XỬ LÝ KHI CON VÔ TÌNH MẮC LỖI VÀ VIỆC CON ĂN VẠ NHƯ THẾ NÀO?

Khi con mắc lỗi, bố mẹ cần bình tĩnh xác định đâu là lỗi và đâu là vấn đề cần giải quyết, đã giải quyết thì phải giải quyết vấn đề một cách triệt để. Trong đó chia thành các trường hợp sau:
1. CON VÔ TÌNH MẮC LỖI
Việc này thường xảy ra ở các bạn nhỏ khoảng 0-3 khi mà con chưa nhận thức được việc mình làm là sai, con không biết nên vô tình làm. Tuy nhiên, bố mẹ vẫn phải để con tự chịu trách nhiệm về việc mình làm. Các bước cần làm:
– Trước hết bố mẹ phải bình tĩnh, không được la mắng và quát tháo con
– Không đứng ở trên để nói với con mà hãy ngồi xuống ngang tầm mắt và song song với con. Con sẽ cảm thấy mình được tôn trọng. Bạn cứ thử tưởng tượng xem nếu có một người to lớn khổng lồ, cao gấp đôi bạn, đứng từ trên nhìn xuống khi nói chuyện với bạn thì bạn có thấy thoải mái không? Cảm nhận của con cũng vậy
– Giao tiếp với con 1 cách nhẹ nhàng và nhìn thẳng vào mắt con, nói thật chậm rãi và rõ ràng bằng 1 tấm lòng từ bi để con hiểu rằng bố mẹ biết là con chỉ vô tình mắc lỗi
– Nếu con còn nhỏ thì cùng con giải quyết hậu quả, nếu con đã lớn thì để con tự giải quyết
– Kiên nhẫn làm cùng con hoặc đợi con làm xong đến khi vấn đề được giải quyết triệt để
Vấn đề này mình đã áp dụng khá đúng từ trước với bạn Bo nhà mình. Bạn ấy hiện được 20 tháng, đã biết gọi bố mẹ cho vào nhà WC khi buồn tè và buồn ị, tuy nhiên, thỉnh thoảng bạn ấy mải chơi quá thì cũng tè ra nhà. Mình nhẹ nhàng hỏi bạn ấy là “Bo đã tè ướt hết rồi, mình phải làm sao bây giờ nhỉ? Mẹ sẽ cởi quần giúp Bo. Bo mang quần để vào chậu trong nhà WC, lát mẹ giặt nhé!”. Bạn ấy ngoan ngoãn mang quần bỏ vào chậu trong nhà WC. Mẹ lại dắt bạn ấy quay lại chỗ vũng nước đái bạn ấy vừa tè và nói “Chà, bây giờ mẹ con mình phải làm sao bây giờ nhỉ? Chúng mình cùng dọn nhé! Mẹ sẽ lấy khăn giúp Bo sau đó Bo tự lau nhé!”. Mình đi lấy 1 cái khăn và đưa cho bạn ấy, mình làm mẫu hướng dẫn bạn ấy lau, bạn ấy hăng hái tự lau sạch chỗ nước đái. Sau khi bạn ấy lau xong, mình bảo “Mẹ sẽ giặt khăn giúp con, sau đó con hãy lau lại 1 lần nữa cho sạch nhé! Vì nền nhà vẫn còn mùi nước tề khai lắm!”. Mình đi giặt khăn giúp bạn ấy rồi đưa khăn cho bạn ấy, bạn ấy lau 1 cách cần mẫn sạch bong luôn mà mẹ k phải lau lại nữa. Đối với các bé lớn hơn, mẹ có thể để con tự đi lấy khăn, tự giặt khăn và giặt quần nhé! Việc này đã thành nếp và ổn từ lúc bạn ấy 18 tháng. Và dần dần bạn ấy tự ý thức được về việc tè dầm sẽ phải dọn hậu quả nên số lần tè dầm ra nhà giảm hẳn, luôn nhớ gọi bố mẹ khi buồn tè và buồn ị. Đến khi 20 tháng, hầu như cả ngày không phải đóng bỉm và cũng không tè ướt cái quần nào nữa. Mặc dù lúc 12 tháng trở xuống mình đóng bỉm cho bạn ấy khá thường xuyên, thả rông là tè ngập nhà luôn, quần giặt không xuể.
Ngoài ra, trong 1 tuần vừa qua, khi áp dụng cách này mình đã giúp bạn Bo sửa được nhiều thói quen chưa tốt trước đó.

DỌN ĐỒ CHƠI: Lúc trước bạn ấy luôn rơi vào tình trạng như sau, chơi xong có dọn xong lại bày tung ra và chán không muốn dọn, vất đấy đi chơi. Và mẹ hoặc ông bà lại phải hì hụi dọn. Trong 1 tuần vừa qua, mỗi lần bạn ấy đổ đồ chơi ra nhà mình chờ bạn ấy chơi xong và kiên nhẫn chờ bạn ấy cất từng thứ đồ chơi một, bạn ấy làm khá lâu, nhặt từng thứ từng thứ. Bạn ấy chạy đi thì mẹ sẽ gọi lại để bạn ấy dọn tiếp đến khi nào bạn ấy dọn xong thì thôi. Mẹ cứ kiên nhẫn đợi cho đến khi bạn cất đồ chơi cuối cùng đi rồi bạn ấy đóng tủ lại. Khi bạn ấy làm xong, mình không quên thơm vào má bạn ấy một cái và khen bạn ấy: “Con đã làm tốt hơn lần trước rồi đấy. Con là cậu bé ngoan, mình phải nhớ cất gọn gàng đồ chơi khi chơi xong nhé!”. Sau vài lần, bây giờ bạn ấy đã hình thành thói quen là chơi xong sẽ tự cất đồ chơi cất gọn gàng. Tuy nhiên, có một việc mình thấy cũng khá buồn cười. Nhà mình có hai bé, bạn ấy ở cùng một bạn anh họ gần 3 tuổi. Bạn Bo rất rõ ràng, đồ chơi do mình bày ra thì dọn nhưng đồ chơi do anh bày ra thì nhất định không dọn, thế nào cũng không dọn.

CÁC THÓI QUEN KHÁC:
– Ra khỏi phòng không đóng cửa khi phòng đang bật điều hòa, mình kiên nhẫn nhắc bạn ấy đóng cửa và chờ đến khi bạn ấy đóng. Đến hôm nay là đã biết tự đóng cửa khi ra khỏi phòng rồi
– Khi ăn cơm nếu làm rơi vãi thức ăn, khi mẹ nhắc thì bạn ấy đã chủ động nhặt gọn để vào bát và đem bát vào bồn rửa bát để mẹ rửa.
– Mẹ đi làm về, bạn ấy thường bấn loạn lên đòi ti mẹ, bây giờ đã biết chờ đợi mẹ thay quần áo, rửa mặt mũi chân tay đàng hoàng rồi mới ti.
– Tác phong khi ngủ dậy buổi sáng, làm các công việc vệ sinh cá nhân như đánh răng, rửa mặt, thay bỉm, thay quần áo … đã nhanh nhẹn hơn rất nhiều.
Nói tóm lại là cho dù con mắc lỗi do vô tình thì bố mẹ vẫn phải để con tự chịu trách nhiệm. Vì như vậy sẽ giúp con có những hành động tốt, dần sẽ hình thành thói quen tốt và dần dần sẽ hình thành hành vi tốt. Đồng thời, con sẽ trở thành một đứa trẻ độc lập và tự chủ. Và chỉ khi con độc lập và tự chủ thì con mới biết quan tâm, chăm sóc và giúp đỡ người khác.

2. XỬ LÝ KHI CON ĂN VẠ
Ăn vạ là một case kinh điển chắc hẳn bố mẹ nào cũng phải hứng thường xuyên nhất là trong giai đoạn sau 1 tuổi khi trẻ đã bắt đầu muốn được khẳng định cái tôi cá nhân.
Trước kia, khi con ăn vạ mình thường xử lý như sau:
– Xác định nguyên nhân khiến con ăn vạ.
– Nếu là lý do chính đáng, mình sẽ giải quyết giúp con ngay lập tức
– Nếu là lý do không chính đáng. VD: đòi cái gì đó vô cớ. Mình sẽ bế con ra một không gian thoáng, không có ai làm phiền, an toàn cho con và để con khóc thoải mái
Thường thì cơn ăn vạ của bạn Bo cũng sẽ kết thúc, tuy nhiên, thường thì kết thúc rất lâu, ít nhất là cả tiếng đồng hồ sau khi đã gào hết sức. Khi đi học lớp phụ huynh 0-6 của chị Catherine Yến Phạm, mình đã nhận ra việc mình đã mắc một lỗi sai cơ bản: BỎ MẶC CON KHÓC 1 MÌNH.
Khi con ăn vạ, con thường trải qua những giai đoạn sau: Không chấp nhận -> Tranh đấu để có được thứ mình muốn -> Khi không được thì dần chấp nhận -> Buông bỏ. Việc của bố mẹ cần làm là cũng phải bình tĩnh, giao tiếp với con 1 cách nhẹ nhàng nhưng rõ ràng, thể hiện 1 tấm lòng từ bi và trên 2 nguyên tắc cơ bản sau:
– KHÔNG BÙ ĐẮP VÀ KHÔNG BÙ LỖ
– I’M HERE FOR YOU

Thế nào là không bù đắp và không bù lỗ?
Khi con ăn vạ vì con cảm thấy buồn và mất mát, VD: Trong những ngày con bắt đầu được đi học ở nhà trẻ, con buồn vì cảm thấy phải xa mẹ. Thường thì bố mẹ hoặc cô giáo nếu thấy con khóc thì sẽ tìm mọi cách để dỗ dành con, tuy nhiên, cách làm này không hiệu quả, chỉ tức thời làm con hết buồn lúc đấy thôi. Nếu bù đắp ngay lập tức thì con sẽ vin vào đó mà bám mẹ, lệ thuộc vào mẹ hoặc bám cô giáo. Cô giáo cũng phải bình tĩnh đặt con ngồi xuống và áp dụng I’m here for you.
Việc không bù đắp ngay lập tức giống như việc bố mẹ tiêm cho con 1 liều vắc xin, để con tự chữa lành vết thương của mình, giúp con biết thích nghi và mạnh mẽ hơn để vượt qua nỗi buồn và sự mất mát.
Hoặc trong trường hợp con khóc ăn vạ vì đòi cái nọ cái kia mà bố mẹ bù đắp bằng việc đáp ứng ngay cho con, con sẽ hiểu rằng tiếng khóc của con là có quyền lực và con sẽ sử dụng thứ quyền lực đấy của mình một cách triệt để để đạt được những gì mình muốn. Trong trường hợp này, việc không bù đắp ngay lập tức sẽ giúp con hiểu được về việc phải biết chờ đợi để đạt được những gì mình mong muốn.

Thế nào là I’m here for you?
Là không bỏ con, không để mặc con khóc mà bỏ đi để chứng tỏ quyền lực của mình. Bạn hãy bình tĩnh và ngồi xuống cạnh con, không bình luận, không phê phán và với một tấm lòng từ bị và vị tha.
Nếu bạn thấy con khóc, bạn nổi khùng và quát mắng con sẽ càng làm con hoảng loạn. Dù bạn có nói thế nào để bắt con nín thì con cũng không thể nào mà nín nỗi ngay tức khắc. Bạn cũng vậy thôi, bạn đang khóc nức nở, có ai quát bạn là nín ngay, bạn có nín nổi không? Đấy, bạn là người lớn có tư duy lý trí cao mà còn không làm được huống chi là trẻ con. Trẻ con vẫn hoàn toàn hành động theo cảm xúc của mình.
Mình cũng vậy, trước những cơn ăn vạ của bạn Bo mình thực sự nhiều lúc đã không kiềm chế được, điên lên và chỉ muốn phát đít mấy cái thôi. Những lúc ấy mình đã phải bình tĩnh đặt con xuống và hít thở thật sâu. Như chị Yến chia sẻ thì đó là bố mẹ phải học được cách thiền với tiếng khóc của con.
Bình tĩnh ngồi xuống cạnh con, nhìn thẳng vào mắt con và nói thật rõ ràng cho con hiểu rằng mẹ vẫn ở đây, ngồi cùng con và đợi con nín khóc. Mẹ tuyệt đối không được bỏ đi (như mình đã từng làm), tuyệt đối không phớt lờ để chứng tỏ quyền lực của mình. Tuy nhiên, mẹ cũng không được bế con lên ngay (nhớ nguyên tắc không bù đắp). Đợi con khóc 1 lát, bế con và dỗ dành con, lại đặt con xuống, con khóc, lại đợi một vài phút, bế con và dỗ dành con … Lặp đi lặp lại, dần con sẽ giảm dần số lần và thời gian khóc. Vấn đề then chốt là phải có một cái tâm an khi đối diện với con và phải làm cho con có một cái tâm an để con hiểu là mẹ không bao giờ bỏ con và mẹ yêu con.
Mẹ hãy nói chuyện với con 1 cách nhẹ nhàng và bằng ái ngữ nhưng phải rõ ràng. Tuyệt đối, không được nói quá nhiều. Bạn hãy đặt mình vào vị trí của trẻ, nếu bạn đang tức giận ngút trời thì tai bạn ù đi, mắt nhòa đi … Tóm lại là 5 giác quan như tê liệt, chẳng tiếp thu được gì hết. Vì vậy, nếu có ai ra rả bên tai bạn thì bạn cũng chẳng nghe thấy gì và chẳng thèm quan tâm. Trẻ con cũng vậy, nói ít và ngắn gọn thôi.
– Nếu trẻ chưa nói được hoặc nói được 1 từ thì bạn chỉ dùng hành động và nói 1,2 từ
– Nếu trẻ nói được 1,2 từ thì bạn nói 2-4 từ
– Nếu trẻ nói được 1 câu thì bạn nói 1-2 câu
Nói chậm rãi, rõ ràng, nói xong dừng lại một chút nhìn thẳng vào mắt con và đợi một vài phút rồi mới nói tiếp.
Kiên trì ngồi bên cạnh con đến khi con chấm dứt hẳn cơn ăn vạ.
Mình đã ngộ ra được nhiều điều và thấy là mình mắc một số lỗi sai. Trong 1 tuần vừa qua, mình đã áp dụng với bạn Bo, kỳ tích là trận ăn vạ đã kết thúc trong vòng 10-15 phút. Mình xin chia sẻ về case này như sau:
Hôm nay, trước giờ ăn cơm, bác bạn Bo tự dưng lại lấy sữa đậu nành ra uống. Mà mình thì tuyệt đối không cho con ăn đồ công nghiệp đóng hộp mà nhất là lại trước bữa ăn. Bạn Bo bắt đầu trận ăn vạ kinh điển của mình để đòi được uống sữa đậu nành. Bạn ấy bắt đầu gào lên, oằn oại dưới đất và giảy đành đạch. Mình nhẹ nhàng đến và bế bạn ấy lên trên phòng. Mình bật điều hòa mát rượi, đặt bạn ấy xuống đệm.
Mình nhẹ nhàng nói với con: “Bé Bo, mẹ biết là con muốn uống sữa đậu nành. Tuy nhiên, sữa đậu nành không tốt và mình đã đến giờ ăn rồi”.
Bạn ấy vẫn gào lên và lao vào mẹ, mình lại nhẹ nhàng đặt bạn ấy ngồi xuống và nói: “Bé Bo, nếu con uống sữa đậu nành thì con không thể ăn cơm được. Mà mẹ đã làm cho con cơm bạn gấu rất ngon”.
Bạn ấy vẫn gào lên và lao vào mẹ, mình lại nhẹ nhàng đặt bạn ấy ngồi xuống và nói: “Bé Bo, mẹ vẫn ở đây, mẹ sẽ đợi con khóc xong rồi mẹ con mình sẽ cùng đi ăn cơm”. Lặp lại 2,3 lần.
Bạn ấy vẫn gào lên và lao vào mẹ, mình lại nhẹ nhàng đặt bạn ấy ngồi xuống và nói: “Bé Bo, nếu con tiếp tục khóc thì mẹ con mình sẽ bị đói đấy”. Lặp lại 1,2 lần gì đó.
Bạn ấy không lao vào mẹ nữa nhưng vẫn khóc. Mình đợi 1 chút và nhẹ nhàng nói: “Bé Bo, nếu con nín khóc, mẹ sẽ đi lau mặt cho con sạch sẽ và mẹ con mình cùng đi ăn cơm”.
Bạn ấy không lao vào mẹ, giảm level gào chỉ còn khóc nức nở. Mình nói với bạn ấy: “Hình như con nín sắp nìn khóc rồi và muốn đi ăn cơm đúng không?” Bạn ấy gật gật bảo “Cơm gấu”.
Ok, có vẻ vụ đàm phán đã thành công. Mình tiếp tục: “Vậy bây giờ mẹ sẽ đi lau mặt cho con thật sạch và mẹ con mình sẽ xuống dưới nhà ăn cơm nhé!”. Bạn ấy đứng dậy và mình dắt bạn ấy vào nhà WC lau mặt thật sạch. Mặc dù bạn ấy đã ngừng khóc nhưng vẫn còn hức hức. Chết cười. Mình mới hỏi”Con còn nấc thế này thì khó ăn cơm đấy, mẹ cho con yêu bạn ti 1 miếng thôi nhé! Để con hết nấc rồi mẹ con mính đi ăn cơm nhé!” Bạn ấy đồng ý rồi quay ra bảo bạn ti: “Yêu bạn ti 1 miếng thôi”. Sau khi mút vài cái rất nhanh, bạn ấy tự nhả ti ra và bảo mẹ: “Bo đi ăn cơm gấu”. Và thế là bạn ấy xuống nhà, ngồi vào ghế và ăn cơm gấu ngon lành. Mặt tỉnh queo, không nhớ gì về vụ sữa đậu nành lẫn trận ăn vạ vừa diễn ra cách đây vài phút nữa.
Nói tóm lại là thành công rực rỡ so với cách xử lý cũ của mình. Khi mà mình để bạn ấy tự khóc 1 mình và bỏ đi thì sự ăn vạ của bạn ấy càng thảm thiết hơn, và chỉ dừng khi đã kiệt sức. Toàn bộ diễn biến của vụ ăn vạ diễn ra nhanh gọn nhẹ chắc khoảng 15 phút + cả thời gian đi rửa mặt và di chuyển chắc thêm 5 phút nữa.
Ngoài ra, có một vụ này bạn ấy cũng hay ăn vạ, đó là đến giờ ăn rồi nhưng vẫn mải chơi không muốn về và luôn ăn vạ hết nước mắt. Buổi chiều muộn, mỗi lần mình cho bạn ấy ra ngoài chơi, mình đều giao hẹn với bạn ấy là mẹ cho con ra ngoài chơi 30 phút, khi nào trời tối thì chúng mình sẽ về nhà ăn cơm nhé! Khi trời sắp tối, mình báo với bạn ấy: “Bé Bo ơi , trời sắp tối rồi, mẹ cho con chơi 5 phút nữa mình sẽ về nhé!”. Được một lúc mình nhắc lại: “Còn 2 phút nữa bé Bo nhé! Mình chuẩn bị về nhé!”. Sau khi đã hết thời gian cũng là lúc trời đã nhá nhem tối thì mình báo với bạn ấy: “Hết 5 phút rồi và trời cũng đã tối, mẹ con mình cùng về nhà ăn cơm nào!”. Bạn ấy ngoan ngoãn dắt tay mẹ đi về nhà ăn cơm chứ không phải để mẹ cưỡng chế đi về như trước nữa. Vụ này hiểu một cách đơn giản là giải quyết trước cơn ăn vạ dự kiến sẽ xảy ra thông qua việc thiết lập luật. Khi nào có thời gian mình sẽ chia sẻ chi tiết hơn.
Tổng kết lại là khi đối diện với trẻ thì người lớn luôn phải bình tĩnh và xử lý mọi vấn đề trên nguyên tắc chân thành, tôn trọng, yêu thương và vị tha với trẻ nhé!
Quả thật là sau khi kết thúc lớp học dành cho phụ huynh 0-6 của chị Catherine Yến Phạm, áp dụng những chia sẻ của chị mình thấy những thói quen và hành vi của bạn Bo đã tiến bộ đáng kể. Quả thật, trước đó bạn ấy là đứa mà trời không sợ, đất không sợ, chỉ sợ con mèo. Những trận ăn vạ của bạn ấy thì kinh thiên động địa.

Trên đây là những chia sẻ của mình dựa trên kiến thức đã tiếp thu từ chị Yến và trải nghiệm trong 1 tuần vừa qua khi áp dụng với bạn Bo. Chân thành cảm ơn chị Yến đã truyền tải những kiến thức nuôi dạy con thật nhẹ nhàng. Mình hy vọng sẽ giúp lan tỏa một phần tư tưởng TÂM AN LÀ CON NGOAN để các bố mẹ và ông bà nuôi con thật nhẹ nhàng, giúp các bạn nhỏ trở thành những đứa trẻ độc lập, tự chủ, biết chờ đợi để đạt những gì mình muốn và hình thành những thói quen và hành vi tốt.

Source:  https://www.facebook.com/babebo.vn/?fref=nf&pnref=story