lùi và các mối quan hệ bớt căng thẳng.

Chúng ta vẫn sẽ có những lúc thất vọng và buồn bã, nhưng chúng ta đã có hộp công cụ cảm xúc để xử lý những thách thức. Vì thế, lần tới khi tôi giảng cho các bậc cha mẹ và hỏi khán giả điều mà họ mong muốn nhất cho con cái của mình, tôi sẽ mãn nguyệt nếu ai đó nói: “Tôi muốn nuôi dạy những đứa trẻ có thể quản lý được cảm xúc của mình.” Điều đó, tôi cam đoan với bạn, là bước tiến lớn đến với việc nuôi dạy một đứa trẻ hạnh phúc.

Source: http://cafebiz.vn/bo-me-da-sai-lam-nhu-the-nao-khi-muon-nuoi-day-con-tro-thanh-dua-tre-luon-hanh-phuc-20160717095348813.chn

Cốm thương,

Vậy là tờ lịch cuối cùng của tháng sáu cũng đã được lật đến, thời gian thấm thoắt nhanh quá con ạ. Một tuần trôi qua vội vã hối hả, có những việc dự định cho tháng cũ chưa xong thì tháng mới đã đến rồi. Mỗi ngày 24h cho tất cả mọi người, có người làm được rất nhiều việc ý nghĩa, có người thì cứ loay hoay cả ngày mà mãi chưa xong việc, âu cũng là do cách mình sắp xếp thời gian. Mỗi ngày đi trên đường đi làm, hay trên đường về nhà, mẹ hay nghĩ đến ông bà nội ngoại, mẹ nói sẽ gọi điên thăm ông bà vì chắc hẳn mỗi khi nghe tiếng mẹ gọi về hỏi thăm và kể về con, ông bà sẽ vui lắm. Vậy mà, về đến nhà mẹ lao vào cơm nước, rửa dọn bếp núc, cho con ăn sữa chua, tắm con, chơi với con, đi dạo với con, đọc sách với con rồi cho con ngủ, khi mẹ buông con ra thì ông bà cũng đi ngủ mất rồi. Mẹ sẽ sắp xếp lại thôi Cốm nhỉ?

Sáng nay mẹ đưa Cốm xuống chung cư chơi, có một Cô đang bế một em bé trên vai tắm nắng. Mẹ cũng cho con phơi nắng nên Cô trò chuyện với mẹ, Cô hỏi Cốm được một tuổi chưa? Mẹ bảo Cốm được 16 tháng rồi, Cô nhìn Cốm ái ngại rồi nói cháu hơi nhỏ nhỉ? Chắc là Cô thấy nhỏ lắm vì em bé trên vai Cô sổ sữa nên cũng gần bằng Cốm rồi nên Cô nói giảm nói tránh cả sợ mẹ buồn đó Cốm. Nhưng Cốm ơi, mẹ không buồn đâu, mẹ không thấy áp lực với cân nặng và chiều cao của con chút nào cả? Mẹ chỉ thấy buồn và áp lực khi con ăn bị ói, hay con không thích ăn, đến bữa ăn con không thấy được niềm vui ăn uông, con không cảm thấy ngon miệng, với mẹ đó mới là vấn đề.

Mọi người hãy trêu mẹ tại sao mẹ tin vào phòng khám Victoria, chỉ đơn giản mẹ tin vào một thế hệ trẻ thơ lớn lên hạn chế tối đa kháng sinh khi có thể. Mẹ tin rằng đánh giá sự phát triển của một đứa trẻ không chỉ dựa vào cân nặng và chiều cao mà còn là tổng hợp rất nhiều các yếu tố quan trọng khác như kĩ năng, vận động, giao tiếp. Mỗi lần mẹ đưa con đến khám, tất nhiên là luôn kèm theo một sự lo lắng cũng giống  như mẹ đem con đến các phòng khám/ bệnh viện khác, nhưng ở đó các bác sĩ như bác Linh, bác Duyên luôn kiên nhẫn nghe mẹ hỏi và giải thích cho mẹ hiểu, ba hay nói đó là dịch vụ, mẹ đồng ý vì mình mua phí dịch vụ cao, nên mình nhận được dịch vụ tốt, nhưng quan trọng hơn cả là mẹ có niềm tin vào sự phát triển của con, vào biểu đồ tăng trưởng của con. Bác Duyên và Bác Linh hay nói, mẹ nhìn đi con của mẹ vậy mà sao mẹ gọi là Còi, con không Còi con chỉ nhỏ xương. Mẹ đừng nhìn những tô cháo của các em bé khác mà ép con ăn, hãy để con tự quyết định con ăn bao nhiêu trong niềm vui. Mẹ đã nghe theo và mẹ nghĩ mẹ đã đi đúng hướng con ạ.

Mẹ thực đơn cho con trước 1 tuần, mỗi buổi sáng mẹ dậy sớm, bỏ đồ ăn ra và sau đó đưa con đi chơi. Mẹ cố gắng cho con vận động bằng cách đi bộ, đu xà, leo cầu thang. Mẹ không ẵm con mà khuyến khích tìm mọi cách cho con đi bộ càng nhiều càng tốt, mẹ thực sự vui khi con reo lên mừng rỡ mỗi khi con gặp bạn chó hay bạn gà, mẹ hạnh phúc khi nhìn thấy nụ cười rạng rỡ của con, mẹ sẽ cố gắng để con luôn cảm nhận được niềm vui từ những điều bé nhỏ xung quanh con Cốm ạ

Yêu và thương Cốm nhiều.

Bài viết này mình sưu tầm cho mục đích học tập. Mọi sao chép xin vui lòng trích dẫn source để thể hiện sự tôn trọng với tác giả. Xin cảm ơn.
————————————————————
(Do bài note trước bị xóa nên mình post lại bài này). Bài note này mình tổng hợp lại toàn bộ các phương pháp và tài liệu mình đã chia sẻ từ trước tới nay cho việc tự học tiếng Anh. Vì rất chi tiết, nên các bạn lưu lại để dùng khi cần nhé.
Chào các bạn. Mình là Hoàng Ngọc Quỳnh Trước mình là dân khối A, lên Đại học tiếng Anh coi như con số O tròn trĩnh. Mình hiểu tâm lý các bạn sau nhiều năm học “có môn tiếng Anh” ở trường nhưng cảm giác như không biết gì, lúc nào cũng băn khoăn phải bắt đầu từ đâu, phải học cái gì. Miệt mài với cái laptop, Internet và đủ các phương pháp học, cuối cùng mình cũng giao tiếp tiếng Anh thành thạo. Mình muốn nói với các bạn 2 điều:
1. Giỏi tiếng Anh chắc chắn sẽ thay đổi cuộc đời bạn,
2. Ai cũng giỏi tiếng Anh được, không cần năng khiếu.
Trong note này mình sẽ hướng dẫn chi tiết cách học và các tài liệu cần thiết cho việc tự học của các bạn.
Trước khi bắt đầu với chi tiết và đẩy đủ về Từ vựng – Phát âm cũng như 4 kỹ năng Nghe-Nói-Đọc-Viết, mình xin cảnh báo với các bạn một vài điều như sau:
1. Bạn nào không định học nghiêm túc và kiên trì thì “dẹp” luôn, khỏi cần học cho phí tiền bạc thời gian ạ. Nếu bạn nghĩ mình khó có thể học đều đặn ít nhất 15 phút/ngày thì bạn nên xác định luôn là có học bao năm cũng vậy. Bạn cũng không cần phải đọc tiếp note này.
2. Các bạn nên xác định dành cho mình chỉ từ khoảng 6 tháng – 1 năm để học nếu muốn thành thạo 4 kỹ năng trên. Không nên mất cả chục năm cuộc đời cho tiếng Anh, trong khi còn bao nhiêu thứ khác cần học ạ.
Vậy có 2 điều trước khi bắt tay vào học: 1/ tự đặt cho mình mục tiêu và giới hạn thời gian; 2/ tự đưa bản thân mình vào khuôn khổ : KIÊN ĐỊNH VÀ KHÔNG TỪ BỎ.
Sẽ khó để duy trì 2 điều trên nếu bạn không duy trì được ĐỘNG LỰC. Mình sẽ bàn kỹ về cái này một chút trước khi chúng ta bắt đầu học, vì không có ĐỘNG LỰC chắc chắn bạn sẽ sớm BỎ CUỘC. Còn bạn nào thấy sẵn sàng học rồi, có thể đi thẳng vào phần phát âm bên dưới ạ.
Để biết cách nắm bắt được ĐỘNG LỰC, trước hết bạn cần hiểu về nó. Có người nói chỉ cần có mục tiêu là có động lực. Điều này chưa đúng. Mọi người ai cũng biết tiếng Anh quan trọng thế nào. Có bạn cần tiếng Anh để tốt nghiệp, có bạn cần tiếng Anh để xin việc, chuyển việc. Toàn những mục đích thiết thực, VẬY TẠI SAO CÁC BẠN VẪN KHÔNG CÓ ĐỘNG LỰC HỌC? Thực ra là có, rất lớn, khi nghĩ về mục tiêu lớn lao đó, các bạn học tiếng Anh ngấu nghiến, đi đăng ký lớp rồi download về một loạt các phần mềm học trên điện thoại, xong rồi thì, lớp học cũng chẳng chịu đến, mà phần mềm thì để mốc lên! Lý do là vì bạn chán, học cả tuần liền mà vẫn chưa thấy mình khá lên, học được từ nọ lại quên từ kia, chưa nói được, xem phim như vịt nghe sấm, mà cũng chẳng viết được gì hết. BẠN CHƯA THẤY KẾT QUẢ GÌ, VÀ BẠN NẢN, BẠN TỪ BỎ! Vậy điều quan trọng không phải là tạo động lực “dữ dội” trong một vài ngày xong lại nản, mà phải DUY TRÌ ĐƯỢC NÓ LIÊN TỤC. Theo mình bạn phải kết hợp tạo động lực đó từ môi trường ngoài (tạm thời) với từ bên trong (lâu dài) . Xin chia sẻ vài kinh nghiệm xương máu của mình như thế này ạ.
1. Động lực từ bên ngoài:
– Tới lớp tiếng Anh: Bạn nên tới một lớp học mà giáo viên và các học viên sử dụng càng nhiều tiếng Anh càng tốt. Đấy, lớp tiếng Anh có vai trò chủ yếu là hướng dẫn, tạo môi trường và động lực học vậy thôi!
– Tới Club nói tiếng Anh: Có rất nhiều Club Tiếng Anh đa số là free, ở đó bạn phải nghe các bạn khác “chém gió” tiếng Anh còn mình không nói được là về muốn học liền à 🙂 Một tuần các bạn tham gia 1-2 lần là ổn.
– Tìm kiếm kết bạn với người nước ngoài: Bạn có thể ra khu vực nhiều người nước ngoài bắt chuyện kết bạn. Hoặc là, đơn giản hơn, trên Internet có rất nhiều group với website kết bạn với người nước ngoài, bạn nên thử nhé. Tiếng Anh phải dùng được thì mới hứng thú, chứ cứ học xong để chết là chán ngay!
2. Động lực từ bên trong
Đây chính là cái khiến bạn duy trì việc học trong thời gian dài mà không từ bỏ. Để làm được điều này, bạn cần duy trì được cảm xúc tích cực với English, và thực sự biến tiếng Anh từ một TASK (Nhiệm vụ) thành một HOBBY (Sở thích, thú vui), vậy là mọi việc trở nên vô cùng đơn giản. VẬY CẦN LÀM GÌ ĐỂ BIẾN ENGLISH THÀNH MỘT THÚ VUI?
– Đọc thứ mình thích. Bạn thích Công nghệ? Sao không thử vào Google gõ từ khóa Technology Innovation? Bạn thích làm đẹp, thử gõ Beauty tips, lose weight, beautiful skin? Bạn thích sức khỏe, thử gõ health tips, nutrition tips? Bạn thích Sports, cars, music, animals, environment, vv. Bất cứ cái gì bạn thích, bạn gõ những từ khóa để đọc những thứ mình thích thôi! Dĩ nhiên là ban đầu sẽ hơi bị choáng ngợp bởi nhiều từ mới quá, nhưng bạn đọc cái bạn thích và sẽ không biết chán! Có thể bạn sẽ phải tra từ liên tục, nhưng dần dần lượng từ vựng sẽ tăng rất nhanh một cách bất ngờ, và chắc chắn bạn sẽ thấy thích tiếng Anh hơn! Ngoài ra, bạn thử mua về một số cuốn sách tiếng Anh hay báo, tạp chí theo đúng chủ đề đó, hoặc có thể đọc sách online cũng được, miễn là họ viết những gì bạn muốn đọc, và bằng tiếng Anh! Mình thì mình thích chủ đề sức khỏe, nên lên mạng suốt ngày đọc về health đủ kiểu, thấy từ vựng và kỹ năng đọc của mình nhờ đó mà tăng lên. Mình còn đăng ký email ở nhiều website sức khỏe khác nhau, ngày nào họ cũng gửi email về, toàn thứ mình quan tâm, nên mình đọc. Và vì có kết quả, nên mình càng hứng thú hơn.
– Nghe thứ mình thích. Mình thấy AUDIO BOOKS là cách học tiếng Anh thực sự tuyệt vời, vừa giúp bạn luyện nghe, học từ vựng trong ngữ cảnh với phát âm chuẩn. Vấn đề ở chỗ, hãy chọn cho mình những audio books theo đúng topic mà mình thích, khi nghe chắc chắn bạn sẽ bị cuốn đi và không biết mình đang hình thành tư duy English từ lúc nào, và yêu tiếng Anh từ lúc nào không hay! Ngày trước mình đọc truyện Cha Giàu cha nghèo bản tiếng Việt thấy thích, xong lọ mọ tìm audio bằng tiếng Anh, rồi suốt ngày mp3 ăn ngủ với mấy cái audio đó, đến mức suy nghĩ bằng tiếng Anh từ lúc nào rồi ấy, đến mơ cũng còn tự nhiên nói tiếng Anh!Ngoài ra, bạn nào thích vừa nhìn vừa nghe (visual learners), bạn nên xem video, về những gì bạn thích nhé! Youtube chính là nơi mình thấy mình xem hàng giờ không chán, đủ các thể loại từ âm nhạc tới khoa học! Rồi thì đủ các chương trình truyền hình thực tế (Master Chef, The Voice, American Idol,vv). Đó, vậy là bạn bị cuốn theo tiếng Anh chứ không còn phải vật lộn ép mình học nữa.
Nhìn chung là, nếu bạn khó khăn trong việc tạo động lực học tiếng Anh lâu dài, điều mấu chốt là hãy gác lại NHIỆM VỤ học, và băt đầu nghe, đọc, xem những thứ mình thích, bằng tiếng Anh. Đơn giản vậy thôi!
Okay, giờ chúng ta sẽ bàn chút xíu về MỤC TIÊU.
MỤC TIÊU của mỗi bạn có thể khác nhau, có bạn học chỉ để giao tiếp trong các tình huống thông dụng, có bạn cần thi Ielts, Toefl, Toeic, có bạn chỉ cần đọc hiểu tài liệu. Vậy trong thời gian 1 năm đó hãy phân bổ đều thời gian cho các thứ tự ưu tiên của mình, cho các đầu mục sau: TỪ VỰNG, PHÁT ÂM, NGHE, NÓI, ĐỌC, VIẾT.
Sau đây mình sẽ nói chi tiết về từng phần trên, bao gồm cả phương pháp và tài liệu. Hy vọng các bạn sẽ có thể áp dụng phần nào vào việc học của mình.
OKAY, LET’S BEGIN!!!

I – PHÁT ÂM

Phát âm tiếng Anh cực kỳ quan trọng, đặc biệt cho các bạn đặt mục tiêu giao tiếp lên hàng đầu. Nếu phát âm đúng, bạn không chỉ nói hay hơn mà còn cải thiện đáng kể khả năng listening. Tuy nhiên, đa số các bạn không chú trọng hoặc không học đúng cách, nên phát âm “tương đối dở”. Dưới đây là các bước học, rất đầy đủ và chi tiết, dựa theo kinh nghiệm tự học phát âm của mình trong vòng 1 năm với đầy đủ tài liệu cho các bạn. Bạn nào đang lọ mọ học phát âm vui lòng đọc kỹ nhé.
1. IPA (International Phonetic Alphabet):
Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế, gồm 44 âm (sound) Mỗi âm tiết này có một kí hiệu riêng. Trong 44 âm tiết có 20 nguyên âm gồm 12 nguyên âm đơn (single vowels sounds), 8 nguyên âm đôi (diphthongs) và 24 phụ âm (consonants). Người ta dùng 44 âm tiết này để đánh vần và đọc các từ tiếng Anh (phiên âm). Các bạn luyện từng âm một. Tài liệu học các âm này gồm:
– ENGLISH PRONUNCIATION WORKSHOP của bác Paul Gruber: dạy các âm theo tiếng Anh Mỹ cực hay luôn. Các bạn xem video luyện theo trong khoảng 1 tuần là ổn. Có cả file pdf đính kèm và vietsub để chỗ nào không nghe ra thì xem lại cho chắc. Nguồn download đây nhé, bạn nhớ down tất cả về và lúc nào rảnh thì xem ngay nhé.
– RACHEL ENGLISH: Học phát tiếng Anh Mỹ với chị này rất thú vị, rất cụ thể và cực kỳ hiệu quả. Các video của chị ấy làm chuyên về phát âm và đã rất nổi tiếng rồi, các bạn xem trên Youtube nhé.
– BBC LEARNING ENGLISH: Học tiếng Anh Anh (British English) với các bạn thích nghe nói nghiêng về giọng Anh Anh. Trong giao diện mới, link để học phát âm đây nhé: http://www.bbc.co.uk/learningenglis…
– ELEMENTAL ENGLISH: Có giọng một chị nghe đáng yêu lắm, học theo video với xem transcript của chị ấy nhé. Link như sau:
– RPONUNCIAN:http://pronuncian.com/. Trang này cũng có phần luyện các âm rất cụ thể nhé.
2. HỌC TRỌNG ÂM (word stress và sentence stress)
– Word stress (trọng âm của từ): Một từ sẽ có thể có một hoặc nhiều âm tiết. Với một từ có hai âm tiết trở lên, ít nhất 1 âm tiết sẽ được stress (nhấn âm: làm cho âm đó mạnh hơn, âm lượng cao hơn). Sẽ có những nguyên tắc nhất định cho việc nhấn âm, các bạn có thể tham khảo tại đây: https://drive.google.com/open?id=0B…. Tuy nhiên, những quy tắc này đúng với khoảng 70 – 80% từ thôi nhé. Bạn nên có 1 cuốn Notebook chép lại tất cả các từ mới mà bạn học được cách phát âm đúng, cuối ngày bỏ ra đọc đi đọc lại.
– Sentence stress (nhấn âm trong câu): Trong một câu rất dài, người bản ngữ sẽ chỉ nhấn vào những từ quan trọng nhất nói lên nội dung chính (content word/key word). Vì vậy, bạn cũng nên học cách nhấn vào các key word khi nói và bắt các key word khi nghe. Các từ key word này có thể bao gồm danh, động, tính, trạng, từ để hỏi, từ phủ định. Các từ chức năng (function word) như giới từ, mạo từ, quán từ, ect thì đọc lướt nhanh. Ví dụ: WE’LL DISCUSS THE PROJECT TOMORROW => Bạn chỉ cần nhấn vào các từ key word là DISCUSS, PROJECT VÀ TOMORROW thôi, mấy từ còn lại đọc lướt hết. Người bản ngữ họ toàn nói như vậy thôi, nếu bạn không học cách bắt key word thì thực sự sẽ rất khó có thể nghe được tiếng Anh.
Bạn nên học ̣stress tại: Elemental English, Rachel English, BBC Learning English (Hoặc bất cứ nguồn tài liệu nghe nào. Thực ra khi bạn học từ vựng, bạn học cách nhấn từ đó luôn; và khi bạn nghe bất cứ tài liệu gì, bạn nên chú ý vào việc nhấn vào key word trong câu luôn)
3. HỌC NỐI ÂM (Connected speech)
Hầu hết các âm tiếng Anh đều nối với nhau, nên cái này nó siêu quan trọng. Bạn mà không quen với nối âm là bạn không nghe được người bản ngữ nói gì đâu, cũng không xem được phim, các kênh truyền hình nước ngoài hay giao tiếp ở nước bản xứ. Mới học nối âm thì bạn tập nối phụ âm với nguyên âm trược, như là: get-out, stop-it, come-on, vv. Bạn mở những đoạn VOA Special English hay Spotlight English (www.spotlightenglish.com) (giọng Anh Mỹ), hoặc BBC 6 minute English (giọng Anh Anh) hoặc Sozoexchange: https://www.youtube.com/user/sozoex… => Nghe người ta nói vài lần sau đấy cứ tua đi tua lại và đọc theo thôi (dùng transcript bản pdf có trên website của họ, download về). Ngày bạn luyện đều đặn 30 phút, sau vài tháng bạn không chỉ phát âm đúng mà còn nói lưu loát và nghe tốt hơn nhiều. Mình chắc chắn đó <3 (Hồi mới học tiếng Anh mình toàn ngồi hàng giờ đọc theo cái VOA đó, nên giờ muốn phát âm sai cũng khó)
4. HỌC NGỮ ĐIỆU (Intonation)
Tiếng Anh cũng như âm nhạc vậy, có các pitch khác nhau, có nốt cao nốt thấp, up and down, down and up => và bạn cần quen với điều này khi nghe tiếng Anh bản ngữ và nên áp dụng dần cho speaking. Bạn tập nói 1 2 3 4 5 từ nốt thấp đến nốt cao xem? rồi thử nói đà – đa – đá, đá – đa – đà.. Tiếng Anh nói như vậy đó, để nói có ngữ điệu hay bạn cần tập nhiều, tốt nhất là luyện nghe theo phim rồi bắt chước. Bạn nên xem mấy series phim truyền hình hài như: Friends, How I met your mother, The Big Bang Theory có phụ đề English nhé. Dần dần bạn sẽ bắt chước được ngữ điệu của họ. Hoặc mới bắt đầu bạn nên học các Basic English Conversations trên Youtube, hay xem ở mấy trang như: TWO MINUTE ENGLISH: http://twominenglish.com/, hoặc là EASY PACE LEARNING: www.easypacelearning.com
Ngoài ra, NGHE THẬT NHIỀU và bắt chước sẽ giúp các bạn cải thiện phát âm một cách dễ dàng và tự nhiên. Hoàn toàn không khó!
Okay, xong phần phát âm, giờ mình sang phần TỪ VỰNG.

II – TỪ VỰNG

Từ vựng là cái quyết định cho 4 kỹ năng khác. Nên nếu các bạn hỏi nên bắt đầu học tiếng Anh từ đâu, mình sẽ trả lời: BẮT ĐẦU BẰNG TỪ VỰNG. Vậy mình sẽ bắt đầu từ từ vựng, và kiên định như sau: mỗi ngày học đúng 5-10 từ mới + mỗi ngày học thêm các từ mới sẽ lại xem lại các từ cũ đã học. Vậy là sau 1 năm các bạn chắc chắn có 2500 từ vựng dùng được, cho cả 4 kỹ năng!
Cách tốt nhất để học từ vựng, theo mình là bằng việc đọc và nghe thật nhiều. READ, READ, READ. LISTEN, LISTEN, LISTEN. Bởi việc học từ vựng trong ngữ cảnh sẽ giúp các bạn nhớ lâu và dùng đúng ngữ cảnh, thay vì học một list từ vựng không biết sẽ được dùng vào tình huống nào.
Ngoài ra, khi cố gắng ghi nhớ 1 từ nào đó, cá nhân mình hay áp dụng trong các phương pháp dưới đây:
1. Liên tưởng âm thanh hình ảnh chuyển động
Với một số tự, bạn có thể đọc to lên và liên tưởng các âm của từ đó với các âm trong tiếng Việt hoặc âm tiếng Anh mà bạn đã biết + các hình ảnh càng hài hước càng tốt.
Ví dụ:
• museum (bảo tàng – mìu dí ừm) => milk – dí – ừm =>1 đứa cầm hộp sữa vào viện bảo tàng dí mũi vào vật trưng bày vừa gật gù “ừm ừm” => hình ảnh fun và dễ nhớ.
• satisfied (hài lòng) => xe – tít – fai => 1 đứa đi xe cười tít mắt vào vì lái bằng 5 (five) đầu ngón tay => hài lòng
Với nhiều từ khác, bạn có thể tưởng tượng hình ảnh, âm thanh, chuyển động trong lúc đọc to từ vựng lên (theo audio). Bạn dùng từ điển Lạc Việt, Lingoes hay Oxford (cài đặt về máy) hoặc dùng từ điển online tratu.soha.vn hoặc 6.vndict.net => các loại từ điển có audio để vừa nhìn nghĩa, phiên âm lại vừa có âm thanh. Bạn đọc theo 10 – 20 lần. Vừa đọc bạn vừa tưởng tượng hình ảnh liên quan đến từ đó.
Ví dụ: các động từ cut (cắt),run (chạy), fall (rơi), fly (bay), approach (tiến lại), expand (mở rộng), ect. Các bạn vừa đọc vừa tưởng tượng hình ảnh và âm thanh + chuyển động trong đầu trong lúc đọc to từ lên.Tính từ happy (hạnh phúc), sad (buồn), bored (chán), crazy (điên rồ), intelligent (thông minh), extraordinary (bất thường), ect => tưởng tượng ra một nét mặt và một trạng thái cảm xúc đi kèm.
2. Google
Bạn google từ ra một loạt hình ảnh và các bài báo, cố gắng xem và đọc càng nhiều càng tốt.
Ví dụ: bạn thử tra từ intelligent => 243.000.000 kết quả tìm kiếm, có ngay phần giải thích bên dưới:
in•tel•li•gent
inˈteləjənt/
– adjective
– having or showing intelligence, especially of a high level.
– synonyms: clever, bright, brilliant, quick-witted, quick on the uptake, smart,canny, astute, intuitive, insightful, perceptive
Rồi, giờ click vào 1 bài báo bất kỳ có tiêu đề bạn quan tâm (dành cho các bạn có lượng từ vựng kha khá, bạn nào mới học từ vựng có thể bỏ qua bước này). Thử click vào bài: Common traits of intelligent people => Đọc, đọc, đọc. Đọc lướt hoặc đọc kỹ tùy bạn, miễn là mình nhớ nghĩa của từ đó trong một bối cảnh. Ngoài ra, bạn còn học được nhiều từ khác nữa.
Tiếp tục click vào phần hình ảnh, oh wow, rất nhiều hình ảnh thú vị+ quotes hay. Bạn cứ click và xem càng nhiều càng tốt nhé.
3. Flashcard
Cách này khá hiệu quả, mà không mất thời gian lắm. Mỗi ngày bạn làm 5 flashcard với những từ khó thôi, tránh nản.
– Flashcard: 1 tấm bìa cứng 2 mặt: 1 mặt từ vựng, cách phát âm, hình ảnh + 1 mặt nghĩa, đặt câu.
Có những phần set up sẵn cái flashcard này. Bạn check trang quizlet.com hoặc memrise.com nhé, ở đó có những chương trình cài sẵn làm flashcard, có thể làm online rất đơn giản.
4. Học từ vựng theo kiểu người Do Thái
“Luyện siêu trí nhớ từ vựng” là điều mà người ta hay nói về phương pháp này.
Phương pháp này là cách lồng ghép các cụm từ của các ngôn ngữ khác nhau. Với người Việt,mình sẽ lồng ghép các cụm từ tiếng Anh đã biết và các cụm tiếng Việt (mà mình chưa biết cụm từ tiếng Anh là gì), sau đó nghe bản gốc và nói to các cụm tiếng Việt thành tiếng Anh. Sau khoảng 10 phút bạn sẽ nhớ ít nhất 5 cụm từ mới.
Ví dụ:
Một đoạn hội thoại lồng ghép tiếng Anh và Việt như sau:
This is hộp thư thoại of Jaxtina English Center. I will không có ở văn phòng all week at một hội nghị giáo viên. If it is một tình huống khẩn cấp, please call trợ lý giáo vụ của tôi Ms. Linda theo số máy lẻ 218. Ms. Linda will phụ trách all of công việc hàng ngày của tôi until I’m trở lại văn phòng this weekend. If you need my các câu trả lời cá nhân before the end of the week, đừng ngại gửi cho tôi an email at jaxtinaenglish@gmail.com. I’ll trả lời cho you sớm nhất có thể. Thank you.
Sau đó, bạn học các cụm từ như sau:
– Hộp thư thoại – the voice mail
– Không có ở văn phòng – be out of the office
– Hội nghị (họp) giáo viên – a teachers’ conference
– Một tình huống khẩn cấp – an emergency
– Trợ lý giáo vụ của tôi – my teaching assistant
– Theo số máy lẻ – at extension
– Phụ trách – take care of
– Các công việc hàng ngày của tôi – my daily works
– Trở lại văn phòng – back in the office
– Các câu trả lời cá nhân – personal responses
– Đừng ngại gửi tôi – feel free to send me
– Trả lời cho – reply to
– Sớm nhất có thể – as soon as possible
Và mình vẫn phải nhấn mạnh lại: học từ vựng hiệu quả nhất là qua ĐỌC VÀ NGHE NHỮNG THỨ MÌNH THÍCH. Ngoài ra, để ghi nhớ từ, các bạn có thể áp dụng những tip bên trên. Hãy nhớ là bạn luôn ghi chép lại để không bị quên những từ đã học nhé. Bạn có thể học 50 – 100 từ một ngày (như mình ngày mới học tiếng Anh). Tuy nhiên, mình nghĩ bạn nên học từ từ để còn sử dụng, mỗi ngày 5 – 10 từ mới thôi nhé.
Và điều không thể thiếu sau khi học từ mới là gì nhỉ? Thực hành luôn!
Okay, giờ chúng ta sang phần NGHE-NÓI.

III – NGHE TIẾNG ANH THẾ NÀO?

Ở một môi trường không bản ngữ như Việt Nam, cộng với việc đa số mọi người đều ít khi sử dụng tiếng Anh, bạn sẽ thấy kỹ năng nghe tiếng Anh cực khó. Bạn buộc phải tự tạo môi trường nghe cho mình: TV, radio, Internet, etc. Nếu bạn đã cố tạo môi trường nghe rồi, nhưng vấn thấy khó nghe khi giao tiếp với người bản ngữ, thường nguyên nhân sẽ là:
– Phát âm đang sai quá nhiều.
– Nghe nguồn tài liệu quá khó
– Nghe chưa đủ nhiều hoặc chỉ nghe thụ động.
Vậy học nghe tiếng Anh thế nào và nên dùng tài liệu gì?
Nghe có 2 kiểu: nghe chủ động và nghe thụ động:
+ Nghe thụ động: tức là chỉ nghe cho não quen với âm, từ vựng, ngữ điệu, vv mà không buộc phải hiểu. Bạn có thể để các chương trình tiếng Anh chạy cả ngày, như BBC, CNN, Discovery Channel, Youtube videos, Talk shows, Movies, ect.
Nghe thụ động như thế nào?
Bạn tranh thủ lúc rảnh như trước khi đi ngủ, vừa mới thức dậy, hay đang tập thể dục, lái xe, vv, bất cứ lúc nào bạn rảnh, cắm tai nghe vào và nghe bất cứ tài liệu tiếng Anh nào, không cần quan tâm nhiều đến nội dung, không cần hiểu hết ý, để đầu óc thư giãn cho ngấm dần những ngữ điệu, cách nói tự nhiên. Khi đã ngấm dần ngữ điệu, phát âm chuẩn thì việc nghe cũng trở nên dễ dàng hơn. Bạn nên nghe thụ động khoảng 30 phút/ngày, và thời điểm tốt nhất là buổi tối trước khi đi ngủ và buổi sáng khi mới ngủ dậy – thời điểm dễ ngấm tiếng Anh nhất. Tài liệu thì rất nhiều, bạn có thể tham khảo một số nguồn bên dưới.
+ Nghe chủ động: tức là lắng nghe, nghe để hiểu, để nhớ, để áp dụng vào tính huống tương tự, để nói, viết, đọc. => Nếu muốn trình độ nghe thực sự lên bắt buộc phải học theo cách này, với mọi trình độ.
VẬY PHẢI NGHE CHỦ ĐỘNG THẾ NÀO CHO ĐÚNG CÁCH???
Đây là kinh nghiệm cá nhân của mình, các bạn có thể áp dụng các bước sau:
BƯỚC 1: Tìm 1 phần nghe thuộc chủ đề mình yêu thích: thể thao, âm nhạc, điện ảnh, du lịch, ẩm thực, vv. Nguyên tắc là: tài liệu nghe không quá khó, không quá dễ – hiểu được khoảng 70-80%. Gợi ý: các bạn download mấy bộ này về:
1. Learning Practice Through Dictation: Bao gồm 40 phần chia làm 8 chủ đề, mỗi phần bao gồm 5 bài tập dựa trên 1 bài đọc duy nhất, đó có thể là 1 cuộc đối thoại, độc thoại hay 1 bài văn xuôi liên tục. Trình độ từ cơ bản đến nâng cao: https://drive.google.com/folderview…
2. Effortless English:Phương pháp này tập trung nhiều vào kỹ năng nghe, khi khả năng nghe của được nâng cao thì khả năng nói cũng tốt hơn. Học nghe theo kiểu một đứa trẻ, và khi tiếng Anh trở nên quen thuộc, bạn sẽ nói ra một cách tự nhiên mà không cần dịch các câu trong đầu từ Việt sang Anh.https://kat.cr/effortless-english-l…
3. Learn English Via Listening: Các bài audio được chia thành năm mức độ từ dễ đến khó, bạn chọn trình độ phù hợp với mình. Người trình bày nói bằng giọng Bắc Mỹ hoặc Anh.https://www.fshare.vn/folder/T014G5…
4. Tactics for listening: Bộ này dài hơn, bạn nào chăm chỉ thích thì mình gửi link sau nhé. Nhiều tài liệu quá cũng không tốt, học mấy cái trên kia là được rồi.
Nếu bạn nghe tiếng Anh khá khá rồi, thì nghe trên:
SPOTLIGHT ENGLISH: http://spotlightenglish.com/
– BƯỚC 2: Chỉ nghe và cố gắng nắm ý chính, sau tự mình nói lại các ý chính bằng tiếng Anh. Đại loại là bạn chỉ cần nói được: mục đích, nhân vật, địa điểm, thời gian, sự kiện diễn tra trong bài nghe thôi. Bước nói này quan trọng, vì tạo áp lực cho bạn nghe phải nhớ được ý.
– BƯỚC 3: Nghe và chép chính tả. Vừa cho cả bài chạy vừa chép thật nhanh các key words. Nhớ là chỉ viết lại các key words. Nếu bài dài bạn có thể vừa pause vừa chép.
– BƯỚC 4: Nghe và xem transcript. Sau đó tra nghĩa của từ mới, cách đọc chuẩn (tra từ điển audio nhé), xem cấu trúc mới (search trên google), lấy bút highlight note lại từ mới và dịch hết nghĩa của bài.
– BƯỚC 5: nghe và đọc theo ít nhất 3 – 5 lần. Chú ý bắt chước cả giọng và ngữ điệu-
– BƯỚC 6: Đọc lại và thu âm bài đọc của mình, mang ra so sánh với file gốc xem phát âm sai chỗ nào để sửa. Bạn nào chăm thì làm bước này, không thì bỏ qua, tránh nản.
– BƯỚC 7: Lưu file nghe dưới dạng mp3, cho vào điện thoại hay máy nghe nhạc, nghe lại liên tục nhiều lần trong ít nhất 1 tuần đến khi nào gần thuộc thì thôi. Sau đó thỉnh thoảng mang ra nghe lại. Từ vựng đã note lại, ghi vào 1 cuốn notebook nhỏ, lúc rảnh nhìn qua.
=> Làm liên tục hàng ngày trong 2 – 3 tháng, nâng dần độ khó của tài liệu nghe => khả năng nghe của bạn chắc chắn sẽ thực sự khá hơn, không giống như việc bạn nghe tiếng Anh kiểu cưỡi ngựa xem hoa hàng năm trời và xem các chương trình của nước ngoài vẫn không hiểu gì.
Ngoài ra, có một điều cực kỳ quan trọng bổ trợ cho kỹ năng nghe là việc học đúng phát âm, và trau dồi từ vựng hàng ngày. Mỗi ngày học thêm 5 từ mới, tức là bạn có thể tăng dần độ khó của các nguồn tài liệu nghe lên một chút. Mỗi ngày luyện 15 phút phát âm, học cách phát âm chuẩn, học nhấn trọng âm, nối âm và đúng ngữ điệu tự nhiên, bạn cũng đã làm cho việc nghe English trở nên nhẹ nhàng hơn. Các bạn có thể quay lại phần bên trên về học phát âm và từ vựng nếu vẫn băn khoăn nhé 😉

IV – NÓI TIẾNG ANH THẾ NÀO?

Kỹ năng nói tiếng Anh tưởng khó nhưng mà dễ, chỉ cần các bạn học đúng cách và luyện tập là được. Mình sẽ nói vài điều về nguyên tắc học nói Tiếng Anh như sau:
– Bắt đầu học từ những từ vựng đơn giản để nghe nói. Trừ khi mình học nghiên cứu, còn lại chỉ cần học 500 từ vựng cơ bản là giao tiếp cơ bản được rồi. Nhớ là học để dùng, không phải học để đấy.
– Học cụm từ và các cấu trúc câu đơn giản. Ví dụ: I’m gonna do st, I’m used to doing st, I’m afraid that, would you like to, ect. Phần các cấu trúc câu đơn giản này để thực hành nói, bạn chỉ việc học bằng cách đặt rất nhiều câu đơn giản với cấu trúc đó, và áp dụng mọi lúc trong cuộc sống hàng ngày.
=> Bạn có thể học trên trang talkenglish.com nhé, họ có rất nhiều cấu trúc câu như vậy kèm nhiều câu ví dụ đơn giản, và cả các conversation theo các topics khác nhau có hội thoại và audio, chỉ việc click vào nghe rồi đọc theo. Bạn nhớ phải note lại các cụm từ và cấu trúc mới học được nhé, lúc rảnh mang ra xem và đọc lại. Ngoài ra học được cấu trúc gì mới là áp dụng ngay, ít nhất trong 1 tuần cố gắng lặp lại để nhớ sâu luôn.
– Thay vì nói tiếng Anh kiểu tiếng Việt, mình học các lối nói đúng văn phong người Anh, Mỹ. Ví dụ: hey there, what’s up? – nothing much, I’m chilling. Đa số học sinh của mình không biết phản xạ thế nào với câu what’s up ( vậy các bạn học ngữ pháp cao siêu để làm gì?). => các bạn mới học tiếng Anh nên luyện phản xạ qua việc nghe và bắt chước các câu đơn giản. Bạn tham khảo các tài liệu luyện nghe nói phản xạ sau:
FULL LUYỆN NGHE NÓI PHẢN XẠ:
(Bạn có thể tham khảo các nguồn tài liệu ở phần luyện nghe bên trên. HỌC NÓI LUÔN CÙNG LÚC VỚI HỌC NGHE)
Ngoài ra, có một cách rất hay để luyện phản xạ nghe nói là HỌC TIẾNG ANH QUA PHIM, dành cho các bạn trình độ trung bình trở lên. Mình sẽ đi sâu vào cách học này. Các bước và các bộ phim nên xem ở bên dưới ạ.
CÁC BƯỚC HỌC QUA PHIM?
Đầu tiên dĩ nhiên là bạn nên chọn 1 bộ phim thú vị hợp với sở thích của bạn. Cái này bạn có thể đọc qua nội dung phim, hay tham khảo IMDB Rating và các comment trước. Chọn được bộ phim rồi thì làm các bước sau:
Bước 1: Google tìm tên bộ phim + script ( ví dụ mình tìm: 500 days of Summer Script ) Đọc trước script (kịch bản), không hiểu thì tra từ cho hiểu đã; hoặc là: vừa xem vừa check script cho tiết kiệm thời gian (với bạn mà từ vựng và kỹ năng nghe đã khá rồi)
Bước 2: xem phim có phụ đề tiếng Anh cho đến phần mình đã dịch script. Nhớ là xem đến đâu hiểu đến đó.
Bước 3: Xem phim lại một lần nữa mà không có phụ đề, từ nào nghe k rõ nghe lại vài lần, vẫn không nhớ ra thì mở lại script xem lại
Bước 4: Xem lại lần cuối. Lần này đảm bảo bạn nghe và hiểu hết nội dung đến từng câu chữ Luyện nói theo. Nếu họ nói nhanh quá bạn thì dùng phần mềm VLC hay KMPlayer có nút chỉnh Speed, chỉnh cho tốc độ xuống theo tốc độ nói của bạn (khoảng 0.5-0.8) để nói theo cho kịp, quen rồi thì chỉnh về tốc độ chuẩn, bắt chước lại lần nữa, hoặc có thể thì vài lần nữa (bắt chước càng nhiều lần càng tốt), đảm bảo câu thoại phản xạ được từ miệng mình luôn trong tình huông tương tự.
CÁCH THỨC DOWN PHIM HD PHỤ ĐỀ ANH VIỆT (Các bạn vui lòng xem lại note Tự học tiếng Anh qua phim của mình nhé)
3 BỘ PHIM HAÌ KHÔNG THỂ BỎ QUA??
Bạn nào chưa xem thì nên tranh thủ lúc rảnh xem luôn này:
1. FRIENDS (Những người bạn)
Series phim kéo dài 10 năm (1990 đến 2000), một trong những sitcom nổi tiếng nhất mọi thời đại. Bộ phim kể về cuộc sống của sáu người bạn Rachel, Monica, Phoebe, Ross, Chandler, và Joey sinh sống tại khu Greenwich Village, New York. Những tình huống hài hước xoay quanh những câu chuyện đời thường về công việc, tình yêu và những rắc rối của 6 người bạn với sự diễn xuất tuyệt vời đã tạo nên một sitcom siêu hay. (Mình đã xem bộ Friends khoảng 10 lần rồi :p )
Link xem online:
2. THE BIG BANG THEORY (Vụ nổ lớn)
Xoay quanh các câu chuyện hài hước của nhóm 4 nhà khoa học với các tính cách hoàn toàn khác nhau, tạo nên những tình huống dỡ khóc dỡ cười. Một bộ phim tiếng Anh rất hay cho các bạn muốn hiểu về phong cách, văn hóa nước Mỹ, và tìm hiểu về cuộc sống ở trường đại học ở nước ngoài. Phim được đề cử rất nhiều giải thưởng như Quả Cầu Vàng, giải Emmy, vv
Link xem online:
Link download (phụ đề tiếng Anh – link torrent)
3. HOW I MET YOUR MOTHER (Khi bố gặp mẹ)
Phim xoay quanh nhân vật Ted Mosby và 4 người bạn. Trong phim Ted kể lại cho những đứa con về việc cha chúng đã gặp mẹ chúng như thế nào. Phim này cũng siêu hài luôn :v
Link xem online:
Link download (phụ đề tiếng Anh – link torrent)
Các bạn nên tới lớp, câu lạc bộ hoặc tìm 1 bạn để thực hành nói cùng, chủ yếu là để mình lặp lại những câu đã học. Hoặc các bạn có thể tự làm điều đó 1 mình, nghĩ câu tiếng Anh trong đầu và nói ra miệng (Nghe có vẻ hơi tự kỷ, như hồi mình học tiếng Anh, nhưng lại cực kỳ tiết kiệm thời gian và hiệu quả )
Có một nghiên cứu nói rằng nếu bạn thuộc lòng 500 câu, bạn có thể nói tiếng Anh lưu loát. Nếu bạn thuộc lòng 5.000 câu, bạn có thể viết tiểu thuyết. Hiện tại, có hơn 3 triệu người Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản học theo triết lý này! Vậy nên, nói tiếng Anh không hề khó!
Okay, vậy xong Phát âm, Từ Vựng, Nghe Nói, giờ còn Đọc, Viết!

V – LUYỆN ĐỌC TIẾNG ANH?

Để đọc tiếng Anh tốt, dù đọc lướt lấy thông tin hay đọc kỹ phân tích sâu thì bạn cần có 3 điều:
– Từ vựng => Quay lại phần học từ vựng bên trên (Mình cũng có nói, đọc nhiều giúp nâng cao từ vựng, và giờ việc bạn có lượng từ vựng tốt sẽ giúp việc đọc nhẹ nhàng hơn)
– Ngữ pháp: Bạn cần nắm chắc ngữ pháp nếu muốn đọc hiểu nhanh và không sai ý. Nguồn ngữ pháp bạn có thể tham khảo 1 trong các tài liệu sau mình đã tổng hợp (xin phép không chia sẻ cách học ngữ pháp ở đây): https://drive.google.com/open?id=0B…
– Tốc độ: thậm chí bạn có nhiều từ vựng nhưng có thể đọc vẫn chậm. Để tăng tốc độ đọc bạn cần luyện đọc hàng ngày, mỗi ngày ít nhất 15 phút. Có 1 điều khiến các bạn đọc chậm là khi đọc các bạn không tập trung và đọc đi đọc lại.
Có thể cải thiện tốc độ đọc: 1/đọc báo hàng ngày, đọc lướt lấy ý chính và đọc kỹ lấy thông tin chỗ bạn quan tâm. Bạn có thể download các app của BBC, CNN hay bất cứ báo tiếng Anh nào về điện thoại. Khi đọc bạn kéo thật nhanh và không nhìn lại. 2/ Đọc sách. Khi đọc bạn dùng 1 tờ giấy vừa đọc vừa che lại dòng mình vừa đọc để bạn vừa tập trung vừa đọc liên tục mà không nhìn lại. 3/Làm thử các đề thi đọc hiểu tiếng Anh khó (Ielts chẳng hạn), mỗi ngày vài đề, set timing và cố gắng đọc cũng như trả lời câu hỏi thật nhanh.
TÀI LIỆU LUYỆN ĐỌC?
1. CDL Online
Trang web giúp bạn luyện kỹ năng Reading, Listening theo các chủ đề khác nhau, kèm giọng đọc Anh Mỹ..
2. Breaking News English – Speed Reading (Tăng kỹ năng đọc nhanh)
Một hộp vuông chạy nội dung của một đoạn văn ngắn giúp cho các bạn tập trung vào phần đọc và luyện khả năng đọc nhanh dần.
3. ESL Lounge
Tập hợp rất nhiều bài đọc hiểu ở các trình độ khác nhau có đi kèm các câu hỏi bên dưới. Các bạn chọn phần trình độ hợp với mình và luyện đọc nhé.
4. English Online
Web này cũng tổng hợp các bài luyện đọc với đầy đủ từ vựng kèm giải thích cho mọi chủ đề khác nhau. Rất hay nhé.
TRUYỆN TIẾNG ANH
1. Bộ Oxford Bookworms Library
Học từ bằng cách đoán nghĩa của từ dựa vào ngữ cảnh, có cả tranh minh họa. Ngoài ra, còn giúp bạn lập trình khả năng suy nghĩ bằng tiếng Anh, giúp tăng cả khả năng nói viết một cách tự nhiên.
2. Seri truyện kinh dị Goosebumps
Bộ truyện kinh dị này viết cho trẻ em theo lối viết ngắn gọn, dễ hiểu và lôi cuốn. Bạn thử xem nhé.
Link download
Còn phần cuối cùng, luyện viết tiếng Anh!

VI – HỌC VIẾT TIẾNG ANH THẾ NÀO?

Cũng giống các kỹ năng khác, bạn cần có đủ input (từ vựng, ngữ pháp) và đủ practice để có thể làm nó một cách dễ dàng.
– Từ vựng, ngữ pháp: các bạn xem lại mục trên nhé. Mình nhấn mạnh lại là cần đọc thật nhiều để tăng từ vựng và ngữ pháp
– Thực hành viết: các bạn có thể đi theo trình tự từ dễ tới khó như sau:
Bước 1: Copy
+ Nghe chép lại (luyện chép chính tả). Bạn có thể dùng bất cứ tài liệu luyện nghe nào bên trên (phù hợp với trình độ của mình), nghe chép toàn bộ và so sánh với transcript xem mình đang sử dụng từ và ngữ pháp sai như thế nào để sửa.
+ Đọc và chép lại: đọc những bài đọc ngắn và chép lại toàn bộ bài đọc, xem đi xem lại. Dần dần các expression và văn phong sẽ thành “của” bạn => bạn sẽ thấy việc viết ra một câu tiếng Anh chính xác dễ hơn rất nhiều (Thay vì dịch word by word từ Việt sang Anh rất lủng củng)
+ Làm bài tập ngữ pháp và chép lại: cách này nghe hơi “dở” nhưng cá nhân mình ngày mới học hay làm và thấy khá hay. Bạn vừa luyện được ngữ pháp, vừa học từ vựng cùng lúc.
Bước 2: Tập viết các loại câu khác nhau
+ Học 3 dạng câu đơn, phức, ghép. Tìm các bài tập về các dạng câu này và luyện viết thật nhiều
Bước 3: Tập viết đoạn văn ngắn
+ Học cách viết câu chủ đề
+ Phát triển ý: đưa ví dụ, giải thích
+ Học cách sử dụng các từ nối một cách linh hoạt
=> Đảm bảo đoạn văn mang tính logic và mạch lạc.
Bước 4: Tùy vào mục đích luyện viết của bạn. Có thể bạn cần viết EMAIL cho công việc, hoặc luyện viết IELTS, hoặc viết BLOG, vv => Bạn tập trung vào các kỹ năng viết cần thiết cho mục đích đó
+ Viết email: Bạn vui lòng tham khảo note gần nhất của mình có hướng dẫn chi tiết cách viết email bằng tiếng Anh và các mẫu tham khảo nhé.
+ Viết Ielts: theo mình bạn nên học viết theo thầy Simon. Website: www.Ielts-simon.com
Ngoài ra, còn rất nhiều tài liệu luyện đọc và viết Ielts, tiện ở đây mình chia sẻ luôn nhé: https://drive.google.com/open?id=0B…
+ Viết blog: đọc thật nhiều các bài viết và luyện viết hàng ngày
Để viết tiếng Anh tốt nhất, bạn nên biến nó thành thói quen và thú vui. Bạn nên có một cuốn sổ note, viết mọi lúc mọi nơi có thể. Đặc biệt, bạn nào thích viết văn tự do (hay Nhật ký) có thể thay viết tiếng Việt bằng tiếng Anh, kỹ năng viết sẽ lên rất nhanh!
TRÊN ĐÂY LÀ TẤT CẢ NHỮNG GÌ MÌNH ĐÃ CHẮT LỌC VÀ TỔNG HỢP TRONG BẤY NĂM QUA (MỒ HÔI, TÂM HUYẾT ). Trước lúc bắt đầu viết Note này, mình thấy hơi lười, và hơi nản Nhưng khi viết xong, cảm thấy rất hạnh phúc Cũng giống như các bạn, có thể cảm thấy rất nản khi phải bắt đầu lại học tiếng Anh với bao nhiêu thứ Tuy nhiên, chúng ta cần vượt qua sự lười biếng của chính bản thân mình, để thực sự đạt được sự… thành thạo!
Bạn cứ nghĩ mà xem, khi bạn thành thạo tiếng Anh rồi, sẽ có bao nhiêu điều tốt đẹp và tươi mới hơn trong cuộc sống này?
Vậy nên, mình thực sự hy vọng các bạn sẽ cố gắng hơn những gì các bạn đang cố gắng ở thời điểm hiện tại. Mình sẽ luôn ở đây, và sẵn sàng giúp đỡ!.
Chúc các bạn học tốt!
Hoàng Ngọc Quỳnh (Co-founder at Jaxtina English)